Great Sea Interconnector: Πρώτο βήμα με περιορισμούς και εκκρεμείς τουρκικές αντιδράσεις

Αίτηση αδειοδότησης του γαλλικού πλοίου «ABEILLE MARENGO» κατατέθηκε στην αρμόδια διεύθυνση του υπουργείου Ναυτιλίας, ανοίγοντας τη διοικητική διαδικασία για την επανεκκίνηση των θαλάσσιων ερευνών της ηλεκτρικής διασύνδεσης Κρήτης–Κύπρου. Το αίτημα αφορά προκαταρκτικές εργασίες για την εγκατάσταση υποβρύχιων καλωδίων συνεχούς ρεύματος στο πλαίσιο του Great Sea Interconnector.

Η κίνηση καταγράφει πρόοδο στην προετοιμασία ενός έργου με σημαντικό ενεργειακό και στρατηγικό βάρος για την Ανατολική Μεσόγειο. Η πορεία του συνδέεται με τις σχέσεις Ελλάδας, Κύπρου και Τουρκίας, καθώς η προβλεπόμενη διαδρομή του καλωδίου διέρχεται από θαλάσσιες περιοχές όπου έχουν εκδηλωθεί τουρκικές αντιδράσεις.

Η συγκεκριμένη αίτηση περιορίζεται αποκλειστικά στα ελληνικά χωρικά ύδατα. Αυτός ο γεωγραφικός περιορισμός καθορίζει το εύρος της παρούσας προσπάθειας επανεκκίνησης και αφήνει ανοιχτό το κρίσιμο ζήτημα της συνέχισης των ερευνών στην υπόλοιπη διαδρομή προς την Κύπρο.

Προκαταρκτικές έρευνες εντός της ελληνικής αιγιαλίτιδας ζώνης

Το «ABEILLE MARENGO», υπό γαλλική σημαία, προβλέπεται να εκτελέσει τις υποθαλάσσιες έρευνες που απαιτούνται για την προετοιμασία της εγκατάστασης του ηλεκτρικού καλωδίου. Στο αντικείμενο των εργασιών περιλαμβάνονται ωκεανογραφικές και βυθομετρικές μετρήσεις, ώστε να αποτυπωθούν τα χαρακτηριστικά του βυθού και να εξεταστεί η προβλεπόμενη όδευση.

Την αίτηση υποβάλλει η Next Geosolution Europe SA, η οποία έχει αναλάβει το συγκεκριμένο ερευνητικό αντικείμενο από τη γαλλική NEXANS SA, ανάδοχο του έργου. Η συνολική διαδρομή των ερευνών ξεκινά από τη θαλάσσια περιοχή της Κορακιάς, στο Ηράκλειο Κρήτης, και εκτείνεται προς την Κύπρο.

Το τμήμα για το οποίο ζητείται τώρα άδεια βρίσκεται εντός της ελληνικής αιγιαλίτιδας ζώνης. Στην παρούσα φάση εξαιρούνται οι περιοχές ανατολικά της Κάσου που έχουν συνδεθεί με τουρκικές αντιδράσεις στις έρευνες για τη διασύνδεση.

Στις συγκεκριμένες θαλάσσιες ζώνες τίθενται ζητήματα υφαλοκρηπίδας και Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης, τα οποία προσδίδουν διπλωματική και γεωπολιτική βαρύτητα στην εκτέλεση των εργασιών. Η επέκταση των ερευνών εκεί αποτελεί ουσιαστική προϋπόθεση για την πρόοδο του συνολικού σχεδιασμού.

Η επιλογή να προχωρήσουν αρχικά εργασίες μέσα στα ελληνικά χωρικά ύδατα επιτρέπει την κίνηση των τεχνικών διαδικασιών σε ένα περιορισμένο πεδίο. Οι δυσκολίες που συνδέονται με τις τουρκικές αντιδράσεις παραμένουν εκκρεμείς, καθώς η αίτηση δεν καλύπτει τις περιοχές στις οποίες αυτές έχουν εκδηλωθεί.

Συνεπώς, η διοικητική κινητικότητα χρειάζεται να αξιολογείται με βάση το πραγματικό της εύρος. Η αδειοδότηση ενός πλοίου για συγκεκριμένες προκαταρκτικές εργασίες αποτελεί επιμέρους βήμα, ενώ η ολοκλήρωση της διασύνδεσης απαιτεί δυνατότητα εκτέλεσης των αναγκαίων ερευνών σε ολόκληρη την προβλεπόμενη διαδρομή.

