579 νεκροί σε έναν χρόνο: Η αυτοκτονία θερίζει και η πρόληψη μένει πίσω

Συνολικά 2.946 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους από αυτοκτονία μέσα σε έξι χρόνια στην Ελλάδα, ενώ μόνο το 2025 καταγράφηκαν 579 θάνατοι. Οι αριθμοί αποτυπώνουν μια σοβαρή κοινωνική και υγειονομική πραγματικότητα, πίσω από την οποία βρίσκονται άνθρωποι, οικογένειες και κοινότητες που έρχονται αντιμέτωπες με βαθύ πένθος και απώλεια.

Με αφορμή τη σημερινή Παγκόσμια Ημέρα για την Πρόληψη της Αυτοκτονίας, τα στοιχεία του Παρατηρητηρίου Αυτοκτονιών της «ΚΛΙΜΑΚΑ» επαναφέρουν στο προσκήνιο την ανάγκη για έγκαιρη αναγνώριση των ενδείξεων μιας ψυχικής κρίσης και για ουσιαστική πρόσβαση στη βοήθεια.

Η εικόνα δεν αποτελεί πρόσφατο φαινόμενο. Σύμφωνα με στοιχεία που έχουν παρουσιαστεί για την περίοδο 2010-2025, 8.104 άνθρωποι έβαλαν τέλος στη ζωή τους στην Ελλάδα, αριθμός που δείχνει τη διάρκεια και το μέγεθος του προβλήματος.

Το φετινό μήνυμα της Παγκόσμιας Ημέρας είναι «Αλλάζοντας την αφήγηση για την αυτοκτονία», με τους ειδικούς να επισημαίνουν ότι η αντιμετώπιση του ζητήματος δεν αφορά μόνο τους επαγγελματίες ψυχικής υγείας, αλλά ολόκληρη την κοινωνία.

Η πρόληψη πρέπει να ξεκινά πριν από την κρίση

Ο επιστημονικός διευθυντής της «ΚΛΙΜΑΚΑ», ψυχίατρος Κυριάκος Κατσαδώρος, υπογραμμίζει ότι το κρίσιμο ζητούμενο είναι οι άνθρωποι να μπορούν να αντιληφθούν έγκαιρα τις αλλαγές στην ψυχική κατάσταση ενός προσώπου και να γνωρίζουν πού μπορούν να απευθυνθούν για στήριξη.

Όπως αναφέρει, η ουσιαστική εξωστρέφεια γύρω από το θέμα δεν εξαντλείται στη δημόσια συζήτηση. Απαιτεί γνώση, ενημέρωση και δυνατότητα αναγνώρισης των ενδείξεων ότι ένας άνθρωπος βρίσκεται σε ευάλωτη κατάσταση.

Ο ίδιος σημειώνει ότι η εικόνα στην Ελλάδα παραμένει σοβαρή και επισημαίνει πως η πρόληψη πρέπει να αρχίζει πολύ πριν εμφανιστεί μια οξεία κρίση.

Κρίσιμο ρόλο μπορούν να διαδραματίσουν η Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας, οι υπηρεσίες ψυχικής υγείας, τα σχολεία, οι χώροι εργασίας και η ίδια η κοινότητα, ώστε οι άνθρωποι που αντιμετωπίζουν έντονη ψυχική πίεση να εντοπίζονται και να υποστηρίζονται εγκαίρως.

Οι αλλαγές στη συμπεριφορά που χρειάζονται προσοχή

Ιδιαίτερη σημασία έχουν οι μεταβολές στη συμπεριφορά ενός ανθρώπου, ειδικά όταν εμφανίζονται ξαφνικά ή επιμένουν για μεγάλο χρονικό διάστημα.

Μεταξύ των ενδείξεων που επισημαίνουν οι ειδικοί περιλαμβάνονται η έντονη απόσυρση και απομόνωση, η απώλεια ενδιαφέροντος για δραστηριότητες που προηγουμένως προκαλούσαν ευχαρίστηση, η παραμέληση της προσωπικής φροντίδας και σημαντικές αλλαγές στην καθημερινή λειτουργικότητα.

Προσοχή απαιτεί επίσης η αυξημένη χρήση αλκοόλ ή άλλων ουσιών, ιδιαίτερα όταν συνοδεύεται από έντονη ψυχική δυσφορία, απελπισία ή απομάκρυνση από το οικογενειακό και κοινωνικό περιβάλλον.

Η παρουσία ενός ή περισσότερων από αυτά τα σημάδια δεν σημαίνει από μόνη της ότι ένας άνθρωπος πρόκειται να αυτοκτονήσει. Αποτελεί όμως λόγο ώστε το περιβάλλον του να δείξει ενδιαφέρον, να ανοίξει επικοινωνία και, όπου χρειάζεται, να ενθαρρύνει την αναζήτηση επαγγελματικής βοήθειας.

Η πρόληψη της αυτοκτονίας βασίζεται στην έγκαιρη παρέμβαση, στην αντιμετώπιση του κοινωνικού στίγματος και στη δημιουργία ενός περιβάλλοντος όπου ένας άνθρωπος σε κρίση μπορεί να μιλήσει χωρίς φόβο και να λάβει κατάλληλη υποστήριξη.

Τα στοιχεία των τελευταίων ετών δείχνουν ότι το ζήτημα παραμένει ανοιχτό και απαιτεί σταθερή πολιτική δημόσιας υγείας, καλύτερη πρόσβαση στις υπηρεσίες ψυχικής υγείας και συνεχή ενημέρωση της κοινωνίας.