Επιστροφή 22 αρχαιοτήτων από το Ισραήλ στην Ελλάδα

Σε μια κίνηση που σηματοδοτεί την έναρξη μιας νέας εποχής στις διμερείς σχέσεις Ελλάδας και Ισραήλ στον τομέα της πολιτιστικής κληρονομιάς, η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη παρέλαβε την Τετάρτη 13 Οκτωβρίου 2026, είκοσι δύο αρχαιότητες που είχαν απομακρυνθεί παράνομα από τη χώρα. Η τελετή παράδοσης-παραλαβής φιλοξενήθηκε στην Αίθουσα του Βωμού του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου, παρουσία της πρέσβειρας του Ισραήλ Πνινάτ Γιανάι και του διευθυντή της Μονάδας Πρόληψης Αρχαιοκαπηλίας της Αρχής Αρχαιοτήτων του Ισραήλ, Αμίρ Γκανόρ.

Πρόκειται για την πρώτη φορά που το κράτος του Ισραήλ επιστρέφει αρχαιότητες στην Ελλάδα, μια εξέλιξη που αποδεικνύει έμπρακτα τη βούληση των δύο χωρών να ενισχύσουν τη συνεργασία τους για την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς και την καταπολέμηση της παράνομης διακίνησης πολιτιστικών αγαθών. Στο πλαίσιο αυτό, υπηρεσιακά στελέχη των δύο κρατών έχουν ήδη ξεκινήσει να ανταλλάσσουν εμπειρίες και βέλτιστες πρακτικές, με στόχο την αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση της αρχαιοκαπηλίας σε διεθνές επίπεδο.

Το υπουργείο Πολιτισμού, σε ανακοίνωσή του, υπογραμμίζει ότι η επιστροφή των αρχαιοτήτων αναδεικνύει τη σημασία του συντονισμού και της ανταλλαγής τεχνογνωσίας μεταξύ των αρμόδιων υπηρεσιών για τον εντοπισμό και την ανάκτηση πολιτιστικών αγαθών που έχουν απομακρυνθεί παράνομα από τις χώρες προέλευσής τους, δημιουργώντας παράλληλα τις προϋποθέσεις για περαιτέρω ενίσχυση της συνεργασίας Ελλάδας και Ισραήλ.

Οι αρχαιότητες εντοπίστηκαν και κατασχέθηκαν από τη Μονάδα Πρόληψης Αρχαιοκαπηλίας της Αρχής Αρχαιοτήτων του Ισραήλ. Το σύνολο περιλαμβάνει 15 αγγεία αττικής προέλευσης, έξι αγγεία κορινθιακών εργαστηρίων και ένα χάλκινο αγαλματίδιο γυναικείας μορφής. Από τα αττικά αγγεία, 11 είναι μελανόμορφα, τρία ερυθρόμορφα και ένα μελαμβαφές, με χρονολόγηση στους αρχαϊκούς και κλασικούς χρόνους. Τα έξι αγγεία κορινθιακών εργαστηρίων χρονολογούνται στην αρχαϊκή εποχή. Η αυθεντικότητα του χάλκινου αγαλματιδίου γυναικείας μορφής χρήζει περαιτέρω διερεύνησης.

Η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη, σε δήλωσή της, τόνισε ότι η σημερινή επιστροφή των είκοσι δύο αρχαιοτήτων από το Ισραήλ στη χώρα μας έχει ξεχωριστή σημασία. Είναι η πρώτη φορά που το Ισραήλ επιστρέφει αρχαιότητες στην Ελλάδα, αποτελώντας την αφετηρία μιας στενότερης συνεργασίας των δύο χωρών για την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς. Η επιστροφή αυτή επιβεβαιώνει ότι η συνεργασία μεταξύ των κρατών μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά στην καταπολέμηση της αρχαιοκαπηλίας. Προτεραιότητα της Ελλάδας είναι η προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς και η καταπολέμηση της αρχαιοκαπηλίας, υποστηρίζοντας τη συντονισμένη διεθνή δράση και τη στενή συνεργασία μεταξύ των αρμόδιων αρχών. Κάθε επιστροφή ενός πολιτιστικού αγαθού στον τόπο προέλευσής του έχει ευρύτερη συμβολική και ηθική διάσταση. Υπενθυμίζει ότι η προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς αποτελεί συλλογική ευθύνη. Η αποτελεσματική αντιμετώπιση της παράνομης διακίνησης προϋποθέτει συνεργασία, αμοιβαία εμπιστοσύνη και κοινή προσήλωση στη νομιμότητα. Είμαι βέβαιη ότι η συνεργασία Ελλάδας και Ισραήλ θα συνεχίσει να αποδίδει ουσιαστικά αποτελέσματα στη διαφύλαξη της πολιτιστικής κληρονομιάς.

Από την πλευρά της, η πρέσβειρα του Ισραήλ Πνινάτ Γιανάι, ανέφερε μεταξύ άλλων: «Ας προσπαθήσουμε να φανταστούμε ένα παιδί που κοιτάζει σήμερα ένα από αυτά τα αρχαία αγγεία και νιώθει μια σπίθα θαυμασμού. Βλέπει αυτό που ίσως είδε και ένιωσε ένα άλλο παιδί πριν από 2.000 χρόνια, και έτσι γίνεται ένας ακόμη κρίκος στην αλυσίδα των γενεών που είχε διακοπεί […] Για μένα, υπάρχει, επίσης, κάτι βαθιά συγκινητικό στη σκέψη ότι έχω το προνόμιο, ως πρέσβης του Ισραήλ, να αποδώσω αυτό το αρχαίο αντικείμενο στα άξια χέρια σας και ότι η χώρα μου είχε την τιμή να συμβάλει σε αυτή τη σημαντική στιγμή και αποστολή».

Οι 22 αρχαιότητες που το Ισραήλ επέστρεψε στην Ελλάδα