Γερμανία: Βοήθεια για επαναπατρισμό Ουκρανών στρατεύσιμων

Το Βερολίνο εξετάζει το ενδεχόμενο να διαδραματίσει ενεργό ρόλο στην προσπάθεια της Ουκρανίας να φέρει πίσω στη χώρα άνδρες που βρίσκονται σε στρατεύσιμη ηλικία και διαμένουν στη Γερμανία. Τη συγκεκριμένη πρόθεση γνωστοποίησε ο Γερμανός υπουργός Εξωτερικών, Γιόχαν Βάντεφουλ, σε συνέντευξή του που δημοσιεύθηκε την Τετάρτη μέσω του δικτύου Axel Springer Global Reporters Network.

Ο επικεφαλής της γερμανικής διπλωματίας ανέφερε ότι η κυβέρνησή του διαθέτει στη διάθεσή της σημαντικό όγκο δεδομένων για τους Ουκρανούς πολίτες που έχουν λάβει άδεια παραμονής στη χώρα. Συγκεκριμένα, τόνισε ότι οι αρχές γνωρίζουν ποιοι από αυτούς τους ανθρώπους λαμβάνουν κοινωνικές παροχές ή είναι εγγεγραμμένοι στα δημοτικά μητρώα, στοιχεία τα οποία θα μπορούσαν να κοινοποιηθούν στην ουκρανική πλευρά.

Με βάση αυτά τα δεδομένα, όπως εξήγησε ο κ. Βάντεφουλ, οι εν λόγω άνδρες θα μπορούσαν να εντοπιστούν και να κληθούν από την κυβέρνηση του Κιέβου να εκπληρώσουν τις στρατιωτικές τους υποχρεώσεις. Παρόλα αυτά, ο Γερμανός υπουργός έσπευσε να προσθέσει ότι οποιαδήποτε τέτοια διαδικασία θα πρέπει να διεξαχθεί με όρους απόλυτου σεβασμού στην προσωπική ελευθερία και χωρίς κανένα απολύτως στοιχείο εξαναγκασμού ή πίεσης προς τους ενδιαφερόμενους.

Το προφίλ των Ουκρανών προσφύγων στη Γερμανία

Τα επίσημα στατιστικά στοιχεία που είδαν το φως της δημοσιότητας το 2025 αποτυπώνουν με σαφήνεια το μέγεθος του ζητήματος. Υπολογίζεται ότι περίπου ένα εκατομμύριο Ουκρανοί πρόσφυγες έχουν λάβει καθεστώς προσωρινής διαμονής στη Γερμανία από την έναρξη της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία. Από αυτόν τον πληθυσμό, περίπου 450.000 είναι άνδρες, γεγονός που καθιστά τη χώρα έναν από τους σημαντικότερους πόλους συγκέντρωσης Ουκρανών στρατεύσιμων στο εξωτερικό.

Το νομικό πλαίσιο στην Ουκρανία παραμένει αυστηρό, καθώς από τον Φεβρουάριο του 2022 ισχύει στρατιωτικός νόμος που απαγορεύει την έξοδο από τη χώρα σε άνδρες ηλικίας 25 έως 60 ετών, οι οποίοι κρίνονται ικανοί για στρα военна служба. Σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης, ο αριθμός των ενηλίκων Ουκρανών ανδρών που απολαμβάνουν προσωρινή προστασία ανέρχεται σε περίπου 1,17 εκατομμύρια, ένα ζήτημα που αποτελεί αντικείμενο έντονων διαβουλεύσεων και διαπραγματεύσεων μεταξύ του Κιέβου, των Βρυξελλών και των επιμέρους κρατών-μελών.

Οι πολιτικές πιέσεις και οι πρόσφατες εξελίξεις

Το θέμα της επιστροφής των Ουκρανών ανδρών έχει αναδειχθεί σε κεντρικό σημείο τριβής και πολιτικής συζήτησης τους τελευταίους μήνες. Ο Γερμανός καγκελάριος, Φρίντριχ Μερτς, είχε ήδη θέσει το ζήτημα στον Ουκρανό πρόεδρο, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, τον Νοέμβριο του 2025, προτρέποντάς τον να λάβει μέτρα για τον περιορισμό του αριθμού των νέων ανδρών που εγκαταλείπουν τη χώρα, όπως μετέδωσε το Politico. Η απάντηση του κ. Ζελένσκι ήρθε τον Απρίλιο του τρέχοντος έτους, κατά τη διάρκεια κοινής συνέντευξης Τύπου με τον κ. Μερτς, όπου χαρακτήρισε την επιστροφή των στρατεύσιμων ως ένα ζήτημα που άπτεται της θεμελιώδους αρχής της δικαιοσύνης.

Σε μια προσπάθεια να ανταποκριθεί στις αυξημένες στ военни ανάγκες της Ουκρανίας, η Ευρωπαϊκή Ένωση προχώρησε τον Ιούλιο σε μια σημαντική αλλαγή πολιτικής. Συγκεκριμένα, από το πρόγραμμα προσωρινής προστασίας εξαιρέθηκαν οι άνδρες που βρίσκονται σε στρατεύσιμη ηλικία. Ωστόσο, η συγκεκριμένη απόφαση δεν έχει αναδρομική ισχύ και δεν επηρεάζει όσους είχαν ήδη λάβει το καθεστώς προστασίας πριν από την έναρξη ισχύος των νέων κανόνων, διατηρώντας έτσι ένα καθεστώς που αφήνει πολλά περιθώρια για περαιτέρω διπλωματικές πρωτοβουλίες και διαπραγματεύσεις.