Δημόσιο: Τέσσερις νέες ρυθμίσεις για ακίνητα, οφειλές και εγκυκλίους

Σε φάση εφαρμογής μπαίνουν τις επόμενες ημέρες τέσσερις ακόμη ρυθμίσεις του νόμου «Παρεμβάσεις για ένα κράτος πιο φιλικό στον πολίτη», με την κυβέρνηση να επιχειρεί να εμφανίσει ένα πακέτο διοικητικών αλλαγών ως απάντηση σε χρόνιες παθογένειες του Δημοσίου. Τις σχετικές ανακοινώσεις έκανε ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης, Κωστής Χατζηδάκης, σε ημερίδα με θέμα «Το Δημόσιο αλλάζει - Νέες Πολιτικές. Μετρήσιμα Αποτελέσματα».

Οι παρεμβάσεις αφορούν τέσσερα βασικά πεδία: τον τερματισμό παράλογων διεκδικήσεων ακινήτων από το Δημόσιο, τη διευκόλυνση μεταβιβάσεων όταν υπάρχουν οφειλές, τη μετατροπή των συμβολαιογράφων σε υπηρεσία μίας στάσης για τις αγοραπωλησίες ακινήτων και την υποχρεωτική κωδικοποίηση και ανάρτηση εγκυκλίων στις ιστοσελίδες των δημόσιων υπηρεσιών.

Το πραγματικό βάρος των ρυθμίσεων βρίσκεται στο γεγονός ότι επιχειρούν να διορθώσουν καταστάσεις που το ίδιο το κράτος δημιούργησε ή συντήρησε επί δεκαετίες. Πολίτες, αγρότες και ιδιοκτήτες βρέθηκαν πολλές φορές αντιμέτωποι με ένα Δημόσιο που λειτουργούσε ως διεκδικητής περιουσιών, ως γραφειοκρατικός φραγμός στις μεταβιβάσεις και ως παραγωγός εγκυκλίων που συχνά δεν ήταν εύκολα προσβάσιμες σε όσους όφειλαν να τις εφαρμόσουν.

Τέλος στις παράλογες διεκδικήσεις ακινήτων από το Δημόσιο

Την επόμενη εβδομάδα, σε συνεργασία με το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης, αναμένεται να εκδοθεί ερμηνευτική εγκύκλιος για τη ρύθμιση που βάζει φρένο σε διεκδικήσεις αγροτικών ακινήτων από την πλευρά του Δημοσίου. Η ρύθμιση αφορά ακίνητα για τα οποία υπάρχουν προσωρινά παραχωρητήρια εδώ και δεκαετίες, με πράξεις διοίκησης, αναδασμούς, αγροτικές διανομές, αποκαταστάσεις προσφύγων και άλλες διοικητικές διαδικασίες.

Ο Κωστής Χατζηδάκης ανέφερε ότι το Δημόσιο, πέρα από αστικά ακίνητα, όπως περιοχές στη Σαρωνίδα ή στο κέντρο της Καρδίτσας, διεκδικούσε και χωράφια τα οποία αγρότες καλλιεργούσαν επί χρόνια. Η παραδοχή αυτή είναι αποκαλυπτική για το μέγεθος της κρατικής αυθαιρεσίας: περιουσίες που παραχωρήθηκαν με πράξεις της ίδιας της διοίκησης έμπαιναν εκ των υστέρων σε καθεστώς αμφισβήτησης.

Ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης σημείωσε χαρακτηριστικά ότι δεν μπορεί κάποιος να διαθέτει προσωρινά παραχωρητήρια από την εποχή του Βενιζέλου και το κράτος να θυμάται έναν αιώνα αργότερα ότι αυτά δεν ισχύουν. Η διατύπωση αυτή δείχνει την ουσία του προβλήματος: ένα κράτος που, αντί να παρέχει ασφάλεια δικαίου, μπορούσε να εμφανίζεται μετά από δεκαετίες και να αμφισβητεί την ίδια του τη διοικητική συνέχεια.

Στο πεδίο των μεταβιβάσεων, τις επόμενες ημέρες αναμένεται απόφαση του διοικητή της ΑΑΔΕ για την εφαρμογή διάταξης που προβλέπει άρση κατάσχεσης ακινήτου από τη Φορολογική Διοίκηση, όταν πρόκειται να γίνει μεταβίβαση από επαχθή αιτία. Προϋπόθεση είναι να παρακρατείται από το τίμημα και να αποδίδεται από τον συμβολαιογράφο στην ΑΑΔΕ ποσοστό του τρέχοντος υπολοίπου της οφειλής, το οποίο δεν μπορεί να είναι μικρότερο από 25%.

Η διάταξη επιχειρεί να ξεμπλοκάρει μεταβιβάσεις που μέχρι σήμερα έμεναν παγωμένες λόγω οφειλών προς το Δημόσιο. Ο οφειλέτης θα μπορεί να αξιοποιεί το τίμημα της πώλησης για να αποπληρώνει μέρος του χρέους του, ενώ το Δημόσιο θα εισπράττει ποσό της οφειλής χωρίς να ακυρώνει πλήρως τη συναλλαγή. Τα τελικά κριτήρια φορολογικής συνέπειας και εισπραξιμότητας της υπόλοιπης οφειλής θα εξειδικευθούν από τον διοικητή της ΑΑΔΕ.

