Δίκαιη Μετάβαση: 2,35 δισ. για τη Δυτική Μακεδονία

Στο επίκεντρο των εργασιών της Διεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης βρέθηκε το ζήτημα της ενεργειακής μετάβασης, με κυβερνητικά στελέχη και αρμόδιους φορείς να παρουσιάζουν τον απολογισμό και τον σχεδιασμό για το μέλλον των λιγνιτικών περιοχών. Η εκδήλωση με τίτλο «Έργα που φαίνονται – Επενδύσεις που μετράνε: Επιχειρηματικότητα, Ενέργεια, Μεταφορές, Εκπαίδευση, Ασφάλεια & Δίκαιη Αναπτυξιακή Μετάβαση» ανέδειξε την πρόοδο του εγχειρήματος.

Ο Αναπληρωτής Υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Νίκος Παπαθανάσης, υπογράμμισε τον πρωτοποριακό χαρακτήρα του Προγράμματος Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης, σημειώνοντας ότι αποτέλεσε το πρώτο εγκεκριμένο ευρωπαϊκό πρόγραμμα αυτού του τύπου. Όπως ανέφερε, η πρωτοβουλία του πρωθυπουργού έθεσε τις βάσεις για την επίλυση ενός κρίσιμου ζητήματος που απασχολούσε τη Δυτική Μακεδονία και τη Μεγαλόπολη από το 2010, αναδεικνύοντας τη στρατηγική σημασία της συγκεκριμένης πολιτικής για τις τοπικές κοινωνίες.

Αναφορικά με τη χρηματοδότηση, ο κ. Παπαθανάσης διευκρίνισε ότι για τις περιοχές που βρίσκονται σε φάση μετάβασης έχουν εξασφαλιστεί συνολικοί πόροι ύψους 2,35 δισεκατομμυρίων ευρώ. Τα κονδύλια αυτά προέρχονται από το ΕΣΠΑ-ΔΑΜ 2021-2027, τα δύο Ειδικά Προγράμματα ΕΠΑ-ΔΑΜ, καθώς και από τις δανειακές συμβάσεις του Πυλώνα ΙΙΙ του ευρωπαϊκού Μηχανισμού Δίκαιης Μετάβασης. Ο υπουργός τόνισε ότι η κυβέρνηση, με σταθερά βήματα και στρατηγικό σχεδιασμό, μετατρέπει την ενεργειακή μετάβαση σε μοχλό βιώσιμης ανάπτυξης, δημιουργίας νέων θέσεων εργασίας και ενίσχυσης της κοινωνικής συνοχής, με απώτερο στόχο οι πολίτες, και ιδιαίτερα οι νέοι, να παραμείνουν και να δραστηριοποιηθούν στον τόπο τους.

Ο Διοικητής της Ειδικής Υπηρεσίας Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης (ΕΥΔΑΜ), Πελοπίδας Καλλίρης, έδωσε έμφαση στον αναπτυξιακό χαρακτήρα του εγχειρήματος, διευκρινίζοντας ότι δεν πρόκειται για ένα απλό πρόγραμμα επιδοτήσεων. Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε, στόχος είναι η ανασυγκρότηση και η οικοδόμηση ενός νέου οικονομικού οικοσυστήματος, μέσω της διαφοροποίησης της τοπικής οικονομίας με επενδύσεις σε τομείς όπως η αγροδιατροφή, η μεταποίηση, η ενέργεια και τα data centers. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε, ήδη έχουν ενταχθεί 935 επενδυτικά σχέδια στις περιοχές ΔΑΜ, με τη δημόσια επιχορήγηση να ανέρχεται σε 682 εκατ. ευρώ, ενώ εκτιμάται ότι θα δημιουργηθούν περισσότερες από 5.000 νέες θέσεις εργασίας.

Παράλληλα, ο κ. Καλλίρης αναφέρθηκε και στις άμεσες προτεραιότητες, επισημαίνοντας ότι αυτή την περίοδο είναι ενεργές προσκλήσεις για νέες δράσεις επιχειρηματικότητας ύψους 140 εκατ. ευρώ, με έμφαση στην ενέργεια και την αγροδιατροφή. Το επόμενο διάστημα, όπως προανήγγειλε, θα ενεργοποιηθούν επιπλέον δράσεις ύψους 190 εκατ. ευρώ, οι οποίες θα στηρίξουν ιδιωτικές επενδύσεις σε προηγμένες τεχνολογικά καλλιέργειες, όπως η υδροπονία, σε στρατηγικές τεχνολογίες μέσω του προγράμματος STEP, αλλά και σε έργα παραγωγής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές.

Η Δέσποινα Γκαράνη, Διευθύνουσα Σύμβουλος της ΜΕΤΑΒΑΣΗ Α.Ε., χαρακτήρισε το 2026 ως έτος-ορόσημο για την πορεία της μετάβασης, καθώς σηματοδότησε την εκκίνηση των πρώτων μεγάλων επενδύσεων στις περιοχές που επηρεάζονται. Η ίδια απέδωσε την εξέλιξη αυτή στην άριστη συνεργασία μεταξύ όλων των εμπλεκόμενων φορέων, ενώ υπογράμμισε ότι παράλληλα χρηματοδοτούνται σημαντικά έργα αποκατάστασης στις πληγείσες περιοχές, στο πλαίσιο της συνολικής προσπάθειας για την αναζωογόνησή τους.

Ο Προϊστάμενος της Διαχειριστικής Αρχής ΕΣΠΑ-ΔΑΜ, Βασίλης Ντερτιλής, παρουσίασε τα πρώτα μετρήσιμα αποτελέσματα του προγράμματος σε ό,τι αφορά το ανθρώπινο δυναμικό. Όπως ανέφερε, μέχρι σήμερα 10.380 πολίτες έχουν βρει εργασία μέσω του Προγράμματος, έχουν λάβει συμβουλευτικές υπηρεσίες ή έχουν συμμετάσχει σε προγράμματα κατάρτισης για την αναβάθμιση των δεξιοτήτων τους. Επιπλέον, 8.700 άτομα έχουν αποκτήσει πιστοποιημένο επαγγελματικό προσόν, προετοιμαζόμενα για την οικονομία του μέλλοντος. Ο κ. Ντερτιλής προανήγγειλε και νέες δράσεις για τις περιοχές ΔΑΜ, οι οποίες περιλαμβάνουν 3.000 θέσεις για νέους ηλικίας 18-30 ετών, στήριξη για 1.000 νέους επαγγελματίες, καθώς και 500 θέσεις απασχόλησης για ανέργους άνω των 55 ετών.

Τέλος, η Αλεξάνδρα Μαυρογονάτου, Προϊσταμένη της Διεύθυνσης Στρατηγικού Σχεδιασμού και Συντονισμού Χρηματοδότησης της Ειδικής Υπηρεσίας Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης, αναφέρθηκε στη συμπληρωματική λειτουργία του Ειδικού Προγράμματος ΔΑΜ στο Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης (ΕΠΑ). Όπως εξήγησε, σε λιγότερο από ένα έτος από την έναρξη της περιόδου 2021-2025, εκδόθηκαν 17 προσκλήσεις, οι οποίες ενεργοποίησαν το 98% του προϋπολογισμού. Τα κονδύλια αυτά κατευθύνονται στη χρηματοδότηση σημαντικών έργων τοπικής εμβέλειας, που έχουν ως στόχο να βελτιώσουν την καθημερινότητα των πολιτών και να ενισχύσουν την αναπτυξιακή δυναμική των περιοχών.