Bullying στο σχολείο: 8 σημάδια που δεν πρέπει να αγνοήσουν οι γονείς

Η έναρξη κάθε νέας σχολικής χρονιάς συνδέεται με φίλους, νέες γνωριμίες και εμπειρίες. Για ορισμένα παιδιά, όμως, η επιστροφή στο σχολείο μπορεί να σημαίνει την έναρξη μιας δύσκολης καθημερινότητας, την οποία συχνά βιώνουν σιωπηλά.

Το bullying δεν αφήνει πάντοτε εμφανή σημάδια. Δεν εκδηλώνεται μόνο μέσα από σωματικές επιθέσεις, μώλωπες ή τραυματισμούς. Πολύ συχνά αποτυπώνεται σε μικρές αλλαγές της συμπεριφοράς, στη διάθεση, στον ύπνο, στις σχολικές επιδόσεις ή ακόμη και στον τρόπο με τον οποίο ένα παιδί χρησιμοποιεί το κινητό του.

Ειδικοί ψυχικής υγείας επισημαίνουν ότι τα παιδιά που υφίστανται εκφοβισμό σπάνια αποκαλύπτουν αμέσως τι τους συμβαίνει. Ο φόβος, η ντροπή, η ανησυχία για αντίποινα ή η δυσκολία να βάλουν σε λέξεις όσα βιώνουν μπορεί να τα οδηγήσουν στη σιωπή.

Καμία μεμονωμένη ένδειξη δεν αποδεικνύει από μόνη της ότι ένα παιδί δέχεται bullying. Όταν, όμως, αρκετές αλλαγές εμφανίζονται ταυτόχρονα και επιμένουν, δημιουργείται ένα μοτίβο που χρειάζεται προσοχή.

Τα βασικά προειδοποιητικά σημάδια

1. Ξαφνική άρνηση να πάει στο σχολείο. Ένα παιδί που μέχρι πρόσφατα πήγαινε χωρίς ιδιαίτερη δυσκολία στο σχολείο και ξαφνικά αρχίζει να καθυστερεί, να παραπονιέται για πόνους ή να ζητά επίμονα να μείνει στο σπίτι μπορεί να προσπαθεί να αποφύγει κάποιο πρόσωπο ή μια δυσάρεστη κατάσταση.

2. Απότομες αλλαγές στις φιλίες. Οι αλλαγές στις παρέες είναι φυσιολογικό μέρος της ανάπτυξης. Όταν, όμως, ένα παιδί απομακρύνεται ξαφνικά από φίλους, απομονώνεται και αποφεύγει να εξηγήσει τι συνέβη, μπορεί να υπάρχει κοινωνικός αποκλεισμός ή πίεση από συνομηλίκους.

3. Κατεστραμμένα ή χαμένα αντικείμενα. Σκισμένα ρούχα, χαλασμένη σχολική τσάντα, χρήματα που χάνονται επανειλημμένα ή προσωπικά αντικείμενα που εξαφανίζονται χρειάζονται προσοχή, ιδιαίτερα όταν οι εξηγήσεις του παιδιού είναι ασαφείς ή αλλάζουν.

4. Ανεξήγητη πτώση στις σχολικές επιδόσεις. Το παιδί που βρίσκεται σε διαρκή φόβο ή άγχος δυσκολεύεται να συγκεντρωθεί. Η συναισθηματική πίεση μπορεί να οδηγήσει σε απότομη υποχώρηση της επίδοσης, αδιαφορία για τα μαθήματα ή έλλειψη κινήτρου.

5. Προβλήματα στον ύπνο. Δυσκολία στον ύπνο, συχνοί εφιάλτες ή άλλες ξαφνικές διαταραχές μπορεί να συνδέονται με έντονο στρες. Σε μικρότερα παιδιά μπορεί ακόμη και να επανεμφανιστεί νυχτερινή ενούρηση.

6. Αλλαγές στη χρήση κινητού και social media. Το cyberbullying μπορεί να ακολουθεί το παιδί ακόμη και μέσα στο σπίτι. Απότομη απομάκρυνση από μια εφαρμογή, έντονη ανησυχία μετά την ανάγνωση μηνυμάτων ή κλείσιμο της οθόνης όταν πλησιάζει ο γονιός αποτελούν συμπεριφορές που χρειάζονται παρατήρηση.

7. Σωματικές ενοχλήσεις χωρίς σαφή αιτία. Πονοκέφαλοι, πόνοι στην κοιλιά και έντονη κόπωση χωρίς εμφανές ιατρικό υπόβαθρο μπορεί να αποτελούν εκδήλωση χρόνιου άγχους. Το bullying μπορεί να λειτουργήσει ως ισχυρός στρεσογόνος παράγοντας για ένα παιδί σχολικής ηλικίας.

8. Απότομη πτώση της αυτοεκτίμησης. Ένα παιδί που αρχίζει ξαφνικά να μιλά αρνητικά για την εμφάνιση, τις ικανότητες ή την αξία του μπορεί να έχει αρχίσει να υιοθετεί προσβλητικά ή απαξιωτικά σχόλια που ακούει από άλλους.

Πώς μπορούν να αντιδράσουν οι γονείς

Η αναγνώριση των ενδείξεων αποτελεί μόνο το πρώτο στάδιο. Το επόμενο βήμα είναι η δημιουργία ενός ασφαλούς πλαισίου επικοινωνίας, χωρίς πίεση και χωρίς επιθετικές ερωτήσεις.

Οι ειδικοί προτείνουν ήρεμες, καθημερινές συζητήσεις, μέσα στις οποίες το παιδί θα αισθάνεται ότι μπορεί να μιλήσει χωρίς φόβο ότι θα κατηγορηθεί ή ότι οι συνέπειες θα ξεφύγουν από τον έλεγχό του.

Απλές ερωτήσεις για το πώς πέρασε στο σχολείο, με ποιους έκανε παρέα ή αν υπήρξε κάποια στιγμή που το έκανε να νιώσει άβολα μπορούν να ανοίξουν σταδιακά τον δρόμο προς την αποκάλυψη όσων συμβαίνουν.

Σημαντική είναι και η επικοινωνία με το σχολείο. Όταν οι γονείς παρατηρούν επαναλαμβανόμενες ενδείξεις, μπορούν να ενημερώσουν εκπαιδευτικούς και τη διεύθυνση, ώστε να υπάρξει στενότερη παρακολούθηση της κατάστασης και να ενεργοποιηθούν οι προβλεπόμενες διαδικασίες.

Το bullying ενισχύεται όταν παραμένει κρυφό. Η έγκαιρη αναγνώριση, η σταθερή παρουσία των γονιών και η συνεργασία με το σχολείο μπορούν να βοηθήσουν ένα παιδί να ανακτήσει την αίσθηση ασφάλειας και να βγει από τον κύκλο του φόβου και της απομόνωσης.