Ο Κωστής Χατζηδάκης υποστήριξε ότι ο νόμος θέτει όρια, ώστε να αποφεύγονται υπερβολές και να διευκολύνονται οι πολίτες που πληρώνουν μέρος της οφειλής τους. Στην πράξη, η επιτυχία της ρύθμισης θα κριθεί από το αν οι υπηρεσίες εφαρμόσουν τη διαδικασία χωρίς νέες καθυστερήσεις, πρόσθετα εμπόδια και διαφορετικές ερμηνείες από γραφείο σε γραφείο.

Συμβολαιογράφοι ως one stop shop και υποχρεωτική ανάρτηση εγκυκλίων

Με Κοινή Υπουργική Απόφαση θα ενεργοποιηθεί και η πρόβλεψη που καθιστά τους συμβολαιογράφους υπηρεσία μίας στάσης στις μεταβιβάσεις ακινήτων. Η ρύθμιση στοχεύει στη μείωση της ταλαιπωρίας των πολιτών και στη συγκέντρωση διαδικασιών που σήμερα απαιτούν επαφές με πολλές διαφορετικές υπηρεσίες.

Μέσα στον Ιούλιο αναμένεται επίσης εγκύκλιος του υπουργείου Εσωτερικών, με την οποία οι δημόσιες υπηρεσίες θα λάβουν οδηγίες για την κωδικοποίηση των εγκυκλίων τους και την ανάρτησή τους στις ιστοσελίδες τους. Η ρύθμιση προβλέπει ότι οι εγκύκλιοι που δεν αναρτώνται στις ιστοσελίδες των υπουργείων δεν θα ισχύουν.

Η πρόβλεψη αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς η δημόσια διοίκηση έχει χτιστεί σε μεγάλο βαθμό πάνω σε εγκυκλίους, ερμηνείες και οδηγίες που πολλές φορές δεν είναι εύκολα προσβάσιμες στον πολίτη. Ο κ. Χατζηδάκης τόνισε ότι στόχος είναι να υπάρχει διαφάνεια και ο πολίτης να αντιμετωπίζεται ως πολίτης και όχι ως υπήκοος.

Ήδη έχουν ενεργοποιηθεί και άλλες παρεμβάσεις, όπως η ιστοσελίδα politis.gov.gr, μέσω της οποίας οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να παρακολουθούν την πορεία της υπόθεσής τους στο Δημόσιο. Έχει επίσης εφαρμοστεί η μη άσκηση ενδίκων μέσων από το Δημόσιο σε δικαστικές διαφορές ιδιαίτερης κοινωνικής σημασίας, όπως στην περίπτωση του δυστυχήματος των Τεμπών, καθώς και η δυνατότητα αντικατάστασης δικαιολογητικών με υπεύθυνη δήλωση.

Ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης αναφέρθηκε και στις αγροτικές επιδοτήσεις, προαναγγέλλοντας κοινή συνέντευξη Τύπου με το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και την ΑΑΔΕ για την πορεία των πληρωμών. Υποστήριξε ότι οι αγρότες πληρώθηκαν για πρώτη φορά χωρίς παράπονα και ότι οι πραγματικοί παραγωγοί είδαν περισσότερα χρήματα στους λογαριασμούς τους, λόγω ενός πιο διαφανούς συστήματος που στηρίζεται στους μηχανισμούς της ΑΑΔΕ.

Η αναφορά αυτή εντάσσεται στη συνολική κυβερνητική προσπάθεια να παρουσιαστεί μια εικόνα μεταρρύθμισης και διοικητικής αποτελεσματικότητας. Ωστόσο, οι ίδιες οι ρυθμίσεις αποκαλύπτουν πόσο βαθιά ήταν η δυσλειτουργία: ακίνητα υπό αμφισβήτηση επί δεκαετίες, μεταβιβάσεις μπλοκαρισμένες από κατασχέσεις, πολίτες χαμένοι σε εγκυκλίους που δεν έβρισκαν και υπηρεσίες που λειτουργούσαν με αδιαφάνεια.

Κλείνοντας, ο Κωστής Χατζηδάκης ανέφερε ότι η χώρα πρέπει να προχωρήσει μπροστά και ότι στη δημόσια θέση δεν μένουν οι δημόσιες σχέσεις, αλλά το έργο. Επισήμανε ότι χρειάζονται υπομονή, σοβαρότητα και αξιοπρέπεια, απορρίπτοντας τη λογική της ακινησίας και του λαϊκισμού.

Το κρίσιμο πλέον δεν είναι η εξαγγελία, αλλά η εφαρμογή. Για να αποδειχθεί ότι το κράτος γίνεται πράγματι πιο φιλικό στον πολίτη, οι ρυθμίσεις πρέπει να λειτουργήσουν στην πράξη, να περιορίσουν την αυθαιρεσία της διοίκησης και να κλείσουν οριστικά τα παράθυρα μέσα από τα οποία το Δημόσιο ταλαιπωρούσε πολίτες για υποθέσεις που το ίδιο είχε αφήσει άλυτες επί δεκαετίες.