Δημόσια Ωνάσεια Σχολεία: Ένας χρόνος λειτουργίας και επέκταση σε 20 μονάδες

Η σχολική χρονιά που ολοκληρώθηκε αποτέλεσε την πρώτη περίοδο λειτουργίας των Δημοσίων Ωνασείων Σχολείων, των ΔΗΜΩΣ, ενός νέου δικτύου δημόσιων σχολικών μονάδων που λειτουργεί υπό την εποπτεία του υπουργείου Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, με τη στήριξη του Ιδρύματος Ωνάση.

Κατά το σχολικό έτος 2025-2026, το δίκτυο περιλάμβανε συνολικά 12 σχολικές μονάδες, έξι Γυμνάσια και έξι Γενικά Λύκεια, σε Κολωνό, Αχαρνές, Περιστέρι, Κοζάνη, Ξάνθη και Θεσσαλονίκη. Από τον Σεπτέμβριο, ο αριθμός των σχολείων αναμένεται να αυξηθεί σε 20, με την προσθήκη νέων μονάδων σε Αιγάλεω, Ρόδο, Ηράκλειο και Πύργο.

Σύμφωνα με τον σχεδιασμό του υπουργείου και του Ιδρύματος Ωνάση, όταν το δίκτυο αναπτυχθεί πλήρως, θα μπορεί να εξυπηρετεί περίπου 6.000 μαθητές κάθε χρόνο και περισσότερους από 22.000 μαθητές έως το 2037.

Στον πυρήνα των ΔΗΜΩΣ βρίσκεται η δημιουργία ενός σύγχρονου δημόσιου σχολικού περιβάλλοντος, με περισσότερες ευκαιρίες για παιδιά που ζουν σε περιοχές με κοινωνικές και οικονομικές προκλήσεις. Η φιλοσοφία του δικτύου στηρίζεται στην αναβάθμιση της εκπαιδευτικής εμπειρίας, στην ενίσχυση της σχολικής κοινότητας και στη σύνδεση του σχολείου με την κοινωνία.

Στα σχολεία του δικτύου πραγματοποιήθηκαν παρεμβάσεις ανακαίνισης και ενίσχυσης του εξοπλισμού. Παράλληλα, αναπτύχθηκαν δράσεις με την τοπική κοινότητα, όπως σχολές γονέων, ενημερωτικές πρωτοβουλίες για την εφηβεία, τη συναισθηματική ανάπτυξη και την ψυχική υγεία, καθώς και συνεργασίες με εξωτερικούς φορείς.

Ένα ακόμη στοιχείο της λειτουργίας τους είναι ότι μαθητές από άλλα σχολεία της περιοχής μπορούν να συμμετέχουν στους Ομίλους και τα Σύνολα των ΔΗΜΩΣ, μετά από αίτηση και έγκριση του διευθυντή ή της διευθύντριας της σχολικής μονάδας.

Ιδιαίτερη σημασία δόθηκε και στις συνεργασίες με πανεπιστήμια και φορείς της Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Παράλληλα, μαθητές των Δημοσίων Ωνασείων Σχολείων είχαν τη δυνατότητα να συμμετάσχουν σε μαθητικά συνέδρια στο εξωτερικό και σε διεθνείς εκπαιδευτικές δράσεις.

Εντοπιότητα, εισαγωγή μαθητών και επέκταση του δικτύου

Το ελάχιστο ποσοστό επιλογής μαθητών από τη δημοτική ενότητα στην οποία υπάγεται κάθε Δημόσιο Ωνάσειο Σχολείο κυμαίνεται από 40% έως 60%. Ωστόσο, σύμφωνα με τα στοιχεία της Διοικούσας Επιτροπής των ΔΗΜΩΣ, σε ορισμένα από τα 12 πρώτα σχολεία το ποσοστό εντοπιότητας έφθασε ή και ξεπέρασε το 80%, καθώς οι μαθητές της περιοχής πέτυχαν υψηλές επιδόσεις.

Οι μαθητές που ήδη φοιτούσαν στα σχολεία πριν από τον χαρακτηρισμό τους ως ΔΗΜΩΣ παραμένουν στις μονάδες τους μέχρι την αποφοίτησή τους. Παράλληλα, υπάρχει πρόβλεψη για τη διευκόλυνση εισαγωγής των νεότερων αδελφών τους κατά τα δύο πρώτα έτη λειτουργίας.

