Ακρίβεια: Η κυβέρνηση ποντάρει σε εθελοντικές μειώσεις από τις επιχειρήσεις

Από τη Δευτέρα 31 Αυγούστου τίθεται σε εφαρμογή η «Εθνική Πρωτοβουλία Μείωσης των Τιμών», με την κυβέρνηση να επιχειρεί να εμφανίσει μια νέα παρέμβαση απέναντι στην ακρίβεια που πιέζει σταθερά τα νοικοκυριά.

Στόχος της δράσης, σύμφωνα με το υπουργείο Ανάπτυξης, είναι η ελάφρυνση του οικογενειακού προϋπολογισμού σε βασικά προϊόντα καθημερινής κατανάλωσης, κυρίως σε τρόφιμα και είδη καθαρισμού.

Ο υπουργός Ανάπτυξης, Τάκης Θεοδωρικάκος, ανέφερε ότι η πρωτοβουλία θα έχει διάρκεια έως τέσσερις μήνες. Κάθε προϊόν που θα εντάσσεται στο πρόγραμμα θα πρέπει να παραμένει σε μειωμένη τιμή για τουλάχιστον δύο μήνες, ενώ η ελάχιστη μείωση ανά κωδικό προϊόντος ορίζεται στο 5%.

Οι επιχειρήσεις θα μπορούν να προχωρούν και σε μεγαλύτερες μειώσεις, ανάλογα με τις δυνατότητές τους. Η δράση, ωστόσο, θα βασίζεται στην εθελοντική συμμετοχή επιχειρήσεων από την εφοδιαστική αλυσίδα, γεγονός που αφήνει ανοιχτό το κρίσιμο ερώτημα της πραγματικής έκτασης και αποτελεσματικότητάς της στην αγορά.

Μιλώντας στην ΕΡΤ, ο κ. Θεοδωρικάκος σημείωσε ότι η κυβέρνηση ζητά από την επιχειρηματικότητα να μειώσει για ένα διάστημα το μεσοσταθμικό της κέρδος, ώστε να χρηματοδοτηθούν μειώσεις τιμών για το μέσο ελληνικό νοικοκυριό.

Η πολιτική ουσία, όμως, παραμένει σαφής: μετά από μακρά περίοδο ανατιμήσεων, το βάρος μεταφέρεται ξανά σε μια εθελοντική συμφωνία με την αγορά, ενώ οι πολίτες ζητούν σταθερές και ουσιαστικές μειώσεις στο ράφι, όχι προσωρινές διορθώσεις περιορισμένης διάρκειας.

Οι 1.901 κωδικοί και το νωπό κρέας

Ο υπουργός αναφέρθηκε και στους 1.901 κωδικούς προϊόντων που είχαν βρεθεί στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης, εξηγώντας ότι επρόκειτο για προϊόντα που υπάγονταν στον έλεγχο της νέας ανεξάρτητης αρχής ελέγχου της αγοράς.

Σύμφωνα με τον ίδιο, περίπου 1.300 από αυτούς τους κωδικούς αφορούσαν το νωπό κρέας. Οι έλεγχοι, όπως υποστήριξε, οδήγησαν σε μειώσεις τιμών στο χονδρεμπόριο, οι οποίες σταδιακά πέρασαν και στη λιανική, συμβάλλοντας στην επιβράδυνση των αυξήσεων που είχαν καταγραφεί το προηγούμενο διάστημα.

Η κυβέρνηση παρουσιάζει τους ελέγχους ως απόδειξη ότι μπορεί να παρέμβει στην αγορά. Την ίδια στιγμή, η καθημερινότητα των καταναλωτών δείχνει ότι οι αυξήσεις στα βασικά είδη έχουν ήδη απορροφήσει μεγάλο μέρος του διαθέσιμου εισοδήματος, με το καλάθι του νοικοκυριού να παραμένει βαρύ.

Το πλαφόν, η αγορά και το πραγματικό κόστος

Απαντώντας στο γιατί καταργήθηκε το πλαφόν στο περιθώριο κέρδους, ο Τάκης Θεοδωρικάκος υποστήριξε ότι μια αγορά δεν μπορεί να λειτουργεί μόνιμα με περιορισμούς στις τιμές και ότι το κίνητρο του κέρδους αποτελεί βασική προϋπόθεση για τη λειτουργία της οικονομίας.

Όπως ανέφερε, η μόνιμη επιβολή πλαφόν δεν αποτελεί βιώσιμη λύση. Σύμφωνα με την κυβερνητική προσέγγιση, στόχος είναι η διαμόρφωση μιας ανταγωνιστικής αγοράς, η οποία θα στηρίζεται στην ανάπτυξη της παραγωγής και της απασχόλησης.

Η κατάργηση του πλαφόν, όμως, σε συνδυασμό με την αντικατάστασή του από μια εθελοντική πρωτοβουλία μειώσεων, δημιουργεί εύλογες επιφυλάξεις. Η αγορά καλείται να αυτοπεριορίσει τα περιθώρια κέρδους της, ενώ οι καταναλωτές καλούνται να περιμένουν αν οι μειώσεις θα είναι αρκετές, αν θα έχουν διάρκεια και αν θα αφορούν προϊόντα που πραγματικά γεμίζουν το καθημερινό καλάθι.

Η επιτυχία της πρωτοβουλίας θα κριθεί στα ράφια και όχι στις ανακοινώσεις. Αν οι μειώσεις περιοριστούν σε λίγους κωδικούς ή σε προϊόντα μικρής κατανάλωσης, η παρέμβαση θα έχει περισσότερο επικοινωνιακό παρά ουσιαστικό αποτέλεσμα. Αν, αντίθετα, περάσει σε βασικά τρόφιμα και είδη πρώτης ανάγκης, μπορεί να δώσει μια πρόσκαιρη ανάσα στα νοικοκυριά.

Η ακρίβεια, πάντως, δεν αντιμετωπίζεται με αποσπασματικές κινήσεις. Χρειάζεται σταθερή εποπτεία της αγοράς, πραγματικός ανταγωνισμός, έλεγχος στα περιθώρια κέρδους όπου υπάρχουν στρεβλώσεις και πολιτική βούληση ώστε οι μειώσεις να φτάνουν στον καταναλωτή και να μη χάνονται στη διαδρομή της εφοδιαστικής αλυσίδας.