Πίεση στο σύστημα από το κόστος και τη διεθνή αβεβαιότητα
Έντονο προβληματισμό για τις εξελίξεις στον χώρο των καινοτόμων φαρμάκων εκφράζουν τα μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου του ΣΦΕΕ, προειδοποιώντας ότι το διεθνές περιβάλλον γίνεται ολοένα πιο ασταθές για τα σκευάσματα υψηλής θεραπευτικής αξίας, τα οποία αποτελούν κρίσιμο όπλο για σοβαρές και απειλητικές για τη ζωή ασθένειες, αλλά συνοδεύονται από υψηλό κόστος.
Ο Σύνδεσμος επισημαίνει ότι οι γεωπολιτικές εντάσεις στην ευρύτερη περιοχή, σε συνδυασμό με τη μεταβλητότητα στο παγκόσμιο φαρμακευτικό περιβάλλον, διαμορφώνουν ένα τοπίο αυξημένης αβεβαιότητας. Η κρίση στη Μέση Ανατολή, εφόσον παραταθεί, εκτιμάται ότι θα επιφέρει σημαντικές οικονομικές επιβαρύνσεις διεθνώς, επηρεάζοντας μεταξύ άλλων τις εξαγωγές, τον τουρισμό, τις επενδύσεις και φυσικά τον φαρμακευτικό κλάδο.
Στην ίδια κατεύθυνση, ο ΣΦΕΕ τονίζει ότι η Ευρώπη δεν έχει ακόμη προσαρμοστεί επαρκώς στις νέες συνθήκες διεθνούς ανταγωνιστικότητας, ενώ η πρόσφατη φαρμακευτική νομοθεσία, παρά τις βελτιώσεις που ενσωματώνει, δεν επαρκεί για να καλύψει την απόσταση από τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Κίνα. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, ο εφησυχασμός θεωρείται επικίνδυνη επιλογή.
Το χρηματοδοτικό κενό και οι επιστροφές που πνίγουν την αγορά
Ο Σύνδεσμος περιγράφει μια αγορά που εξακολουθεί να βρίσκεται υπό ασφυκτική πίεση, καθώς η δημόσια χρηματοδότηση αυξάνεται με πολύ χαμηλότερο ρυθμό από τη συνολική φαρμακευτική δαπάνη. Για την περίοδο 2019-2024, η αύξηση της δημόσιας χρηματοδότησης ανέρχεται στο 3,65%, όταν η συνολική δαπάνη κινήθηκε με ρυθμό 10,9%.
Η απόκλιση αυτή μεταφράζεται σε συνεχή διόγκωση των υποχρεωτικών επιστροφών, οι οποίες αυξάνονται με ρυθμό περίπου 20% ετησίως και έχουν πλέον ξεπεράσει κατά μέσο όρο το 58%. Σύμφωνα με τον ΣΦΕΕ, τα τελευταία τέσσερα χρόνια η συνεισφορά της φαρμακοβιομηχανίας στη δημόσια φαρμακευτική δαπάνη έχει γίνει μεγαλύτερη από εκείνη της Πολιτείας, γεγονός που χαρακτηρίζεται ως ακραίο σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Παρά τα θετικά βήματα που, όπως αναγνωρίζεται, έχουν γίνει από την πλευρά του κράτους, όπως η στήριξη στο RDP, η προώθηση του Ταμείου Καινοτομίας και η ενίσχυση της χρηματοδότησης μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, το βασικό χρηματοδοτικό έλλειμμα παραμένει ανοιχτό. Το αποτέλεσμα είναι ότι μόλις ένα στα πέντε νέα καινοτόμα φάρμακα καταφέρνει να γίνει διαθέσιμο στην ελληνική αγορά.
Ο ΣΦΕΕ υπογραμμίζει ακόμη ότι η Ελλάδα διαθέτει από τη μία τις χαμηλότερες τιμές στα πρωτότυπα φάρμακα στην Ευρώπη και από την άλλη τις υψηλότερες επιστροφές, στοιχείο που λειτουργεί αποτρεπτικά για την είσοδο καινοτομίας στο σύστημα. Ταυτόχρονα, η απουσία ουσιαστικού ελέγχου στη συνταγογράφηση και η έλλειψη ρήτρας συνυπευθυνότητας περιορίζουν τα περιθώρια αποτελεσματικής συγκράτησης της δαπάνης.
Οι προτάσεις για βιωσιμότητα και πρόσβαση των ασθενών
Με βάση τις τελευταίες εκτιμήσεις, η συνολική φαρμακευτική δαπάνη μπορεί να φτάσει τα 10,5 δισ. ευρώ έως το 2028, με περαιτέρω αύξηση των επιστροφών από τη βιομηχανία, αν δεν αλλάξει η χρηματοδοτική πολιτική. Γι’ αυτό ο ΣΦΕΕ ζητεί ένα συνεκτικό πλαίσιο μεταρρυθμίσεων που θα επιτρέψει στο σύστημα υγείας να παραμείνει λειτουργικό και στους ασθενείς να έχουν έγκαιρη πρόσβαση σε νέες θεραπείες.
Στις βασικές προτεραιότητες που θέτει περιλαμβάνονται η σταδιακή αύξηση της δημόσιας χρηματοδότησης, η καλύτερη αξιοποίηση των πόρων με ψηφιακά εργαλεία και ενισχυμένους ελέγχους, η αντιμετώπιση του φαρμάκου ως επένδυσης στη δημόσια υγεία, η θέσπιση ανώτατου ορίου στις υποχρεωτικές επιστροφές και η υιοθέτηση πλαισίου συνυπευθυνότητας μεταξύ Πολιτείας και φαρμακοβιομηχανίας.
Ο Σύνδεσμος ζητεί επίσης κίνητρα για περισσότερες επενδύσεις, ενίσχυση της έρευνας και ανάπτυξης, περισσότερες κλινικές μελέτες και βαθύτερη συνεργασία ανάμεσα σε ελληνικές και διεθνείς επιχειρήσεις, αλλά και στα ακαδημαϊκά ιδρύματα. Κατά την εκτίμησή του, το 2026 μπορεί να αποτελέσει έτος καθοριστικών εξελίξεων για τον κλάδο του φαρμάκου, εφόσον υπάρξει ουσιαστική πολιτική βούληση.
Παρά τις πιέσεις, ο φαρμακευτικός κλάδος συνεχίζει να εμφανίζει ισχυρή ανθεκτικότητα, συνεισφέροντας ουσιαστικά στην οικονομία με περίπου 119.000 θέσεις εργασίας και συμμετοχή 3,1% στο ΑΕΠ. Για να διατηρηθεί αυτή η δυναμική, ο ΣΦΕΕ υποστηρίζει ότι απαιτούνται άμεσες, ρεαλιστικές και βιώσιμες λύσεις, με την Υγεία και το φάρμακο να τοποθετούνται στο επίκεντρο της δημόσιας πολιτικής.
Το βασικό δίλημμα που θέτει ο Σύνδεσμος είναι σαφές: αν η χώρα θα επιλέξει να επενδύσει σε ένα σύγχρονο και χρηματοδοτικά βιώσιμο σύστημα υγείας που ενισχύει την καινοτομία, την έρευνα και την έγκαιρη πρόσβαση των ασθενών σε νέες θεραπευτικές επιλογές ή αν θα επιτρέψει να συνεχιστούν οι στρεβλώσεις που υπονομεύουν τη λειτουργία του συστήματος και επιβαρύνουν τους ασθενείς.
