Αόρατο χρέος, ορατές συνέπειες: Πόσο τοξική είναι η οικονομία μας;

Χρέος: Εάν κάποιος έχει στενές κομματικές ή επιχειρηματικές εξαρτήσεις, ή αν πρόκειται για μέσο ενημέρωσης που ακολουθεί φιλοκυβερνητική γραμμή και ταυτόχρονα λαμβάνει τακτικές χρηματοδοτήσεις, τότε μόνο αυτός θα προσπαθήσει να αγνοήσει ορισμένα κρίσιμα οικονομικά δεδομένα που αποδεικνύουν την τοξικότητα της οικονομίας.

Υπάρχει, λοιπόν, τοξική οικονομία;

Αν αναλογιστούμε ότι μια χώρα, όπως η Ελλάδα, αδυνατεί να μειώσει το δημόσιο χρέος της, το οποίο παραμένει σταθερά στα 403,8 δισεκ. ευρώ, επειδή το κράτος αναγκάζεται να δανείζεται συνεχώς για να συντηρήσει την υπερτροφική του λειτουργία, τότε σίγουρα αυτό δεν μπορεί να θεωρηθεί επιτυχία. Αντίθετα, αποτελεί σαφή ένδειξη αποτυχίας. Όταν το κράτος προχωρά σε δανεισμό μέσω επαναγοράς (repos) για να καλύψει τις ανάγκες του, αυτό δείχνει την αδυναμία μείωσης του χρέους και τη συνεχιζόμενη επιβάρυνση του δημόσιου τομέα. Μια τέτοια κατάσταση, αντί να προμηνύει ευημερία, αποδεικνύει την τοξικότητα της οικονομίας.

Υπάρχει, όμως, τοξικό πολιτικό κόμμα;

Όταν ένα κόμμα, όπως η Νέα Δημοκρατία (ΝΔ), φτάνει στο τέλος του 2024 και παρουσιάζει αρνητικά ίδια κεφάλαια ύψους 540 εκατομμυρίων ευρώ λόγω σωρευμένων οφειλών από δάνεια που ανέρχονται σε 525 εκατομμύρια ευρώ, τα οποία δεν μπορούν να αποπληρωθούν, τότε δεν είναι απλώς οικονομικό πρόβλημα, αλλά σαφής ένδειξη χρεοκοπίας του κόμματος. Η ΝΔ κάθε χρόνο καταγράφει ζημία ύψους 55 εκατομμυρίων ευρώ, ακόμα και όταν υπολογίζονται και οι κρατικές χρηματοδοτήσεις.

Το ίδιο φαινόμενο παρατηρείται και στο ΠΑΣΟΚ, με το άθροισμα των υποχρεώσεων των δύο κομμάτων να φτάνει το 1,03 δισεκατομμύρια ευρώ, χρέος το οποίο είναι αδύνατο να αποπληρωθεί. Οι συγκεκριμένοι δανειστικοί όροι, όπως τα balloon δάνεια, δεν μπορούν να εξυπηρετηθούν, με αποτέλεσμα τα χρέη να καταλήγουν στις εταιρείες διαχείρισης μη εξυπηρετούμενων δανείων (NPEs), και ενδεχομένως να προχωρήσει η κατάσχεση περιουσιακών στοιχείων.

Ήδη, τα δάνεια της ΝΔ έχουν μεταφερθεί στην Intrum, αν και δεν έχουν ξεκινήσει οι διαδικασίες κατάσχεσης, αφού πληρώνονται μόνο οι τόκοι και όχι το κεφάλαιο. Είναι φανερό ότι η οικονομική χρεοκοπία της ΝΔ είναι αναπόφευκτη, και θα έρθει με αυξανόμενη ταχύτητα.

Αυτή η κατάσταση αναδεικνύει ένα σημαντικό ερώτημα: Ένα κόμμα που είναι χρεοκοπημένο μπορεί να διαχειριστεί το δημόσιο χρέος της χώρας, το οποίο επίσης αδυνατεί να μειωθεί;

Το δημόσιο χρέος, που ανέρχεται στα 403,86 δισεκατομμύρια ευρώ, αποκαλύπτει ένα συστημικό πρόβλημα.

Η Ευρώπη, με το που άλλαξε τη μέθοδο υπολογισμού του χρέους και άρχισε να λαμβάνει υπόψη μόνο το χρέος της Γενικής Κυβέρνησης (365 δισεκατομμύρια ευρώ), δημιούργησε ένα σύστημα όπου το χρέος της Κεντρικής Διοίκησης «ξεφεύγει» από τον έλεγχο. Αυτό οφείλεται στην πρακτική των repos, δηλαδή ενδοκυβερνητικού δανεισμού, ο οποίος έχει φτάσει τα 56,94 δισεκατομμύρια ευρώ. Με αυτό τον τρόπο, το κράτος αναγκάζεται να διατηρήσει μια φαύλη κατάσταση, αφού αδυνατεί να μειώσει το χρέος του. Η ανάγκη για δανεισμό είναι τόσο μεγάλη, που τα repos λειτουργούν ως προσωρινή «τρύπα» για να καλύψουν τις «μαύρες τρύπες» του δημόσιου τομέα.