Οι εξετάσεις εισαγωγής αφορούν μόνο νέους μαθητές στην Α’ Γυμνασίου και στην Α’ Λυκείου, ενώ προβλέπονται και συμπληρωματικές εξετάσεις για την κάλυψη τυχόν κενών θέσεων.

Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, κατά την πρώτη χρονιά λειτουργίας των ΔΗΜΩΣ υπέβαλαν αίτηση 3.276 μαθητές και εισήχθησαν 1.166. Για τη δεύτερη χρονιά, οι αιτήσεις αυξήθηκαν σε 3.946, ενώ οι εισαχθέντες ανήλθαν σε 1.786.

Η υπουργός Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, Σοφία Ζαχαράκη, μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, χαρακτήρισε τα Δημόσια Ωνάσεια Σχολεία σημαντική εκπαιδευτική πρωτοβουλία, η οποία, όπως είπε, αποδεικνύει έμπρακτα την αξία της.

Η υπουργός τόνισε ότι τα ΔΗΜΩΣ επιβεβαιώνουν πως το δημόσιο σχολείο μπορεί να εξελίσσεται, να καινοτομεί και να προσφέρει περισσότερες δυνατότητες στους μαθητές και τις μαθήτριές του, διατηρώντας τον δημόσιο και κοινωνικό του χαρακτήρα.

Όπως ανέφερε, ο πρώτος χρόνος λειτουργίας απέδειξε ότι η επένδυση στους εκπαιδευτικούς, η αξιοποίηση της καινοτομίας και η ενίσχυση της σχέσης σχολείου και κοινωνίας μπορούν να φέρουν ουσιαστικό και μετρήσιμο αποτέλεσμα. Για τον λόγο αυτό, πρόσθεσε, το δίκτυο επεκτείνεται, ώστε περισσότερα παιδιά, σε περισσότερες περιοχές της χώρας, να αποκτήσουν πρόσβαση σε ένα σύγχρονο δημόσιο σχολείο.

Η κ. Ζαχαράκη σημείωσε ακόμη ότι στις αίθουσες των Δημοσίων Ωνασείων Σχολείων συνυπάρχουν η γνώση, η καινοτομία, η Τεχνητή Νοημοσύνη, η κριτική σκέψη, η δημιουργικότητα, η εξωστρέφεια, ο εθελοντισμός, η αριστεία και η συμπερίληψη.

Παράλληλα, υπογράμμισε ότι τα σχολεία αυτά εξελίσσονται σε ζωντανά κύτταρα των τοπικών κοινωνιών, καλλιεργώντας σχέσεις εμπιστοσύνης με τις οικογένειες, τους τοπικούς φορείς και τους ίδιους τους νέους.

«Αυτό είναι το δημόσιο σχολείο που οικοδομούμε», ανέφερε η υπουργός, περιγράφοντας ένα σχολείο που διευρύνει τις ευκαιρίες, προετοιμάζει τους αυριανούς πολίτες και δεν περιορίζεται στην παρακολούθηση των εξελίξεων, αλλά συμμετέχει ενεργά στη διαμόρφωσή τους.

Οι παρεμβάσεις του Ιδρύματος Ωνάση και η επόμενη ημέρα

Στα οφέλη του πρώτου χρόνου λειτουργίας αναφέρθηκε και ο πρόεδρος του Ιδρύματος Ωνάση, Αντώνης Σ. Παπαδημητρίου, ο οποίος μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ σημείωσε ότι τα ΔΗΜΩΣ ανέδειξαν «κρυμμένες δυνάμεις» σε περιοχές της χώρας που αντιμετωπίζουν κοινωνικές και οικονομικές δυσκολίες.

Όπως είπε, τα Δημόσια Ωνάσεια Σχολεία εξελίχθηκαν από τον πρώτο χρόνο σε ζωντανούς πυρήνες των τοπικών κοινωνιών. Οι σχολικές μονάδες εξοπλίστηκαν με διαδραστικούς πίνακες και ηλεκτρονικούς υπολογιστές τελευταίας τεχνολογίας, ενώ οι εκπαιδευτικοί επιμορφώθηκαν στη χρήση τους.

