Χάος έχει σκορπίσει στο διεθνές εμπόριο ο ανένδοτος αγώνων των δασμών που κήρυξε ο Τραμπ
Από τη στιγμή που ανέλαβε τα καθήκοντά του, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ κήρυξε έναν ανένδοτο πόλεμο στους δασμούς, προκαλώντας μεγάλη αναστάτωση στο διεθνές εμπόριο.
Οι ανακοινώσεις του σχετικά με την επιβολή δασμών σε διάφορες χώρες έχουν προκαλέσει αβεβαιότητα στις διεθνείς αγορές, με τους χρηματιστές να προσπαθούν συνεχώς να κατανοήσουν αν κάθε νέα εξέλιξη θα οδηγήσει σε άνοδο ή πτώση των αγορών. Από τη μία στιγμή στην άλλη, οι αγορές υποφέρουν από έντονες διακυμάνσεις, με τα χρηματιστήρια να κινούνται μεταξύ ευφορίας και πανικού καθώς προσπαθούν να προσαρμοστούν στις ταχύτατες αλλαγές που επιφέρουν οι αποφάσεις του Τραμπ.
Η ανακοίνωση του Τραμπ τον Φεβρουάριο για επιβολή 25% δασμού στον Καναδά και το Μεξικό και η αύξηση των δασμών για την Κίνα στο 20% προκάλεσε απότομες απώλειες στους χρηματιστηριακούς δείκτες, με τον S&P 500 να χάνει 1,76%, τον Dow να υποχωρεί 1,5% και τον Nasdaq να καταρρέει 2,6% σε μία μόνο συνεδρίαση. Οι αποδόσεις των αμερικανικών ομολόγων μειώθηκαν, καθώς οι επενδυτές στράφηκαν σε πιο ασφαλή καταφύγια, ανησυχώντας για τις αυξανόμενες τιμές, τον πληθωρισμό και τις πιθανές διαταραχές στην εφοδιαστική αλυσίδα.
Ωστόσο, οι αγορές αντέδρασαν θετικά όταν ο Τραμπ υπαινίχθηκε την πιθανότητα ενός συμβιβασμού, ο οποίος θα συνδύαζε την επιβολή δασμών με άλλες πολιτικές, όπως οι έλεγχοι στη μετανάστευση ή την αντιμετώπιση της φαιντανύλης. Αυτές οι αλλαγές οδήγησαν σε ασταθείς μεταβολές στην αγορά, με τις αγορές να προσπαθούν να βρουν την κατεύθυνση τους.
Οι ανησυχίες των επενδυτών εντείνονται με τις προειδοποιήσεις μεγάλων εταιρειών ότι οι καταναλωτές πρέπει να αναμένουν αυξήσεις στις τιμές για μια σειρά προϊόντων, από τρόφιμα έως συστήματα θέρμανσης και κλιματισμού, λόγω της αύξησης των δασμών. Το πλήγμα για την οικονομία είναι άμεσο, καθώς τα προϊόντα που εισάγονται από τις χώρες που πλήττονται από τους δασμούς θα δουν τις τιμές τους να αυξάνονται, επηρεάζοντας άμεσα την καθημερινότητα των καταναλωτών.
Την ίδια στιγμή, οι χώρες-στόχοι των δασμών, δηλαδή ο Καναδάς, το Μεξικό και η Κίνα, δεν μένουν αμέτοχες στις εξελίξεις και αντέτειναν τα μέτρα τους. Ο Καναδάς, για παράδειγμα, απείλησε με δασμούς σε αμερικανικά προϊόντα, όπως όπλα και καπνό, ενώ το Μεξικό εξετάζει αντίμετρα ύψους 15 δισ. δολαρίων, πλήττοντας αμερικανικές εξαγωγές όπως χοιρινό και ημιαγωγούς.
Από την πλευρά της, η Κίνα ανακοίνωσε αντίποινα σε αμερικανικούς πόρους, επιβάλλοντας 15% δασμούς σε άνθρακα και φυσικό αέριο. Αυτά τα αντίποινα αναβιώνουν την εικόνα του εμπορικού πολέμου του 2018-2019, όταν τα αντίμετρα της Κίνας έπληξαν σοβαρά τις εξαγωγές αμερικανικών γεωργικών προϊόντων, κάτι που επηρέασε ιδιαίτερα την αμερικανική αγροτική οικονομία.
