Αξιολόγηση στο Δημόσιο: Μεταρρύθμιση ή πρόσχημα για απολύσεις;

Σε μια περίοδο που οι πολιτικές εξελίξεις βρίσκονται σε κρίσιμο σημείο και τα ποσοστά της κυβέρνησης φέρονται να κινούνται γύρω από το 20%, ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης φέρνει ξανά στο προσκήνιο το ζήτημα της αξιολόγησης των δημοσίων υπαλλήλων. Σύμφωνα με πολιτικούς παρατηρητές και επικριτές της κυβέρνησης, η κίνηση αυτή αποσκοπεί όχι μόνο στη δημιουργία πολιτικού αντιπερισπασμού αλλά και στην αναθέρμανση της απήχησης του Πρωθυπουργού σε μια κρίσιμη κοινωνική ομάδα.

Ωστόσο, το εγχείρημα της αξιολόγησης δεν φαίνεται να γίνεται δεκτό με ενθουσιασμό από το σύνολο των πολιτών. Αντίθετα, ορισμένοι θεωρούν πως η κοινωνική πλειοψηφία επιθυμεί αλλαγές στο Δημόσιο – αλλά όχι απαραίτητα με τον τρόπο και τους στόχους που επιδιώκει η κυβέρνηση. «Αξιολόγηση ναι, αλλά όχι από εσάς», είναι μια φράση που αποτυπώνει το σκεπτικό όσων αντιμετωπίζουν με δυσπιστία τις πρωτοβουλίες της κυβέρνησης, θεωρώντας πως το βαθύτερο κίνητρο είναι η σταδιακή αποδυνάμωση του Δημοσίου υπέρ ιδιωτικών συμφερόντων.

Κυβερνητικά στελέχη επιχειρούν να πείσουν πως η αξιολόγηση αποτελεί ευρωπαϊκή πρακτική, αναφέροντας παραδείγματα άλλων χωρών. Ωστόσο, η σύγκριση προκαλεί αντιδράσεις. Όπως επισημαίνουν ειδικοί στον χώρο της δημόσιας διοίκησης, χώρες όπως η Γερμανία και η Γαλλία όχι μόνο διατηρούν το καθεστώς μονιμότητας στο Δημόσιο, αλλά εφαρμόζουν συστήματα αξιολόγησης με στόχο τη βελτίωση της απόδοσης, όχι την απόλυση προσωπικού.

Η ελληνική πραγματικότητα όμως απέχει από τα πρότυπα αυτά. Η αξιολόγηση, όπως παρουσιάζεται σήμερα, δεν συνοδεύεται από θεσμικές εγγυήσεις διαφάνειας και αντικειμενικότητας. Σε ένα κράτος με χρόνια προβλήματα στη λειτουργία των θεσμών, με ισχυρές κομματικές παρεμβάσεις και διοικητικά κενά, τίθεται το ερώτημα αν μπορεί πράγματι να εφαρμοστεί αξιολόγηση με όρους αξιοπιστίας και δικαιοσύνης.

Οι φόβοι περί απόλυσης προσωπικού δεν είναι αβάσιμοι, αναφέρουν επικριτές της κυβέρνησης. Η σταδιακή ιδιωτικοποίηση στρατηγικών τομέων – ενέργεια, επικοινωνίες, μεταφορές, ακόμα και ακίνητα και υποδομές – έχει αφήσει ένα Δημόσιο αποδυναμωμένο. Για πολλούς, η αξιολόγηση δεν αποτελεί εργαλείο μεταρρύθμισης, αλλά επόμενο βήμα σε μια διαδικασία ιδιωτικοποίησης που προωθείται από την εποχή των μνημονίων.

Και η κριτική δεν περιορίζεται στις προθέσεις, αλλά επεκτείνεται και στα πρόσωπα. Ποιος θα κρίνει τους δημοσίους υπαλλήλους; Υπάρχουν ερωτήματα για τη θεσμική εγκυρότητα και το ηθικό βάρος των κυβερνητικών στελεχών που προωθούν την αξιολόγηση, ειδικά όταν το ίδιο το κράτος, όπως σημειώνεται, έχει αποτύχει να διαχειριστεί κρίσιμες υποθέσεις – με πιο τραγική αυτή της τραγωδίας στα Τέμπη.

Σε ένα τέτοιο πλαίσιο, η συζήτηση για την αξιολόγηση στο Δημόσιο δεν είναι απλώς διοικητικό ζήτημα, αλλά βαθύτατα πολιτικό. Οι πολίτες, επισημαίνουν αναλυτές, δεν αρνούνται την ανάγκη για μεταρρύθμιση. Αυτό που ζητούν είναι αξιοπιστία, διαφάνεια και ουσιαστική πρόθεση βελτίωσης του δημόσιου τομέα, όχι μια πολιτική που οδηγεί μεθοδικά στη συρρίκνωσή του.

Όπως τονίζεται από την πλευρά της αντιπολίτευσης και μερίδας της κοινωνίας, η τελική κρίση δεν θα προέλθει από κυβερνητικά διατάγματα, αλλά από την ψήφο του λαού. Και η πρώτη πράξη αυτής της αξιολόγησης, όπως χαρακτηριστικά λένε, είναι η αποδοκιμασία της ίδιας της κυβέρνησης.