Αυστηρότερα όρια για το TFA στο πόσιμο νερό από την EFSA

Η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA) προχώρησε σε μια σημαντική αυστηροποίηση των κατευθυντήριων γραμμών της, αναφορικά με τα ανεκτά επίπεδα του τριφθοραιθανικού ή τριφθοροξικού οξέος (TFA). Το TFA, ένας από τους πλέον διαβόητους "αιώνιους ρυπαντές", εντοπίζεται συχνά στο νερό, και η νέα αυτή εξέλιξη ανοίγει τον δρόμο για αυστηρότερους ελέγχους στο πόσιμο νερό σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Το TFA αποτελεί το μικρότερο και ταυτόχρονα το πιο ανθεκτικό μέλος της οικογένειας των PFAS (υπερφθοροαλκυλιωμένες και πολυφθοροαλκυλιωμένες ουσίες). Αυτές οι συνθετικές χημικές ενώσεις είναι γνωστές για την απίστευτη ανθεκτικότητά τους στη φυσική αποδόμηση, παραμένοντας στο περιβάλλον για χρόνια ή ακόμα και δεκαετίες, γεγονός που τους έχει χαρίσει τον χαρακτηρισμό "αιώνια χημικά". Το TFA σχηματίζεται κυρίως κατά τη διάσπαση φυτοφαρμάκων και ορισμένων βιομηχανικών αερίων, καθιστώντας το έναν ευρέως διαδεδομένο ρυπαντή.

Λόγω της εξαιρετικής του ανθεκτικότητας, το TFA ανιχνεύεται σε πολλά περιβαλλοντικά μέσα, όπως το έδαφος, τα υπόγεια ύδατα και οι αγροτικές καλλιέργειες. Η τελική του κατάληξη, ωστόσο, είναι συχνά το πόσιμο νερό και η τροφική αλυσίδα, εγείροντας σοβαρές ανησυχίες για τη δημόσια υγεία. Ενδεικτική της κατάστασης είναι μια έρευνα της Εθνικής Υπηρεσίας Ασφάλειας Τροφίμων της Γαλλίας (Anses), η οποία τον Δεκέμβριο του 2025 εντόπισε TFA στο 92% των δειγμάτων νερού που εξετάστηκαν.

Δραστική μείωση του ημερήσιου ορίου ασφαλείας

Βασιζόμενη σε νέα επιστημονικά δεδομένα, η EFSA καθόρισε μια νέα, σημαντικά χαμηλότερη, ημερήσια αποδεκτή δόση για το TFA. Το νέο όριο ορίζεται στα 0,014 χιλιοστόγραμμα (mg) ανά χιλιόγραμμο σωματικού βάρους ανά ημέρα. Αυτή η ποσότητα αντιπροσωπεύει το μέγιστο επίπεδο πρόσληψης TFA που θεωρείται ασφαλές για καθημερινή κατανάλωση καθ' όλη τη διάρκεια της ζωής ενός ανθρώπου, χωρίς να συνιστά σημαντικό κίνδυνο για την υγεία του.

Η νέα αυτή σύσταση είναι περίπου 3,5 φορές αυστηρότερη από το προηγούμενο όριο των 0,05 mg/kg, το οποίο είχε τεθεί το 2017. Η απόφαση για αυτήν την αυστηροποίηση βασίζεται σε πρόσφατες μελέτες σε ζώα, οι οποίες κατέδειξαν επιβλαβείς επιπτώσεις του TFA στην ανάπτυξη, την αναπαραγωγή και, κυρίως, στα επίπεδα της θυροξίνης. Η θυροξίνη είναι μια κρίσιμη ορμόνη που ρυθμίζει τον μεταβολισμό, και η διαταραχή της μπορεί να έχει σοβαρές συνέπειες για τον οργανισμό.

Αβεβαιότητα και μελλοντικές προοπτικές για τα όρια TFA

Παρά την αυστηροποίηση, η EFSA εμφανίζεται σχετικά καθησυχαστική ως προς ένα σημείο: τα νέα δεδομένα δεν υποδεικνύουν ότι το TFA είναι γονιδιοτοξικό, δηλαδή ότι έχει την ικανότητα να προκαλεί βλάβες στο DNA των κυττάρων. Ωστόσο, οι ειδικοί της Αρχής τονίζουν ότι παραμένουν σημαντικές αμφιβολίες, κυρίως λόγω της έλλειψης μακροπρόθεσμων τοξικολογικών δεδομένων. Η πιθανότητα το TFA να είναι καρκινογόνο ή να προκαλεί άλλες χρόνιες βλάβες δεν μπορεί ακόμα να αποκλειστεί.

Για να λάβει υπόψη αυτές τις αβεβαιότητες, η EFSA ενσωμάτωσε έναν επιπλέον παράγοντα ασφαλείας στους υπολογισμούς της. Παρά τη δραστική μείωση, ο Hans-Peter Arp, καθηγητής Χημείας και ειδικός στις ουσίες PFAS, εξέφρασε την άποψη ότι τα νέα όρια πιθανότατα θα αναθεωρηθούν περαιτέρω προς τα κάτω στο μέλλον. Σε δήλωσή του στο AFP, ανέφερε ότι θα εκπλαγεί αν δεν συμβεί αυτό, καθώς τα συνεχώς αναδυόμενα δεδομένα για την ανοσοτοξικότητα και τις ενδοκρινολογικές διαταραχές που προκαλούνται από το TFA, σε συνδυασμό με την αυξανόμενη συγκέντρωσή του στη διατροφή, θα ασκήσουν πίεση για ακόμα πιο αυστηρά όρια.