Η εκπαιδευτική εμπειρία εμπλουτίστηκε μέσα από Ομίλους και Σύνολα με έμφαση στις θετικές και ανθρωπιστικές επιστήμες, το θέατρο, τα εικαστικά, τη μουσική, τη ρομποτική, την επιχειρηματικότητα, την περιβαλλοντική εκπαίδευση και την ενεργό πολιτειότητα.

Κάθε σχολείο διαθέτει έναν επιστήμονα Πληροφορικής, έναν παιδοψυχολόγο και μία νοσηλεύτρια πλήρους απασχόλησης, επιπλέον των παροχών που διαθέτει το κράτος.

Ο κ. Παπαδημητρίου στάθηκε ιδιαίτερα στον ρόλο των εκπαιδευτικών, τους οποίους χαρακτήρισε καθοριστικούς για την επιτυχία του εγχειρήματος. Όπως ανέφερε, είναι εκείνοι που γνωρίζουν την καθημερινότητα των παιδιών, κατανοούν τις ανάγκες της κοινότητας και μπορούν να μετατρέψουν τις ιδέες σε ουσιαστική μάθηση.

Σύμφωνα με τον πρόεδρο του Ιδρύματος Ωνάση, μέσα στις τάξεις η τεχνολογία και η πολυγλωσσία λειτουργούν ως εργαλεία ενδυνάμωσης, ενώ οι εκπαιδευτικοί έχουν πλέον χώρο να δοκιμάσουν νέες μεθόδους, να εμπνεύσουν και να συνεργαστούν.

Ο ίδιος επισήμανε ότι το ωράριο των εκπαιδευτικών δεν υπερβαίνει το καθορισμένο, ενώ υπάρχει πρόβλεψη για αμοιβή του πρόσθετου έργου που παράγεται στο πλαίσιο των Ομίλων. Παράλληλα, οι εκπαιδευτικοί έχουν πρόσβαση σε εξειδικευμένα δωρεάν προγράμματα επιμόρφωσης και δυνατότητα διεκδίκησης υποτροφιών για μεταπτυχιακά προγράμματα σε ελληνικά δημόσια πανεπιστήμια, με κάλυψη διδάκτρων έως 5.000 ευρώ.

Για την επόμενη ημέρα, ο κ. Παπαδημητρίου σημείωσε ότι η έμφαση θα δοθεί στην ακόμη καλύτερη λειτουργία των Ομίλων. Στις πρώτες τάξεις θα δοθεί βάρος στην κοινωνικοποίηση των παιδιών, στη σωστή χρήση της τεχνολογίας και στις ανθρωπιστικές επιστήμες, ενώ στη Β’ και Γ’ Λυκείου θα ενισχυθεί η υποστηρικτική διδασκαλία.

Σημαντική θεωρείται και η περαιτέρω ανάπτυξη συνεργασιών με πανεπιστήμια και φορείς της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, ώστε η σχολική ζωή να συνδέεται πιο άμεσα με την κοινωνία. Ήδη από την πρώτη χρονιά υλοποιήθηκαν σχετικές δράσεις, όπως η συνεργασία με το Πανεπιστήμιο Μακεδονίας και η εκπαιδευτική πρωτοβουλία NextGen Hackathon.

Ο πρόεδρος του Ιδρύματος Ωνάση υπογράμμισε ότι ο στόχος είναι η δημιουργία ενός δικτύου δημόσιων σχολείων με σταθερό και διαρκές αποτύπωμα στη δημόσια εκπαίδευση.

Τα Δημόσια Ωνάσεια Σχολεία μπαίνουν πλέον στη δεύτερη χρονιά λειτουργίας τους με διευρυμένο δίκτυο, αυξημένο ενδιαφέρον και υψηλές προσδοκίες. Το ζητούμενο είναι η καινοτομία, ο εξοπλισμός και οι συνεργασίες να μετατραπούν σε ουσιαστική εκπαιδευτική πρόοδο, χωρίς να χαθεί ο δημόσιος χαρακτήρας και ο στόχος της πρόσβασης περισσότερων μαθητών σε ποιοτικές ευκαιρίες μάθησης.