Υπάρχει ένας πόνος που πολλές γυναίκες συνηθίζουν να υπομένουν σιωπηλά. Δεν προέρχεται πάντα από κάποια διαγνωσμένη πάθηση, ούτε από έναν εμφανή τραυματισμό. Είναι ένας επίμονος, διάχυτος πόνος στα γόνατα, στις αρθρώσεις, στην πλάτη, στον αυχένα. Ένας πόνος που εμφανίζεται σταδιακά, κουράζει καθημερινά και συχνά αντιμετωπίζεται με την εύκολη απάντηση ότι «είναι θέμα ηλικίας».
Η πραγματικότητα, όμως, είναι πιο σύνθετη. Σε πολλές περιπτώσεις δεν ευθύνεται μόνο η ηλικία. Καθοριστικό ρόλο μπορεί να έχει η εμμηνόπαυση, μια φυσιολογική φάση στη ζωή κάθε γυναίκας, η οποία επηρεάζει το σώμα πολύ περισσότερο από όσο συνήθως συζητείται δημόσια.
Σύμφωνα με την Καίτη Αντωνοπούλου, Γενική Γραμματέα της Ελληνικής Εταιρείας Εμμηνόπαυσης, οι επιπτώσεις της εμμηνόπαυσης δεν περιορίζονται στις εξάψεις, στις διαταραχές ύπνου ή στις αλλαγές της διάθεσης. Υπάρχει και μια λιγότερο ορατή, αλλά εξαιρετικά επιβαρυντική πλευρά: ο πόνος. Ένας πόνος που μπορεί να αλλάξει την καθημερινότητα μιας γυναίκας και που συχνά μένει χωρίς εξήγηση.
Ο ρόλος των οιστρογόνων στο σώμα
Τα οιστρογόνα δεν συνδέονται μόνο με την αναπαραγωγική λειτουργία. Συμμετέχουν στη λειτουργία των μυών, των αρθρώσεων και του νευρικού συστήματος, ενώ παίζουν σημαντικό ρόλο και στη ρύθμιση της φλεγμονής. Όταν τα επίπεδά τους μειώνονται, ο οργανισμός μπορεί να αντιδράσει με τρόπους που επηρεάζουν άμεσα την ποιότητα ζωής.
Πόνοι στις αρθρώσεις, μυϊκή δυσκαμψία, επίμονη κόπωση που δεν υποχωρεί ακόμη και μετά τον ύπνο, αίσθημα βάρους στο σώμα και μειωμένη αντοχή δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται ως απλά «παράπονα». Είναι ενδείξεις που χρειάζονται προσοχή, καθώς μπορεί να σχετίζονται με τις ορμονικές αλλαγές της εμμηνόπαυσης.
Σε αρκετές γυναίκες, τα συμπτώματα αυτά δεν είναι παροδικά. Ο πόνος μπορεί να παραμένει για μήνες ή και για χρόνια, εξελισσόμενος σε χρόνιο πρόβλημα. Σε ορισμένες περιπτώσεις συνδέεται με καταστάσεις όπως η ινομυαλγία, η οποία χαρακτηρίζεται από διάχυτο μυοσκελετικό πόνο και αυξημένη ευαισθησία στον πόνο.
Παράλληλα, η εμμηνόπαυση μπορεί να επιδεινώσει προβλήματα που σχετίζονται με τις αρθρώσεις, την οστική πυκνότητα και τη μυοσκελετική υγεία, όπως αρθροπάθειες ή οστεοπόρωση. Το κρίσιμο σημείο είναι ότι ο πόνος έχει αιτία και, ακριβώς γι’ αυτό, χρειάζεται σωστή διερεύνηση και κατάλληλη αντιμετώπιση.
Ο φαύλος κύκλος πόνου και κακού ύπνου
Ένας ακόμη παράγοντας που επιβαρύνει την κατάσταση είναι ο ύπνος. Η εμμηνόπαυση συχνά προκαλεί διαταραχές στον ύπνο, είτε λόγω εξάψεων είτε λόγω άγχους, νυχτερινής εφίδρωσης ή ορμονικής απορρύθμισης. Ο κακός ύπνος αυξάνει την αίσθηση του πόνου και ο πόνος, με τη σειρά του, διαταράσσει ακόμη περισσότερο τον ύπνο.
Έτσι δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος που εξαντλεί σωματικά και ψυχικά τη γυναίκα. Η κόπωση συσσωρεύεται, η διάθεση επιβαρύνεται, η αντοχή μειώνεται και η καθημερινότητα γίνεται πιο δύσκολη. Οι μέρες μοιάζουν βαρύτερες και οι νύχτες λιγότερο ξεκούραστες.
Πολλές γυναίκες υποφέρουν χωρίς να μιλούν. Αποδίδουν τον πόνο αποκλειστικά στην ηλικία, φοβούνται ότι θα θεωρηθούν υπερβολικές ή δεν βρίσκουν κάποιον να ακούσει με σοβαρότητα αυτό που βιώνουν. Αυτή η σιωπή, όμως, δεν βοηθά. Ο επίμονος πόνος δεν πρέπει να θεωρείται αυτονόητος και δεν πρέπει να περνά χωρίς αξιολόγηση.
Η ανάγκη για σωστή υποστήριξη
Η αντιμετώπιση του πόνου στην εμμηνόπαυση δεν περιορίζεται σε μία λύση. Χρειάζεται ολιστική προσέγγιση, προσαρμοσμένη στις ανάγκες κάθε γυναίκας. Η σωστή ιατρική αξιολόγηση, η διάγνωση, η σωματική δραστηριότητα, η αποκατάσταση του ύπνου, η ισορροπημένη διατροφή και η ψυχολογική υποστήριξη μπορούν να συμβάλουν ουσιαστικά στη βελτίωση της καθημερινότητας.
Η κίνηση, όταν γίνεται με ασφάλεια και καθοδήγηση, μπορεί να ενισχύσει το σώμα χωρίς να το εξαντλεί. Ο ύπνος μπορεί να βελτιωθεί σταδιακά με σωστές παρεμβάσεις. Η διατροφή μπορεί να στηρίξει τη μυοσκελετική και μεταβολική υγεία. Η ψυχολογική υποστήριξη μπορεί να σπάσει την απομόνωση και να βοηθήσει τη γυναίκα να αντιμετωπίσει αυτή τη φάση με μεγαλύτερη γνώση και αυτοπεποίθηση.
Η Ελληνική Εταιρεία Εμμηνόπαυσης υπογραμμίζει ότι καμία γυναίκα δεν πρέπει να περνά αυτή τη μετάβαση ανέτοιμη, αβοήθητη ή μόνη. Η ενημέρωση, η ευαισθητοποίηση και η στήριξη αποτελούν βασικά εργαλεία για να πάψει η εμμηνόπαυση να αντιμετωπίζεται με αόριστες διαβεβαιώσεις και απλουστευτικές απαντήσεις.
Η εμμηνόπαυση δεν είναι τέλος. Είναι μετάβαση. Και κάθε μετάβαση γίνεται πιο διαχειρίσιμη όταν η γυναίκα γνωρίζει τι συμβαίνει στο σώμα της, όταν έχει πρόσβαση σε ειδικούς που την ακούν και όταν αναγνωρίζει ότι δικαιούται φροντίδα ουσιαστική, πλήρη και χωρίς τη μοιρολατρική φράση «αυτά είναι της ηλικίας».