Οι δασμοί και τα αντίμετρα αυτά δεν φαίνεται να αποτελούν λύση σε δημοσιονομικά ελλείμματα ή άλλες οικονομικές προκλήσεις, αλλά μάλλον λειτουργούν ως ένας «φόρος στην ευημερία» για τις χώρες που επηρεάζονται.
Οι αγορές επικεντρώνονται κυρίως στις οικονομικές επιπτώσεις αυτών των δασμών, ωστόσο υπάρχει μια βαθύτερη διάσταση του ζητήματος που δεν αναλύεται επαρκώς: η εκτελεστική εξουσία του προεδρικού γραφείου δεν θα έπρεπε να αποφασίζει μονομερώς για την επιβολή δασμών. Ιστορικά, οι δασμοί ήταν αρμοδιότητα του Κογκρέσου, όπως φαίνεται και στον Νόμο Δασμών Smoot-Hawley του 1930, που επιδείνωσε τη Μεγάλη Ύφεση, μειώνοντας το παγκόσμιο εμπόριο κατά 66% σε τρία χρόνια. Σήμερα, η χρήση του Νόμου περί Διεθνών Οικονομικών Εξουσιών Έκτακτης Ανάγκης από τον Τραμπ παρακάμπτει τον κοινοβουλευτικό έλεγχο και αναδεικνύει την υπέρμετρη εκτελεστική εξουσία.
Ο Τραμπ χρησιμοποιεί την «κατάσταση έκτακτης ανάγκης» ως δικαιολογία για την επιβολή των δασμών, κάτι που συχνά συνοδεύεται από υπερβολική κρατική παρέμβαση στην οικονομία. Όπως και οι οικονομικές κυρώσεις, οι δασμοί είναι μια μορφή οικονομικού πολέμου, και οι χώρες που εμπορεύονται μεταξύ τους συνήθως δεν εμπλέκονται σε στρατιωτικές συγκρούσεις.
Η κλιμάκωση των δασμών κατά της Κίνας ενδέχεται να ενισχύσει τις σχέσεις μεταξύ Πεκίνου και Μόσχας, κάτι που έχει σημασία δεδομένων των προσπαθειών του Τραμπ να κλείσει μια συμφωνία για τους ορυκτούς πόρους στην Ουκρανία και να τερματίσει τον πόλεμο στην περιοχή.
Η αναταραχή που προκαλούν οι δασμοί μπορεί να στρεβλώσει τις αγορές, οδηγώντας σε εσφαλμένη κατανομή πόρων και δυσκολεύοντας τη σωστή εκτίμηση των πραγματικών τιμών. Το ελεύθερο εμπόριο είναι αυτό που ενθαρρύνει την αποτελεσματικότητα και τη συνεργασία μεταξύ των κρατών, προάγοντας την ειρήνη και τη μείωση των τιμών. Αντίθετα, οι δασμοί αυξάνουν το κόστος για τους καταναλωτές και δημιουργούν συγκρούσεις, καθώς οι χώρες ανταποδίδουν με δικά τους αντίμετρα.
Η κατάσταση αυτή ενισχύει τη διαμαρτυρία εναντίον του κρατικού παρεμβατισμού στην οικονομία, όπως δήλωσε πρόσφατα ο αναλυτής Πίτερ Σχιφ, ο οποίος τόνισε ότι η εξάρτηση από μια μικρή ομάδα κυβερνητικών αξιωματούχων που νομίζουν ότι ξέρουν καλύτερα από τις αγορές δεν θα λύσει τα προβλήματα, αλλά θα δημιουργήσει περισσότερα. Οι εντάσεις αυτές αντανακλώνται και στην αγορά χρυσού, το οποίο ως ασφαλές καταφύγιο κερδίζει δημοτικότητα σε περιόδους αβεβαιότητας.
Η ζήτηση για χρυσό αυξήθηκε σημαντικά τη διάρκεια της Μεγάλης Ύφεσης, και η σημερινή κατάσταση με τις αυξήσεις των δασμών και τον πληθωρισμό ενδέχεται να οδηγήσει σε περαιτέρω αύξηση της τιμής του. Με την τιμή του χρυσού να κυμαίνεται κοντά στα 2.900 δολάρια ανά ουγγιά, οι εκτιμήσεις δείχνουν ότι η άνοδος του ενδέχεται να συνεχιστεί, καθώς η αβεβαιότητα στις διεθνείς αγορές και ο πληθωρισμός αυξάνουν την πίεση στα νομίσματα και τις οικονομίες.
