Γαλλία ανοίγει για πώληση SAMP/T στην Τουρκία

Η Γαλλία φέρεται να έχει μεταβάλει την παραδοσιακά αρνητική της στάση αναφορικά με το ενδεχόμενο πώλησης του προηγμένου γαλλοϊταλικού συστήματος αντιαεροπορικής και αντιπυραυλικής άμυνας SAMP/T στην Τουρκία. Σύμφωνα με πληροφορίες από πέντε διαφορετικές πηγές που έχουν γνώση των διαπραγματεύσεων, το Παρίσι εμφανίζεται πλέον ανοιχτό σε αυτό το ενδεχόμενο, έπειτα από μια μακρά περίοδο πολιτικών αντιρρήσεων που κρατούσαν το ζήτημα σε στασιμότητα. Η εξέλιξη αυτή σηματοδοτεί μια πιθανή στροφή στις γαλλοτουρκικές σχέσεις και ανοίγει τον δρόμο για πιο ουσιαστικές συνομιλίες με την Άγκυρα, η οποία επιδιώκει εδώ και χρόνια την ενίσχυση των αμυντικών της δυνατοτήτων.

Τέσσερις από τις προαναφερθείσες πηγές αποδίδουν αυτή τη μεταβολή της γαλλικής στάσης στις πρόσφατες συνομιλίες που είχαν ο πρόεδρος της Γαλλίας Εμανουέλ Μακρόν με την πρωθυπουργό της Ιταλίας Τζόρτζια Μελόνι. Η συνάντηση πραγματοποιήθηκε στο περιθώριο της συνόδου κορυφής της 25ης Ιουνίου, ενόψει της κρίσιμης συνόδου του ΝΑΤΟ που διεξάγεται αυτή την εβδομάδα. Παρά τη θετική αυτή εξέλιξη, οι ίδιες πηγές τονίζουν ότι οι διαπραγματεύσεις βρίσκονται ακόμη σε πολύ πρώιμο στάδιο και ότι απαιτείται περαιτέρω διερεύνηση των όρων και των προϋποθέσεων μιας πιθανής συμφωνίας. Χαρακτηριστική είναι η δήλωση μιας από τις πηγές που συμμετέχει ενεργά στις συζητήσεις, η οποία ανέφερε ότι "παλαιότερα υπήρχε σαφής απροθυμία, ενώ τώρα υπάρχει διάθεση", σύμφωνα με το πρακτορείο Reuters.

Από την πλευρά της, η γαλλική προεδρία, απαντώντας σε σχετικά ερωτήματα του Reuters, δεν επιβεβαίωσε τις πληροφορίες, κάνοντας λόγο για "σημαντικές ανακρίβειες" που περιέχονται στο δημοσίευμα. Ωστόσο, δεν προχώρησε σε περαιτέρω διευκρινίσεις ούτε προσδιόρισε ποια σημεία θεωρεί ανακριβή. Το γαλλικό υπουργείο Εξωτερικών και το υπουργείο Άμυνας αρνήθηκαν να σχολιάσουν, παραπέμποντας στην προεδρία, ενώ το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών δεν ανταποκρίθηκε σε αιτήματα για σχολιασμό.

Το SAMP/T στο επίκεντρο των επαφών

Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, το Παρίσι έχει παραμερίσει ορισμένες από τις πολιτικές επιφυλάξεις που στο παρελθόν εμπόδιζαν την πρόοδο του εγχειρήματος, αν και εξακολουθούν να υπάρχουν ορισμένοι δισταγμοί. Η Τουρκία, η Γαλλία και η Ιταλία είχαν ξεκινήσει την περίοδο 2017-2018 μια συνεργασία για ένα πιθανό πρόγραμμα αντιαεροπορικής άμυνας μεγάλου βεληνεκούς, η οποία περιλάμβανε μελέτες για την από κοινού ανάπτυξη και συμπαραγωγή του συστήματος. Ωστόσο, το πρόγραμμα "πάγωσε" καθώς οι σχέσεις μεταξύ Παρισιού και Άγκυρας επιδεινώθηκαν λόγω των διαφωνιών για τη Συρία, τη Λιβύη και τις εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο, όπου εμπλέκονται η Ελλάδα και η Κύπρος.

Το SAMP/T, γνωστό και ως Mamba, κατασκευάζεται από την γαλλοϊταλική κοινοπραξία Eurosam, στην οποία συμμετέχουν οι MBDA France, MBDA Italy και Thales. Το σύστημα έχει τη δυνατότητα να παρακολουθεί ταυτόχρονα δεκάδες στόχους, να αναχαιτίζει πολλαπλές απειλές την ίδια στιγμή και είναι το μοναδικό ευρωπαϊκής κατασκευής σύστημα που υποστηρίζει ότι μπορεί να αναχαιτίζει και βαλλιστικούς πυραύλους. Το SAMP/T περιγράφεται συχνά ως το πλησιέστερο ευρωπαϊκό αντίστοιχο του αμερικανικού συστήματος Patriot, αν και οι αναλυτές διχάζονται ως προς την αποτελεσματικότητά του, επισημαίνοντας ότι δεν έχει δοκιμαστεί εκτενώς σε πραγματικές πολεμικές συνθήκες.

