Δημογραφική βόμβα: Η Ελλάδα μικραίνει και γερνάει- Χάνονται εκατοντάδες χιλιάδες γεννήσεις τα επόμενα 20 χρόνια

Από τις 150.000 ετήσιες γεννήσεις των προηγούμενων δεκαετιών στις μόλις 65.000 το 2026 – Λιγότερα από 1,4 εκατομμύρια παιδιά αναμένεται να γεννηθούν στην Ελλάδα έως το 2046

Ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα που καλείται να αντιμετωπίσει η Ελλάδα τα επόμενα χρόνια είναι η δημογραφική συρρίκνωση, με τα στοιχεία για την πορεία των γεννήσεων να προκαλούν έντονο προβληματισμό. Η χώρα όχι μόνο καταγράφει ολοένα και λιγότερες γεννήσεις, αλλά φαίνεται πως μπαίνει σε μια ιδιαίτερα δύσκολη εικοσαετία, με τις προβλέψεις να δείχνουν ότι η κατάσταση θα επιδεινωθεί περαιτέρω.

Τα στοιχεία της έρευνας του καθηγητή Δημογραφίας Βύρωνα Κοτζαμάνη αποτυπώνουν το μέγεθος του προβλήματος. Οι γεννήσεις στην Ελλάδα, που για δεκαετίες κινούνταν σε ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα, έχουν πλέον περιοριστεί δραματικά, ενώ η προοπτική για το μέλλον δεν αφήνει πολλά περιθώρια αισιοδοξίας.

Από τις 150.000 γεννήσεις στις μόλις 65.000

Η εικόνα της δημογραφικής πορείας της χώρας είναι αποκαλυπτική. Από το 1951 έως το 1980, η Ελλάδα κατέγραφε κατά μέσο όρο περίπου 150.000 γεννήσεις κάθε χρόνο.

Τη δεκαετία του 1990 ο αριθμός αυτός είχε ήδη υποχωρήσει στις 100.000 ετησίως, ενώ ακολούθησε μια μικρή ανάκαμψη κατά τη δεκαετία του 2000.

Η πτωτική πορεία, ωστόσο, συνεχίστηκε και σήμερα η χώρα βρίσκεται αντιμέτωπη με μια εντελώς διαφορετική πραγματικότητα. Για το 2026 οι γεννήσεις εκτιμάται ότι θα περιοριστούν περίπου στις 65.000.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της έρευνας, κατά τη δεκαετία 2021-2030 οι γεννήσεις δεν αναμένεται να ξεπεράσουν συνολικά τις 700.000, όταν την προηγούμενη δεκαετία, από το 2011 έως το 2020, είχαν φτάσει τις 920.000. Πρόκειται για μείωση της τάξης του 25%.

Τι προβλέπεται για την επόμενη 20ετία

Ακόμη πιο ανησυχητικές είναι οι εκτιμήσεις για την περίοδο 2027-2046.

Όπως επισημαίνει ο καθηγητής Βύρων Κοτζαμάνης, οι γεννήσεις στην Ελλάδα την επόμενη εικοσαετία δεν αναμένεται να ξεπεράσουν τα 1,4 εκατομμύρια, έναντι 1,8 εκατομμυρίων που καταγράφηκαν την προηγούμενη εικοσαετία, από το 2007 έως το 2026.

Η εικόνα αναμένεται να γίνει ακόμη δυσκολότερη την επόμενη περίοδο, καθώς θα φτάσουν σε ηλικία δημιουργίας οικογένειας οι γενιές που γεννήθηκαν μεταξύ 2009 και 2026. Πρόκειται για γενιές που είναι ήδη σημαντικά μικρότερες αριθμητικά, καθώς οι γεννήσεις μέσα σε αυτό το διάστημα μειώθηκαν κατά 45%.

Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και αν η διάθεση των νέων ζευγαριών να αποκτήσουν παιδιά βελτιωθεί, ο αριθμός των ανθρώπων που θα βρίσκονται σε αναπαραγωγική ηλικία θα είναι μικρότερος.