Οι άδειες, οι NAVTEX και το ανοιχτό μέτωπο της συνέχισης

Η κατάθεση του αιτήματος εγκαινιάζει την αδειοδοτική διαδικασία. Για την έναρξη των εργασιών απαιτούνται διαδοχικές διοικητικές ενέργειες, με πρώτο στάδιο την έγκριση από τις αρμόδιες ελληνικές αρχές.

Αφού αδειοδοτηθεί το πλοίο, θα ακολουθήσει η υποβολή αιτήματος έναρξης των ερευνών. Η διαδικασία περιλαμβάνει επίσης την έκδοση των αναγκαίων NAVTEX, μέσω των οποίων γνωστοποιούνται στους ναυτιλλομένους οι δραστηριότητες και οι θαλάσσιες περιοχές όπου πρόκειται να πραγματοποιηθούν.

Στην αίτηση διευκρινίζεται ότι η διαδρομή των ερευνών και η όδευση του υποβρύχιου καλωδίου παραμένουν αμετάβλητες σε σχέση με τα στοιχεία των προηγούμενων αδειοδοτήσεων. Ο περιορισμός του τρέχοντος αιτήματος στα χωρικά ύδατα δεν συνοδεύεται, επομένως, από αλλαγή της προβλεπόμενης συνολικής χάραξης.

Ως χρονικό όριο εκτέλεσης των εργασιών αναφέρεται η 31η Δεκεμβρίου 2026. Προβλέπεται δυνατότητα κατάθεσης νέου αιτήματος παράτασης, εφόσον απαιτηθεί επιπλέον χρόνος για την πραγματοποίησή τους.

Το Great Sea Interconnector συγκαταλέγεται στα σημαντικότερα ενεργειακά έργα που σχεδιάζονται στην Ανατολική Μεσόγειο. Στόχος του είναι η σύνδεση Κρήτης και Κύπρου με υποθαλάσσιο καλώδιο συνεχούς ρεύματος, ώστε η κυπριακή αγορά ηλεκτρικής ενέργειας να αποκτήσει διασύνδεση με το ευρωπαϊκό ηλεκτρικό σύστημα.

Η ολοκλήρωση του έργου αναμένεται να ενισχύσει την ενεργειακή ασφάλεια της Κύπρου, προσφέροντας νέες δυνατότητες ανταλλαγής ηλεκτρικής ενέργειας. Παράλληλα, προβλέπεται να διευκολύνει την αξιοποίηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας μέσω της ηλεκτρικής σύνδεσης των δύο αγορών.

Η στρατηγική διάστασή του εκτείνεται πέρα από το τεχνικό αντικείμενο. Η διασύνδεση συνδέει τον ενεργειακό σχεδιασμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης με τις ισορροπίες στην Ανατολική Μεσόγειο, καθιστώντας την απρόσκοπτη υλοποίησή της ζήτημα ευρύτερης πολιτικής σημασίας.

Το αμέσως επόμενο βήμα εξαρτάται από την εξέλιξη της αδειοδότησης του «ABEILLE MARENGO». Η ολοκλήρωση των εγκρίσεων θα καθορίσει πότε μπορεί να επαναληφθεί το συγκεκριμένο τμήμα των προκαταρκτικών ερευνών.

Η αίτηση δεν τεκμηριώνει απόφαση για άμεση επανέναρξη της πόντισης του καλωδίου. Αφορά την προετοιμασία ερευνητικών εργασιών σε οριοθετημένο γεωγραφικό πεδίο, με τις επόμενες φάσεις να εξακολουθούν να εξαρτώνται από πρόσθετες διαδικασίες και από τη δυνατότητα συνέχισης στη συνολική όδευση.

Για την ελληνική κυβέρνηση, το ουσιαστικό κριτήριο προόδου παραμένει η εξασφάλιση των προϋποθέσεων ώστε οι εργασίες να επεκταθούν πέρα από τα ελληνικά χωρικά ύδατα. Η πραγματική δοκιμασία του Great Sea Interconnector θα προκύψει στις θαλάσσιες ζώνες που βρίσκονται στο επίκεντρο των ελληνοτουρκικών διαφωνιών, εκεί όπου θα κριθεί η συνέχεια του έργου.