Το χρέος των 403,86 δισεκατομμυρίων ευρώ δομείται ως εξής:

• 105 δισεκ. ευρώ σε κρατικά ομόλογα, εκ των οποίων 95 δισεκ. ευρώ είναι ομόλογα και 8,4 δισεκ. ευρώ έντοκα γραμμάτια.
• 298,5 δισεκ. ευρώ σε δάνεια, εκ των οποίων 218,8 δισεκ. ευρώ προέρχονται από τον Μηχανισμό Στήριξης.
• 56,9 δισεκ. ευρώ σε repos.
• 15,8 δισεκ. ευρώ σε άλλα δάνεια εξωτερικού.

Ο ισολογισμός της ΝΔ για το 2024, που θα δημοσιευθεί προσεχώς, αναμένεται να αποδείξει ότι το κόμμα έχει ήδη χρεοκοπήσει, με δάνεια ύψους 525 εκατομμυρίων ευρώ και αρνητική καθαρή θέση 540 εκατομμυρίων ευρώ. Αυτό σημαίνει ότι ο ισολογισμός είναι σε κατάσταση «default». Η ίδια κατάσταση αδυναμίας ισχύει και για το δημόσιο χρέος, το οποίο συνεχώς χειροτερεύει.

Η διατήρηση μιας ατέρμονης φαύλης κατάστασης, όπως αυτή που παρατηρείται στον ισολογισμό της ΝΔ (και του ΠΑΣΟΚ), δεν έχει κανένα νόημα. Ο επικίνδυνα ζημιογόνος ισολογισμός των δύο αυτών κομμάτων θα εξελιχθεί σε μια επικίνδυνη βόμβα για τις εταιρείες διαχείρισης NPEs. Αξιοσημείωτο είναι ότι τα δάνεια των κομμάτων έχουν μεταφερθεί σε εταιρείες NPEs, χωρίς όμως να έχουν προχωρήσει σε τιτλοποιήσεις. Για παράδειγμα, τα δάνεια της ΝΔ τα διαχειρίζεται η Intrum, αν και η τράπεζα Πειραιώς κατέχει τα δάνεια, λόγω της μεγάλης έκθεσης της στην αγορά μετά από απορροφήσεις άλλων τραπεζών, όπως η Αγροτική Τράπεζα.

Ορισμένα βασικά δεδομένα για τον ισολογισμό της ΝΔ:

1. Η ΝΔ οφείλει 475 εκατομμύρια ευρώ σε δάνεια.
2. Τα έσοδά της από κρατικές χρηματοδοτήσεις ανέρχονται σε περίπου 16 εκατομμύρια ευρώ ετησίως.
3. Τα έξοδά της ξεπερνούν τα 71 εκατομμύρια ευρώ, εκ των οποίων τα 52 εκατομμύρια ευρώ αφορούν σε τόκους, με το επιτόκιο να κυμαίνεται μεταξύ 8% και 9%.
4. Κάθε χρόνο η ΝΔ καταγράφει ζημία ύψους 54 εκατομμυρίων ευρώ.
5. Με μαθηματική ακρίβεια, το 2030 η ΝΔ θα χρωστάει 1 δισεκατομμύριο ευρώ, αν συνεχιστεί αυτή η πορεία.

Αυτό οδηγεί στο συμπέρασμα ότι η ΝΔ (όπως και το ΠΑΣΟΚ) έχει χρεοκοπήσει οικονομικά.

Τι πρέπει να γίνει και πώς μπορεί να αντιμετωπιστεί η κατάσταση;

Α) Το πρώτο βήμα είναι η παραδοχή από τις τράπεζες ότι διαιωνίζουν μια φαύλη κατάσταση και να μεταφέρουν τα δάνεια σε εξειδικευμένα funds, αφού αυτά θεωρούνται «ενήμερα» με την πληρωμή μόνο μικρού μέρους των τόκων.

Β) Πρέπει να συμφωνηθεί ένα γενναίο «haircut», που ίσως να ξεπεράσει το 50%, για να ανακοπεί η καταστροφή που προκύπτει από την τρέχουσα πορεία.

Γ) Εάν δεν ληφθούν μέτρα, οι εμπλεκόμενες τράπεζες θα αντιμετωπίσουν πρόβλημα ύψους 2 δισεκατομμυρίων ευρώ εντός έξι ετών, με τον Μόνιμο Εποπτικό Μηχανισμό (SSM) να αναγκάζεται να επανεξετάσει την ανοχή του απέναντι στην παρατεταμένη αυτή παράνοια.

Δ) Εάν δεν ληφθούν άμεσα μέτρα, οι συνέπειες θα είναι σκληρές και επώδυνες, με τις τράπεζες να αντιμετωπίζουν μεγάλα προβλήματα.