Σε τροχιά ενεργοποίησης μπαίνει το ευρωπαϊκό σχέδιο για νέο δάνειο 90 δισ. ευρώ προς την Ουκρανία, μετά τις τελευταίες πολιτικές εξελίξεις στην Ουγγαρία και την επανεκκίνηση των ροών ρωσικού πετρελαίου μέσω του αγωγού Druzhba. Το πακέτο, που είχε παγώσει εξαιτίας του βέτο της Βουδαπέστης, θεωρείται από τις Βρυξέλλες κρίσιμο για τη χρηματοδότηση των αναγκών του Κιέβου την περίοδο 2026-2027.
Ξεμπλοκάρει το ευρωπαϊκό δάνειο
Σύμφωνα με τον σχεδιασμό της ΕΕ, το δάνειο θα χρηματοδοτηθεί μέσω κοινής έκδοσης χρέους στις αγορές, αξιοποιώντας το πιστοληπτικό βάρος της Ένωσης και τον διαθέσιμο δημοσιονομικό χώρο του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού. Η απόφαση είχε ληφθεί πολιτικά ήδη από τον Δεκέμβριο του 2025, ενώ στη συνέχεια οι Ευρωπαίοι πρέσβεις ενέκριναν τις τεχνικές λεπτομέρειες του μηχανισμού. Το σχέδιο προβλέπει ότι η Ουκρανία θα λάβει 45 δισ. ευρώ το 2026 και ακόμη 45 δισ. ευρώ το 2027.
Το πακέτο έχει σχεδιαστεί ώστε να καλύψει το μεγαλύτερο μέρος των χρηματοδοτικών αναγκών της Ουκρανίας για τα επόμενα δύο χρόνια, οι οποίες υπολογίζονται συνολικά στα 135 δισ. ευρώ. Από τα 45 δισ. ευρώ ανά έτος, τα 28 δισ. θα κατευθύνονται στην άμυνα και τα 17 δισ. στη στήριξη του κρατικού προϋπολογισμού, δηλαδή σε μισθούς, συντάξεις και βασικές δημόσιες λειτουργίες.
Ο ρόλος της Ουγγαρίας και η αλλαγή σκηνικού
Το βασικό εμπόδιο για την εκταμίευση ήταν η αντίθεση της Ουγγαρίας υπό τον Βίκτορ Όρμπαν, η οποία είχε συνδέσει τη στάση της με τη διακοπή των ροών πετρελαίου μέσω του Druzhba. Η εικόνα αυτή άλλαξε μετά την ήττα του Όρμπαν στις εκλογές της 12ης Απριλίου από τον φιλοευρωπαϊκό Πέτερ Μάγιαρ, ο οποίος έστειλε μήνυμα ότι δεν θα σταθεί απέναντι στη στήριξη προς την Ουκρανία.
Την ίδια στιγμή, η επανέναρξη των ροών ρωσικού πετρελαίου μέσω της ουκρανικής διαδρομής του Druzhba αφαίρεσε και το ενεργειακό επιχείρημα που επικαλούνταν η Βουδαπέστη. Η Reuters μετέδωσε ότι το ρωσικό πετρέλαιο άρχισε ξανά να ρέει μέσω Ουκρανίας στις 22 Απριλίου, εξέλιξη που επέτρεψε στην Ουγγαρία να αποσύρει το βέτο της και στους πρέσβεις της ΕΕ να εγκρίνουν τελικά το δάνειο.
Πώς θα λειτουργήσει ο μηχανισμός
Η ευρωπαϊκή πρόταση δεν βασίζεται σε άμεση κατάσχεση παγωμένων ρωσικών κρατικών αποθεμάτων, καθώς αυτό θεωρείται νομικά και πολιτικά εξαιρετικά ευαίσθητο. Αντί γι’ αυτό, η ΕΕ προχωρά με κοινό δανεισμό και με έμμεση στήριξη από τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο η μελλοντική αποπληρωμή να συνδεθεί με ρωσικές αποζημιώσεις μετά το τέλος του πολέμου. Στην Ένωση παραμένουν παγωμένα περίπου 210 δισ. ευρώ ρωσικών κεντρικών τραπεζικών αποθεμάτων, τα οποία συνεχίζουν να αποτελούν το βασικό οικονομικό υπόβαθρο αυτής της συζήτησης.
Η Κομισιόν εκτιμά ότι η πρώτη δόση από το νέο χρηματοδοτικό εργαλείο μπορεί να φτάσει στην Ουκρανία στα τέλη Μαΐου ή στις αρχές Ιουνίου, ώστε το Κίεβο να αποκτήσει πιο σταθερό ορίζοντα χρηματοδότησης για τον πόλεμο και για τη λειτουργία του κράτους. Με αυτή την κίνηση, οι Βρυξέλλες επιχειρούν να δώσουν στην Ουκρανία πολυετή οικονομική ανάσα, σε μια φάση όπου η στρατιωτική και δημοσιονομική αντοχή της χώρας αποτελεί καθοριστικό παράγοντα για την πορεία της σύγκρουσης με τη Ρωσία.
