Διάσκεψη Κορυφής στο Παρίσι για το μέλλον του Διαστήματος

Με φόντο τον έντονο ανταγωνισμό μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και της Κίνας, η Ευρώπη επιχειρεί να χαράξει τη δική της στρατηγική πορεία στον τομέα του διαστήματος. Οι εργασίες της πρώτης διεθνούς διάσκεψης κορυφής για το διάστημα ξεκινούν σήμερα στο Παρίσι, με πρωτοβουλία του Γάλλου προέδρου, Εμανουέλ Μακρόν. Το παρών θα δώσουν εκπρόσωποι από 120 χώρες, ενώ αξιοσημείωτες είναι οι απουσίες της Ρωσίας, του Ιράν και της Βόρειας Κορέας. Η γερμανική πλευρά εκπροσωπείται σε χαμηλό επίπεδο, καθώς ο καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς δεν παραβρίσκεται στη σύνοδο, παρά το γεγονός ότι η Γερμανία συνδιοργανώνει την εκδήλωση.

Το ενδιαφέρον των συμμετεχόντων επικεντρώνεται στην ανάπτυξη μιας αγοράς που γνωρίζει ραγδαία άνθιση. Σύμφωνα με στοιχεία της εταιρείας συμβούλων PwC, η παγκόσμια οικονομία του διαστήματος, η οποία το 2025 ξεπέρασε τα 500 δισεκατομμύρια δολάρια, προβλέπεται να διπλασιαστεί έως το 2035, φτάνοντας το 1,1 τρισεκατομμύριο δολάρια. Η ανάπτυξη αυτή θα τροφοδοτηθεί από τους τομείς των δορυφορικών επικοινωνιών, της πλοήγησης, της παρατήρησης της Γης, των εκτοξεύσεων πυραύλων και των μελλοντικών δραστηριοτήτων στη Σελήνη.

Η Ευρώπη αναζητά τον ρόλο της στη νέα διαστημική εποχή

Το ερώτημα που κυριαρχεί στις συζητήσεις είναι αν η Ευρώπη μπορεί να διεκδικήσει με αξιώσεις μερίδιο από αυτή την αναπτυσσόμενη πίτα. Ο Ματιέ Λουινό, ειδικός της PwC, εκφράζει την αισιοδοξία του, τονίζοντας ότι η Γηραιά Ήπειρος διαθέτει το απαραίτητο ανθρώπινο δυναμικό, με άρτια καταρτισμένους μηχανικούς αεροδιαστημικής και εξειδικευμένο προσωπικό σε όλο το φάσμα των επαγγελμάτων του κλάδου. Από την άλλη πλευρά, η Deloitte υιοθετεί μια πιο προειδοποιητική στάση, επισημαίνοντας τον κίνδυνο η Ευρώπη να μείνει πίσω στον διεθνή ανταγωνισμό. Οι αναλυτές της εταιρείας συνιστούν τη διασφάλιση δημόσιων παραγγελιών και τον συντονισμό των επενδύσεων σε ευρωπαϊκό επίπεδο, προκειμένου να αποφευχθεί ο κατακερματισμός των εθνικών προσπαθειών.

Ο Ματιέ Λουινό υπογραμμίζει ότι το διακύβευμα της διάσκεψης είναι η θωράκιση της ευρωπαϊκής θέσης, η οποία πλέον βρίσκεται αντιμέτωπη με δύο ισχυρούς πόλους εξουσίας. Ο Γάλλος αστροναύτης Τομά Πεσκέ, ο οποίος έχει αναλάβει χρέη πρεσβευτή της διάσκεψης, εξέφρασε τη λύπη του για τις επιπτώσεις των γεωπολιτικών εντάσεων σε έναν τομέα που παραδοσιακά απαιτούσε διεθνή συνεργασία. Η κατάσταση περιπλέκεται περαιτέρω από την απουσία των αμερικανικών κολοσσών SpaceX και Blue Origin από τις εργασίες, γεγονός που αποδίδεται σε πιέσεις από τον Λευκό Οίκο. Η εξέλιξη αυτή θέτει εμπόδια στη συζήτηση για τον καταμερισμό των διαστημικών συχνοτήτων, ένα θέμα που ήταν προγραμματισμένο να βρεθεί στο επίκεντρο των συνομιλιών.

