Δεκαετές πλαίσιο στήριξης από την ΕΕ για καθαρή βιομηχανία

Η Ευρωπαϊκή Ένωση προχωρά σε μια φιλόδοξη πρωτοβουλία για τη στήριξη των ενεργοβόρων βιομηχανιών της, προσφέροντάς τους ένα δεκαετές πλαίσιο οικονομικής ενίσχυσης για τη μετάβαση σε καθαρότερες μεθόδους παραγωγής. Το σχέδιο, γνωστό ως ETS Investment Booster, βασίζεται στη μεταφορά δικαιωμάτων εκπομπών αξίας 30 δισεκατομμυρίων ευρώ από την ευρωπαϊκή αγορά άνθρακα, με στόχο να διευκολύνει τον εκσυγχρονισμό της βαριάς βιομηχανίας.

Παρουσίαση και χρονοδιάγραμμα της πρωτοβουλίας

Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, είχε παρουσιάσει για πρώτη φορά την ιδέα τον περασμένο Μάρτιο, στο πλαίσιο της ευρύτερης μεταρρύθμισης του Συστήματος Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (ETS). Η επίσημη πρόταση αναμένεται να δημοσιοποιηθεί εντός της εβδομάδας, με περισσότερες λεπτομέρειες να γίνονται γνωστές στη συνέχεια, σύμφωνα με πληροφορίες του Bloomberg. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή σχεδιάζει να θεσπίσει ένα δεκαετές χρονικό πλαίσιο, επιτρέποντας στις επιχειρήσεις να αξιοποιήσουν τη στήριξη του μηχανισμού με μακροπρόθεσμο ορίζοντα, όπως αναφέρουν καλά ενημερωμένες πηγές.

Η δεκαετής διάρκεια του προγράμματος αναμένεται να κατευνάσει τις ανησυχίες ότι η αγορά άνθρακα θα μπορούσε να κατακλυστεί βραχυπρόθεσμα από δικαιώματα εκπομπών. Παράλληλα, παρέχει στις επιχειρήσεις την απαραίτητη ευελιξία για να προσαρμοστούν σταδιακά σε τεχνολογίες χαμηλότερης ρύπανσης, χωρίς να υποστούν απότομες οικονομικές πιέσεις.

Πολιτική προτεραιότητα και ανταγωνιστικότητα

Η μεταρρύθμιση του ETS έχει αναχθεί σε κορυφαία πολιτική προτεραιότητα για την ΕΕ, καθώς οι ενεργοβόρες βιομηχανίες, όπως οι χαλυβουργίες και οι χημικές βιομηχανίες, αντιμετωπίζουν σοβαρές προκλήσεις ανταγωνιστικότητας έναντι των ομολόγων τους στην Κίνα και τις Ηνωμένες Πολιτείες. Κυβερνήσεις και βιομηχανικοί φορείς εκφράζουν έντονη ανησυχία ότι το αυξανόμενο κόστος του άνθρακα επιβαρύνει περαιτέρω τις ήδη υψηλές τιμές ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου, πλήττοντας την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας.

Στο πλαίσιο του νέου σχεδίου, η ΕΕ θα προτείνει την κατανομή 400 εκατομμυρίων δικαιωμάτων εκπομπών, με βάση ένα σταθερό πριμ άνθρακα, προς επιλεγμένες επιχειρήσεις που υλοποιούν έργα απανθρακοποίησης. Τα δικαιώματα αυτά θα αποδεσμεύονται σταδιακά, αφού τα έργα τεθούν σε λειτουργία, για χρονικό διάστημα έως και δέκα ετών, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές.

Η Τράπεζα Βιομηχανικής Απανθρακοποίησης

Ο μηχανισμός ETS Investment Booster αποτελεί το πρώτο στάδιο για τη δημιουργία της σχεδιαζόμενης Τράπεζας Βιομηχανικής Απανθρακοποίησης της Ευρώπης, η οποία θα διαθέτει συνολική χρηματοδότηση ύψους 100 δισεκατομμυρίων ευρώ, βασισμένη στην αγορά άνθρακα. Τα 400 εκατομμύρια δικαιώματα του Booster θα προέλθουν από υφιστάμενο απόθεμα δωρεάν δικαιωμάτων. Σε περίπτωση που το απόθεμα δεν επαρκεί, η ΕΕ θα το ενισχύσει με δικαιώματα από ειδικό αποθεματικό που προορίζεται για νέους συμμετέχοντες στην αγορά.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η οποία αναμένεται να παρουσιάσει τη συνολική μεταρρύθμιση της αγοράς άνθρακα στις 17 Ιουλίου, αρνήθηκε να σχολιάσει τις λεπτομέρειες. Η πρόταση ενδέχεται να υποστεί τροποποιήσεις πριν από την επίσημη έγκρισή της, καθώς βρίσκεται ακόμη σε στάδιο διαβούλευσης.

Διαδικασία ένταξης και κριτήρια επιλεξιμότητας

Το πρόγραμμα στήριξης θα λειτουργήσει με σειρά προτεραιότητας των αιτήσεων, ενώ τα δικαιώματα θα δεσμεύονται για έργα που θα ενταχθούν την περίοδο 2028–2030. Ωστόσο, η Επιτροπή και αρκετά κράτη-μέλη έχουν ήδη εκφράσει την πρόθεσή τους να επισπεύσουν την έναρξη του προγράμματος στο 2027, επιδιώκοντας να ολοκληρωθεί η νομοθετική διαδικασία ήδη κατά το πρώτο τρίμηνο του επόμενου έτους.

Η εκτελεστική αρχή της ΕΕ θα δημοσιεύσει αργότερα φέτος τους ακριβείς όρους των έργων, συμπεριλαμβανομένων των κριτηρίων επιλεξιμότητας και του σταθερού συντελεστή πριμοδότησης ανά μετρικό τόνο αποφευγόμενων εκπομπών. Για να υποβάλουν αίτηση, οι εταιρείες θα πρέπει να προσκομίσουν εγγύηση καλής ολοκλήρωσης του έργου (completion bond), η οποία θα εκδίδεται από χρηματοπιστωτικό ίδρυμα.

Η κατασκευή των έργων θα πρέπει να ξεκινά εντός 30 μηνών, ενώ μετά την έναρξη της λειτουργίας τους οι εταιρείες θα λαμβάνουν περιοδικά δικαιώματα εκπομπών για διάστημα έως και δέκα ετών, κατόπιν ανεξάρτητης επαλήθευσης της αποφυγής εκπομπών. Για τον υπολογισμό της κατανομής, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα λαμβάνει υπόψη τις αποφευγόμενες εκπομπές, τον σταθερό συντελεστή πριμοδότησης και την τιμή των δικαιωμάτων άνθρακα στις δημοπρασίες.