Η Τουρκία διαθέτει τον δεύτερο μεγαλύτερο στρατό του ΝΑΤΟ, ωστόσο η αντιαεροπορική άμυνα εξακολουθεί να αποτελεί βασική αδυναμία της, καθώς δεν διαθέτει ένα πλήρως ανεπτυγμένο εγχώριο σύστημα πυραυλικής άμυνας και βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στα συστήματα και τα μαχητικά αεροσκάφη της Συμμαχίας. Η Άγκυρα επιδιώκει την απόκτηση του SAMP/T στο πλαίσιο του σχεδιαζόμενου ολοκληρωμένου δικτύου αεράμυνας και αντιπυραυλικής άμυνας "Steel Dome".

Πολιτική βούληση και νέες επαφές

Μία από τις πηγές ανέφερε επίσης ότι η Ιταλίδα πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι και ο πρόεδρος της Τουρκίας Ταγίπ Ερντογάν συζήτησαν το θέμα κατά τη διάρκεια τηλεφωνικής επικοινωνίας στις 3 Ιουλίου. Ο υπουργός Άμυνας της Τουρκίας Γιασάρ Γκιουλέρ δήλωσε στο Reuters τον Ιούνιο ότι η Άγκυρα εξετάζει διάφορες επιλογές, μεταξύ των οποίων τα αμερικανικά Patriot και το SAMP/T, παραμένοντας ανοιχτή σε συνεργασίες που θα περιλαμβάνουν μεταφορά τεχνογνωσίας και συμπαραγωγή. Τούρκος αξιωματούχος δήλωσε ότι η διαδικασία είχε "παγώσει" από το 2020 λόγω των εντάσεων στην Ανατολική Μεσόγειο και των κυρώσεων που είχε επιβάλει η Ευρωπαϊκή Ένωση. "Τώρα φαίνεται ότι υπάρχει πολιτική βούληση και από τις τρεις πλευρές (Τουρκία, Ιταλία και Γαλλία) ώστε η διαδικασία να προχωρήσει", ανέφερε ο ίδιος.

Πέρα από τη Γαλλία και την Ιταλία, το σύστημα έχει εξαχθεί μόνο στη Σιγκαπούρη, αν και τα τελευταία χρόνια έχει παραχωρηθεί και στην Ουκρανία, ενώ η Γαλλία το ανέπτυξε φέτος στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα για να συμβάλει στην προστασία της χώρας από ιρανικές πυραυλικές επιθέσεις. Η Ιταλία απέστειλε το σύστημα στην Τουρκία στα μέσα Ιουνίου στο πλαίσιο του αμυντικού σχεδιασμού του ΝΑΤΟ. Οποιαδήποτε συμφωνία αναμένεται να αφορά τη νέα γενιά του SAMP/T, η οποία εντάσσεται σταδιακά σε υπηρεσία στις ένοπλες δυνάμεις της Γαλλίας και της Ιταλίας. Σύμφωνα με αξιωματούχους, ο Ταγίπ Ερντογάν και ο Εμανουέλ Μακρόν θα έχουν συνάντηση στο περιθώριο της Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ, όπου θα συζητήσουν διμερή ζητήματα.

Χρόνια πολιτικών εντάσεων

Κατά τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στη Χάγη το 2025, ο Ερντογάν είχε ήδη επιχειρήσει να πείσει τον Μακρόν να εγκαταλείψει την αντίθεσή του στο πρόγραμμα, μετά τη βελτίωση των σχέσεων μεταξύ των δύο ηγετών. Δύο από τις πηγές επισήμαναν ότι, πριν από οποιαδήποτε πιθανή πώληση, η Γαλλία θα πρέπει να καθησυχάσει την Ελλάδα και την Κύπρο, με τις οποίες έχει υπογράψει στρατηγικές αμυντικές συμφωνίες. Για χρόνια, Τούρκοι αξιωματούχοι, τόσο δημόσια όσο και κατ' ιδίαν, θεωρούσαν τη Γαλλία ως το βασικό πολιτικό εμπόδιο για την υλοποίηση του προγράμματος, ενώ η Ιταλία υποστήριζε διαχρονικά τη διάθεση του SAMP/T στην Τουρκία, επιδιώκοντας την εμβάθυνση της συνεργασίας στην αμυντική βιομηχανία.

Η δυναμική του εγχειρήματος έχει επανέλθει τον τελευταίο χρόνο, καθώς η Άγκυρα έχει εντείνει τις προσπάθειές της να ενισχύσει τις δυνατότητές της στην αντιπυραυλική άμυνα λόγω της περιφερειακής αστάθειας, ενώ και οι σύμμαχοι στο ΝΑΤΟ επανεξετάζουν τη συνεργασία τους και τις αμυντικές τους ανάγκες. Οι ίδιες πηγές διευκρίνισαν ότι η νέα διάθεση της Γαλλίας για συζήτηση δεν θα πρέπει να εκληφθεί ως έγκριση μιας πώλησης. "Αυτό είναι απλώς η αρχή. Αν η Γαλλία συμφωνήσει τελικά να το πουλήσει, θα πρόκειται για μια μακρά διαδικασία", δήλωσε ο Μουράτ Ασλάν, ερευνητής σε θέματα άμυνας και ασφάλειας στο τουρκικό ίδρυμα SETA.