Antinero: Κρίσιμη συμβολή στη φωτιά της Σίβηρης

Η πρόσφατη μεγάλη πυρκαγιά στη Σίβηρη Χαλκιδικής ανέδειξε για ακόμη μία φορά τον κρίσιμο ρόλο των έργων πρόληψης. Σύμφωνα με την Πανελλήνια Ομοσπονδία Γεωτεχνικών Δημοσίων Υπαλλήλων (ΠΟΓΕΔΥ), οι παρεμβάσεις του προγράμματος Antinero, που υλοποιούνται από τις δασικές υπηρεσίες, συνέβαλαν ουσιαστικά στον περιορισμό της επέκτασης της φωτιάς, παρά τις εξαιρετικά δυσμενείς συνθήκες και τους θυελλώδεις ανέμους που επικρατούσαν στην περιοχή.

Η Ομοσπονδία υπογραμμίζει ότι η επιτυχία αυτή δεν αποτελεί μεμονωμένο περιστατικό. Αντίθετα, εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο επιβεβαιωμένων αποτελεσμάτων. Παρόμοιες θετικές επιδράσεις είχαν καταγραφεί στο παρελθόν σε περιοχές όπως η Φολόη, η Πάρνηθα, η Πεντέλη και το Ωραιόκαστρο. Εκεί, οι στοχευμένες επεμβάσεις στη βλάστηση, η συντήρηση του δασικού οδικού δικτύου και η δημιουργία αντιπυρικών ζωνών αποδείχθηκαν καθοριστικές για τη μείωση της έντασης ή της εξάπλωσης των πυρκαγιών, διευκολύνοντας παράλληλα το έργο των δυνάμεων καταστολής.

Ένα εθνικό πρόγραμμα με αποδεδειγμένη αξία

Οι γεωτεχνικοί του Δημοσίου τονίζουν ότι το Antinero δεν είναι ένα αποσπασματικό ή τοπικό έργο, αλλά το μεγαλύτερο πρόγραμμα πρόληψης δασικών πυρκαγιών που έχει εφαρμοστεί ποτέ σε εθνική κλίμακα. Μέσα στην τελευταία πενταετία, έχουν αναβαθμιστεί περισσότερα από 920.000 στρέμματα δασικών οικοσυστημάτων σε ολόκληρη τη χώρα. Οι εργασίες περιλαμβάνουν καθαρισμούς και διαχείριση της καύσιμης ύλης, συντήρηση και βελτίωση του δασικού οδικού δικτύου, καθώς και κατασκευή ή αναβάθμιση κρίσιμων υποδομών δασοπροστασίας.

Η ΠΟΓΕΔΥ διευκρινίζει ότι οι παρεμβάσεις αυτές δεν εξαλείφουν τον κίνδυνο πυρκαγιάς ούτε υποκαθιστούν τις επίγειες και εναέριες δυνάμεις καταστολής. Ωστόσο, διαμορφώνουν ένα εντελώς διαφορετικό επιχειρησιακό περιβάλλον. Τα έργα συμβάλλουν στη διάσπαση της συνέχειας της καύσιμης ύλης, μειώνουν την πιθανότητα μετάδοσης της φωτιάς στις κόμες των δέντρων και περιορίζουν την ταχύτητα και την ένταση της φλόγας, όπου οι συνθήκες το επιτρέπουν. Παράλληλα, διευκολύνουν την πρόσβαση πυροσβεστικών οχημάτων, μηχανημάτων έργου και πεζοπόρων τμημάτων, επιτρέποντας ταχύτερη και αποτελεσματικότερη επέμβαση.

Το πραγματικό όφελος του προγράμματος έγκειται στη διαρκή του λειτουργία. Δεν ενεργοποιείται μόνο τη στιγμή εκδήλωσης μιας πυρκαγιάς, αλλά δημιουργεί ένα μόνιμο δίκτυο προληπτικών παρεμβάσεων που ενισχύει την ανθεκτικότητα των δασών σε καθημερινή βάση. Πρόκειται ουσιαστικά για μια εθνική υποδομή προστασίας που λειτουργεί πριν ακόμη εμφανιστεί η πρώτη φλόγα, ενισχύοντας την επιχειρησιακή ετοιμότητα της χώρας.

Η αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας

Όπως επισημαίνουν οι γεωτεχνικοί, η αποτελεσματικότητα των έργων πρόληψης δεν μπορεί να κριθεί από το γεγονός και μόνο ότι εκδηλώθηκε μια πυρκαγιά. Τα επιστημονικά κριτήρια αξιολόγησης περιλαμβάνουν τη συμπεριφορά της φωτιάς, την ένταση που ανέπτυξε, την ταχύτητα εξάπλωσης, τα τμήματα του δάσους που διασώθηκαν, την ταχύτητα πρόσβασης των επίγειων δυνάμεων και τον αριθμό των οικισμών και των υποδομών που προστατεύθηκαν. Η προσέγγιση αυτή αποτελεί, κατά την ΠΟΓΕΔΥ, το μόνο αντικειμενικό τρόπο αποτίμησης, μακριά από μικροπολιτικές σκοπιμότητες ή συνδικαλιστικές αγκυλώσεις.

Η Ομοσπονδία ασκεί δριμεία κριτική σε όσους χαρακτηρίζει ως «γνωστά παπαγαλάκια», τα οποία εμφανίζονται μετά από κάθε καταστροφή επαναλαμβάνοντας τα ίδια στερεότυπα. Όπως αναφέρει, οι επικριτές αυτοί μηδενίζουν συλλήβδην κάθε έργο πρόληψης και παρουσιάζουν την εκδήλωση μιας πυρκαγιάς ως απόδειξη αποτυχίας, αδιαφορώντας για το τι τελικά διασώθηκε ή πώς μεταβλήθηκε η συμπεριφορά της φωτιάς χάρη στις παρεμβάσεις. Η εστίασή τους στην εικόνα της καταστροφής εξυπηρετεί, σύμφωνα με την ΠΟΓΕΔΥ, ένα συγκεκριμένο αφήγημα που δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα του πεδίου.

Τέλος, οι γεωτεχνικοί υπερασπίζονται τον ρόλο της Δασικής Υπηρεσίας, τονίζοντας ότι οι υπάλληλοί της βρίσκονται διαρκώς στο πεδίο, πριν, κατά τη διάρκεια και μετά από κάθε πυρκαγιά. Είναι εκείνοι που συντάσσουν και εγκρίνουν τις μελέτες, υποδεικνύουν τις κρίσιμες θέσεις παρέμβασης και επιβλέπουν την υλοποίηση των έργων, γνωρίζοντας σε βάθος τη μορφολογία, τη βλάστηση και τις ιδιαιτερότητες κάθε περιοχής. Κατά τη διάρκεια των συμβάντων, συνδράμουν τις επιχειρησιακές δυνάμεις με τη γνώση του πεδίου, κατευθύνουν μηχανήματα και υποδεικνύουν προσβάσεις και θέσεις ανάσχεσης. Μετά την κατάσβεση, παραμένουν για την αποτίμηση των επιπτώσεων, την προστασία του εδάφους και την αντιμετώπιση των πλημμυρικών κινδύνων, αποδεικνύοντας έμπρακτα τη διαρκή τους παρουσία και συνεισφορά.