Το Ιράν απάντησε με σκληρή γλώσσα στην αμερικανική απόφαση για ναυτικό αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών, χαρακτηρίζοντας παράνομους τους περιορισμούς σε πλοία που κινούνται σε διεθνή ύδατα και κάνοντας λόγο για ενέργειες που «ισοδυναμούν με πειρατεία». Η τοποθέτηση αυτή ήρθε καθώς η Ουάσιγκτον προχωρά στην εφαρμογή μέτρων που στοχεύουν κάθε θαλάσσια κίνηση προς και από ιρανικά λιμάνια.
Εκπρόσωπος των ιρανικών ενόπλων δυνάμεων διαμήνυσε ότι η Τεχεράνη θα εφαρμόσει με αποφασιστικότητα έναν «μόνιμο μηχανισμό» ελέγχου στα Στενά του Ορμούζ, δίνοντας το στίγμα της ιρανικής απάντησης σε μια κίνηση που θεωρεί ότι παραβιάζει ευθέως το διεθνές δίκαιο και απειλεί τη σταθερότητα ολόκληρης της περιοχής.
Απειλές για τα λιμάνια του Κόλπου
Η ιρανική πλευρά κατέστησε σαφές ότι δεν πρόκειται να αποδεχθεί μονομερή αποκλεισμό των δικών της λιμενικών εγκαταστάσεων χωρίς αντίδραση. Στο ίδιο μήκος κύματος, διεμήνυσε ότι τα λιμάνια του Κόλπου πρέπει είτε να είναι ανοιχτά για όλους είτε να μη θεωρείται κανένα ασφαλές, εφόσον ιρανικά λιμάνια τεθούν υπό απειλή. Η προειδοποίηση αυτή εντείνει δραματικά το κλίμα ανασφάλειας στη θαλάσσια ζώνη του Περσικού Κόλπου και του Κόλπου του Ομάν.
Τι ανακοίνωσαν οι ΗΠΑ για τον αποκλεισμό
Η απάντηση της Τεχεράνης ήρθε μετά την ανακοίνωση της αμερικανικής CENTCOM ότι από τη Δευτέρα τίθεται σε ισχύ αποκλεισμός για όλα τα πλοία, ανεξαρτήτως εθνικότητας, που εισέρχονται ή εξέρχονται από ιρανικά λιμάνια στον Κόλπο και στον Κόλπο του Ομάν. Η αμερικανική πλευρά διευκρίνισε ότι η διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ θα συνεχίζεται μόνο για πλοία που δεν κατευθύνονται προς το Ιράν και δεν αναχωρούν από αυτό.
Η Ουάσιγκτον παρουσίασε την κίνηση αυτή ως απάντηση στην αποτυχία των πολυήμερων συνομιλιών με το Ιράν στο Ισλαμαμπάντ. Ο Ντόναλντ Τραμπ απέδωσε το ναυάγιο των διαπραγματεύσεων στην άρνηση της Τεχεράνης να εγκαταλείψει οριστικά οποιαδήποτε προοπτική απόκτησης πυρηνικού οπλοστασίου, θέση που το Ιράν απορρίπτει εδώ και δεκαετίες, επιμένοντας ότι δεν επιδιώκει πυρηνικά όπλα.
Διαφορετικές αφηγήσεις για το ναυάγιο των συνομιλιών
Από ιρανικής πλευράς, ο υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί υποστήριξε ότι οι δύο πλευρές είχαν πλησιάσει πολύ κοντά σε συμφωνία και απέδωσε τη μη ολοκλήρωσή της στον αμερικανικό μαξιμαλισμό. Στο ίδιο πνεύμα, εκπρόσωποι της ιρανικής διπλωματίας μίλησαν για περιβάλλον καχυποψίας και δυσπιστίας, αφήνοντας να εννοηθεί ότι μια τόσο σύνθετη διαπραγμάτευση δεν μπορούσε να κλείσει σε μία μόνο συνάντηση.
Άλμα στις τιμές πετρελαίου και νευρικότητα στις αγορές
Η αμερικανική ανακοίνωση είχε άμεσο αντίκτυπο στις διεθνείς αγορές ενέργειας. Το αμερικανικό αργό κατέγραψε άνοδο 8% φτάνοντας στα 104,24 δολάρια το βαρέλι, ενώ το Brent ενισχύθηκε κατά 7% στα 102,29 δολάρια. Η κίνηση αυτή επανέφερε το πετρέλαιο πάνω από το όριο των 100 δολαρίων, ενισχύοντας τις ανησυχίες για νέο κύμα πληθωριστικών πιέσεων παγκοσμίως.
Η νευρικότητα επεκτάθηκε και στη ναυτιλία, με δεξαμενόπλοια να αποφεύγουν το Ορμούζ ενόψει της εφαρμογής του αποκλεισμού. Η θαλάσσια αρτηρία, από την οποία περνά περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας διακίνησης πετρελαίου και αερίου, παραμένει στο επίκεντρο του παγκόσμιου γεωοικονομικού κινδύνου.
Το μήνυμα της Τεχεράνης
Η ιρανική πολιτική και στρατιωτική ηγεσία επιμένει ότι δεν πρόκειται να υποχωρήσει απέναντι στις αμερικανικές απειλές. Το μήνυμα που εκπέμπει η Τεχεράνη είναι ότι θα υπερασπιστεί με κάθε τρόπο την πρόσβασή της στη θάλασσα και ότι η ασφάλεια της περιοχής δεν μπορεί να διατηρηθεί επιλεκτικά. Με αυτόν τον τρόπο, η κρίση μετατρέπεται πλέον από διπλωματικό αδιέξοδο σε ανοιχτή σύγκρουση στρατηγικής αποτροπής, με τεράστιο κόστος για την περιφερειακή σταθερότητα και την παγκόσμια οικονομία.