Γιατί η Ελλάδα βρίσκεται σε δυσμενέστερη θέση από άλλες ευρωπαϊκές χώρες

Το φαινόμενο της υπογεννητικότητας δεν αφορά αποκλειστικά την Ελλάδα. Αποτελεί ένα ευρύτερο πρόβλημα για τις περισσότερες ανεπτυγμένες χώρες.

Ωστόσο, σύμφωνα με τον κ. Κοτζαμάνη, η Ελλάδα παρουσιάζει σημαντικές ιδιαιτερότητες σε σχέση με αρκετές χώρες της Δυτικής και Βόρειας Ευρώπης.

Στη χώρα μας, η μείωση του αριθμού των παιδιών που αποκτούν τα ζευγάρια ξεκίνησε αργότερα, αλλά συνεχίζεται χωρίς ουσιαστική αναστροφή.

Χαρακτηριστικό είναι ότι οι γυναίκες που γεννήθηκαν το 1930 απέκτησαν κατά μέσο όρο σχεδόν 2,3 παιδιά, ενώ εκείνες που γεννήθηκαν το 1985 απέκτησαν λιγότερα από 1,5.

Παράλληλα, ο αριθμός των παιδιών που αποκτούν σήμερα οι γυναίκες απέχει σημαντικά τόσο από τον αριθμό που θα επιθυμούσαν όσο και από το επίπεδο των 2,07 παιδιών ανά γυναίκα, που απαιτείται για την πληθυσμιακή αναπλήρωση.

Το κράτος πρόνοιας και η στήριξη της οικογένειας

Ένας ακόμη σημαντικός παράγοντας που διαφοροποιεί την Ελλάδα από άλλες ευρωπαϊκές χώρες είναι το περιβάλλον μέσα στο οποίο καλούνται να δημιουργήσουν οικογένεια οι νέοι άνθρωποι.

Σε αρκετές χώρες της Δυτικής και Βόρειας Ευρώπης έχουν αναπτυχθεί εδώ και δεκαετίες πολιτικές που διευκολύνουν τον συνδυασμό εργασίας και οικογενειακής ζωής, περιορίζουν τις έμφυλες ανισότητες και προσφέρουν πιο αποτελεσματική στήριξη στους γονείς.

Αντίθετα, στην Ελλάδα η απόκτηση παιδιών εξακολουθεί να συνδέεται με σημαντικές δυσκολίες, ενώ η απόσταση ανάμεσα στον αριθμό των παιδιών που επιθυμούν τα ζευγάρια και σε εκείνον που τελικά αποκτούν παραμένει μεγάλη.

Μια δημογραφική κρίση με συνέπειες για το μέλλον

Η δημογραφική συρρίκνωση δεν αποτελεί απλώς μια στατιστική μεταβολή. Οι επιπτώσεις της αγγίζουν το σύνολο της κοινωνίας και της οικονομίας.

Η μείωση των γεννήσεων σημαίνει μικρότερες γενιές μαθητών, λιγότερους μελλοντικούς εργαζόμενους και μεγαλύτερη πίεση στα ασφαλιστικά συστήματα, καθώς ο πληθυσμός γερνάει και η αναλογία ηλικιωμένων προς εργαζόμενους αυξάνεται.

Ο καθηγητής Βύρων Κοτζαμάνης εκτιμά ότι τα επόμενα χρόνια ο ρυθμός μείωσης των γυναικών ηλικίας 25-44 ετών θα επιβραδυνθεί, όπως αναμένεται να συμβεί και με την αύξηση της μέσης ηλικίας τεκνοποίησης.

Ωστόσο, οι εξελίξεις αυτές δεν φαίνεται να είναι αρκετές για να ανατρέψουν τη συνολική εικόνα.

Όπως προειδοποιεί, ακόμη και με αυτές τις θετικές επιμέρους μεταβολές, η Ελλάδα οδεύει προς μια περίοδο σημαντικά λιγότερων γεννήσεων, με τις συνέπειες της δημογραφικής κρίσης να γίνονται όλο και πιο αισθητές τις επόμενες δεκαετίες.