Παρά τις αντιξοότητες, ο Γάλλος υπουργός αρμόδιος για το Διάστημα, Φιλίπ Μπατίστ, προαναγγέλλει σημαντικές ανακοινώσεις με τη συμμετοχή μεγάλων αμερικανικών επιχειρήσεων. Η απόσυρση των ΗΠΑ από κοινά προγράμματα έχει πυροδοτήσει έντονο προβληματισμό στην Ευρώπη σχετικά με την εξάρτησή της από τρίτες χώρες και τον μελλοντικό της ρόλο στην εξερεύνηση της Σελήνης. Στο πλαίσιο αυτό, το ζήτημα της απόκτησης ικανότητας για επανδρωμένες πτήσεις επανέρχεται δυναμικά στο προσκήνιο του διαλόγου.

Επανδρωμένες πτήσεις και βιομηχανική ανάπτυξη

Ο επικεφαλής του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος (ESA), Γιόζεφ Ασμπάχερ, απευθύνει έκκληση για την υιοθέτηση φιλόδοξων στόχων, διαβεβαιώνοντας ότι η Ευρώπη διαθέτει τις τεχνικές προϋποθέσεις για να αναπτύξει επανδρωμένες αποστολές με διαχειρίσιμο κόστος. Την ίδια στιγμή, ο όμιλος ArianeGroup, ο κατασκευαστής του πυραύλου Ariane 6, διαβεβαιώνει ότι ο βαρύς αυτός πύραυλος μπορεί να προσαρμοστεί για να εξυπηρετήσει μελλοντικές επανδρωμένες πτήσεις. Ο Ματιέ Λουινό επισημαίνει τα πολλαπλά οφέλη μιας τέτοιας εξέλιξης, τα οποία εκτείνονται πέρα από τον στενό τομέα της διαστημικής τεχνολογίας, με εφαρμογές σε κρίσιμους τομείς όπως η ιατρική έρευνα, συμπεριλαμβανομένης της καταπολέμησης του καρκίνου.

Η διάσκεψη πραγματοποιείται σε μια περίοδο έντονων αντιπαραθέσεων και γαλλογερμανικών διαφορών. Η απουσία του Γερμανού καγκελάριου και οι διαφορετικές προσεγγίσεις Βερολίνου και Παρισιού αναφορικά με τη χρήση αμερικανικών πυραύλων επισκιάζουν τις εργασίες. Η Γαλλία τάσσεται υπέρ της προτίμησης ευρωπαϊκών λύσεων, ενώ η Γερμανία παραμένει ανοικτή στη συνεργασία με την SpaceX. Ο Φιλίπ Μπατίστ εκφράζει την εκτίμηση ότι η επιτυχία του γερμανικού ιδιωτικού πυραύλου της Isar Aerospace, ο οποίος τέθηκε σε τροχιά το περασμένο Σάββατο από τη Νορβηγία, θα μπορούσε να λειτουργήσει ως καταλύτης για την ενίσχυση της ευρωπαϊκής αυτονομίας.

Η κούρσα για την επαναχρησιμοποίηση πυραύλων αποτελεί ένα ακόμη πεδίο ανταγωνισμού. Η κινεζική εταιρεία LandSpace πέτυχε πρόσφατα την ανάκτηση του πρώτου ορόφου του βαρέος πυραύλου της, Zhuque-3, ενώ η Ευρώπη δεν έχει ακόμη πραγματοποιήσει αντίστοιχη δοκιμή. Η MaiaSpace, θυγατρική του ArianeGroup, προγραμματίζει την πρώτη δοκιμαστική πτήση του επαναχρησιμοποιούμενου πυραύλου της για το δεύτερο εξάμηνο του 2027, έχοντας ήδη εξασφαλίσει συμβόλαια για δώδεκα εκτοξεύσεις. Στο μεταξύ, ο πρόεδρος Τραμπ έχει θέσει τον φιλόδοξο στόχο των 1.000 εκτοξεύσεων ετησίως έως το 2030, ένα νούμερο που έρχεται σε πλήρη αντίθεση με τις δυνατότητες της Ευρώπης, η οποία κινδυνεύει να αντιμετωπίσει έλλειψη πυραύλων την ίδια περίοδο.

Στη σύνοδο κορυφής του Παρισιού, το παρών θα δώσει και ο Έλληνας Πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης, επιβεβαιώνοντας το ενδιαφέρον της χώρας για τις εξελίξεις στον τομέα του διαστήματος.