BRICS: Πρόσκληση για την αποκατάσταση της ειρήνης στη Μέση Ανατολή – Διερευνούν εναλλακτικές μεθόδους πληρωμών που δεν περιλαμβάνουν το δολάριο

Οι ηγέτες των χωρών της BRICS, συμπεριλαμβανομένων του προέδρου της Κίνας Σι Τζινπίνγκ, του προέδρου της Ρωσίας Βλαντίμιρ Πούτιν και του πρωθυπουργού της Ινδίας Ναρέντρα Μόντι, απηύθυναν έκκληση για κατάπαυση του πυρός στη Γάζα και συζήτησαν ένα εναλλακτικό, μη δυτικό σύστημα πληρωμών. Ωστόσο, στο τελικό ανακοινωθέν τους αναφέρθηκαν μόνο μία φορά στην Ουκρανία.

Η BRICS αντιπροσωπεύει σήμερα το 45% του παγκόσμιου πληθυσμού και το 35% της παγκόσμιας οικονομίας.

Στο 43 σελίδων τελικό ανακοινωθέν καλύπτονται θέματα που κυμαίνονται από γεωπολιτικά ζητήματα έως τα ναρκωτικά, την αντιμετώπιση μελλοντικών πανδημιών και την τεχνητή νοημοσύνη, ενώ γίνεται και αναφορά στην προστασία των μεγάλων αιλουροειδών. Ωστόσο, σε ορισμένα σημαντικά θέματα οι λεπτομέρειες είναι περιορισμένες. Για παράδειγμα, προκύπτει ότι έχει σημειωθεί μικρή πρόοδος στη δημιουργία ενός εναλλακτικού συστήματος πληρωμών που θα διευκολύνει τις συναλλαγές μεταξύ των μελών της BRICS, χωρίς να γίνεται καμία αναφορά στο δολάριο. «Συμφωνήσαμε να εξετάσουμε τη δυνατότητα εφαρμογής μιας ανεξάρτητης, διασυνοριακής δομής, της BRICS Clear, που θα συμπληρώνει τις υπάρχουσες χρηματοπιστωτικές αγορές», αναφέρεται στο ανακοινωθέν. Οι υπουργοί Οικονομικών και οι Κεντρικοί Τραπεζίτες της BRICS αναλαμβάνουν να μελετήσουν το θέμα των τοπικών νομισμάτων, των μεθόδων πληρωμών και των πλατφορμών, και να υποβάλουν σχετική αναφορά στην επόμενη σύνοδο.

Το ανακοινωθέν χρησιμοποιεί σκληρή γλώσσα για τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή, ζητώντας την άμεση κατάπαυση του πυρός στη Λωρίδα της Γάζας και στη Δυτική Όχθη, ενώ καταδικάζονται οι ισραηλινές «επιθέσεις κατά ανθρωπιστικών επιχειρήσεων, εγκαταστάσεων, προσωπικού και σημείων διανομής» βοήθειας. Οι ηγέτες ζητούν επίσης από το Ισραήλ «να σταματήσει άμεσα» τις επιθέσεις κατά της δύναμης του ΟΗΕ στον Λίβανο (UNIFIL) και να σεβαστεί την εδαφική ακεραιότητα της χώρας.

Η Ουκρανία αναφέρεται μόνο μία φορά στο κείμενο: «Υπενθυμίζουμε τις εθνικές μας θέσεις σχετικά με την κατάσταση εντός και γύρω από την Ουκρανία, όπως έχουν εκφραστεί σε αρμόδια φόρουμ. Σημειώνουμε με εκτίμηση τις σχετικές προτάσεις μεσολάβησης και θετικής παρέμβασης, που στοχεύουν στην ειρηνική επίλυση της σύγκρουσης μέσω διαλόγου και διπλωματίας».

Το ακρωνύμιο BRIC δημιουργήθηκε το 2001 από τον τότε επικεφαλής οικονομολόγο της Goldman Sachs, Τζιμ Ο’Νιλ, για να περιγράψει την τεράστια δυνατότητα ανάπτυξης της Βραζιλίας, της Ρωσίας, της Ινδίας και της Κίνας. Οι ηγέτες της BRICS ανέφεραν ότι επιδιώκουν την ανάπτυξη της ομάδας, αλλά δεν ήταν σαφείς σχετικά με το αν θα επεκταθεί περαιτέρω. Ο Πούτιν δήλωσε ότι πάνω από 30 χώρες έχουν εκφράσει ενδιαφέρον να ενταχθούν στην ομάδα, τονίζοντας όμως τη σημασία της ισορροπίας. Παράλληλα, ζήτησαν μεγαλύτερη συμμετοχή των χωρών του Νότου στις διεθνείς αποφάσεις.

Κατά τη διάρκεια της συνόδου, υπήρξαν επανειλημμένες εκκλήσεις για ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις σχετικά με την Ουκρανία και τη Μέση Ανατολή, με τον Πούτιν να βλέπει «ευνοϊκά» τις προτάσεις μεσολάβησης από τους εταίρους του. Αν και οι θέσεις της Μόσχας και του Κιέβου φαίνονται ασυμβίβαστες, και οι μάχες συνεχίζονται, στην Ουκρανία οι ειρηνευτικές συνομιλίες παραμένουν υποθετικές.

Ο πρόεδρος της Κίνας Σι Τζινπίνγκ τόνισε τρεις αρχές για την Ουκρανία: να μην επεκταθεί ο πόλεμος, να μην κλιμακωθούν οι μάχες και να αποφευχθούν προβοκάτσιες. Ο πρωθυπουργός της Ινδίας Ναρέντρα Μόντι δήλωσε ότι βρίσκεται σε επαφή τόσο με τη Μόσχα όσο και με το Κίεβο, υποστηρίζοντας κάθε προσπάθεια αποκατάστασης της ειρήνης.

Ο πρόεδρος του Ιράν, Μασούντ Πεζεσκιάν, κάλεσε όλα τα μέλη της BRICS να χρησιμοποιήσουν τις δυνάμεις τους για να σταματήσει ο πόλεμος στη Γάζα και τον Λίβανο. Το Ιράν κατηγορείται ότι προμηθεύει τη Ρωσία με drones και πυραύλους, ενώ η Κίνα παραμένει ισχυρός σύμμαχος του Πούτιν. Η Ινδία δέχεται επικρίσεις για τις αυξημένες αγορές ρωσικού πετρελαίου από το 2022, ενώ ο Λούλα επικρίθηκε επειδή καταδίκασε μεν τη ρωσική εισβολή, αλλά υποστήριξε ότι οι ευθύνες για τον πόλεμο είναι μοιρασμένες.

Την Πέμπτη, ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες θα συναντηθεί με τον Πούτιν στη Ρωσία.