Η Άγκυρα πανηγυρίζει για τους Patriot: «Θετικό βήμα» η αποχώρηση από την Κάρπαθο

Η δημόσια ικανοποίηση της Άγκυρας για τη μεταφορά της ελληνικής συστοιχίας Patriot από την Κάρπαθο στην Κρήτη δίνει πλέον σαφή πολιτική διάσταση σε μια κίνηση που η Αθήνα παρουσίασε ως επιχειρησιακή αναδιάταξη λόγω των αυξημένων απειλών στην Ανατολική Μεσόγειο και της ανάγκης προστασίας της Σούδας.

Το τουρκικό υπουργείο Άμυνας έσπευσε να χαρακτηρίσει τη μετακίνηση του συστήματος «θετικό βήμα» προς την αναστροφή μιας «εσφαλμένης πρακτικής», επιβεβαιώνοντας ότι αντιμετώπιζε την παρουσία των Patriot στην Κάρπαθο ως μέρος της ελληνικής στρατιωτικής ενίσχυσης των Δωδεκανήσων, την οποία η Τουρκία αμφισβητεί σταθερά.

Η συγκεκριμένη τοποθέτηση έχει ιδιαίτερο πολιτικό βάρος. Η μεταφορά των Patriot είχε δικαιολογηθεί από την ελληνική πλευρά ως μέτρο ενίσχυσης της άμυνας της Σούδας, μετά τις απειλές που είχαν διατυπωθεί από το Ιράν για αμερικανικές εγκαταστάσεις στην Ευρώπη. Η Άγκυρα, όμως, επέλεξε να εντάξει αμέσως την απόφαση στο δικό της αφήγημα περί «αποστρατιωτικοποίησης» των ελληνικών νησιών.

Η Άγκυρα πανηγυρίζει και επαναφέρει τις απαιτήσεις της

Στην επίσημη τοποθέτησή του, το τουρκικό υπουργείο Άμυνας επανέφερε τους γνωστούς ισχυρισμούς περί ειδικού καθεστώτος στα νησιά του Αιγαίου, επικαλούμενο τις Συνθήκες της Λωζάννης του 1923 και των Παρισίων του 1947.

Η Τουρκία υποστηρίζει ότι η στρατιωτική παρουσία στα Δωδεκάνησα παραβιάζει διεθνείς υποχρεώσεις της Ελλάδας και εμφανίζει τη μεταφορά των Patriot από την Κάρπαθο ως κίνηση προς την κατεύθυνση που η ίδια απαιτεί εδώ και χρόνια.

Η ελληνική θέση είναι ριζικά διαφορετική. Το υπουργείο Εξωτερικών έχει επανειλημμένα τονίσει ότι η Τουρκία δεν αποτελεί συμβαλλόμενο μέρος στη Συνθήκη των Παρισίων του 1947 και συνεπώς δεν μπορεί να αντλεί δικαιώματα από αυτήν. Η Αθήνα επικαλείται επίσης το δικαίωμα νόμιμης άμυνας του άρθρου 51 του Χάρτη του ΟΗΕ, την τουρκική στρατιωτική παρουσία απέναντι από τα ελληνικά νησιά και το διατηρούμενο casus belli για την επέκταση των ελληνικών χωρικών υδάτων.

Ακριβώς γι' αυτό η αντίδραση της Άγκυρας στη μεταφορά των Patriot δημιουργεί σοβαρό πολιτικό ζήτημα για την κυβέρνηση. Μια απόφαση που παρουσιάστηκε ως καθαρά επιχειρησιακή αναδιάταξη αξιοποιείται πλέον από την Τουρκία ως απόδειξη ότι η ελληνική πλευρά μπορεί να υποχωρεί σταδιακά από την αμυντική θωράκιση των νησιών.

Το τουρκικό υπουργείο έφτασε μάλιστα στο σημείο να δηλώσει ότι θα συνεχίσει να στηρίζει κάθε αντίστοιχο «εποικοδομητικό βήμα» που, κατά την Άγκυρα, συμμορφώνεται με τις διεθνείς συνθήκες. Η διατύπωση αυτή αποτυπώνει καθαρά τον τρόπο με τον οποίο η τουρκική πλευρά ερμηνεύει την ελληνική κίνηση.

Μετά την Κάρπαθο, στο στόχαστρο η Ρόδος

Η τουρκική αντίδραση δεν σταμάτησε στους Patriot. Στην ίδια ενημέρωση, η Άγκυρα έστρεψε αμέσως την πίεση προς τη Ρόδο, με αφορμή δημοσιεύματα για ενδεχόμενη δημιουργία μόνιμης βάσης μη επανδρωμένων αεροσκαφών V-BAT στο νησί.

Το τουρκικό υπουργείο Άμυνας υποστήριξε ότι μια τέτοια εγκατάσταση θα παραβίαζε, κατά την τουρκική ερμηνεία, το καθεστώς της Ρόδου και προειδοποίησε ότι η Τουρκία θα λάβει τα «απαραίτητα μέτρα» για την προστασία των συμφερόντων και δικαιωμάτων που θεωρεί ότι απορρέουν από τις διεθνείς συνθήκες.

Πρόκειται για ευθεία πολιτική προειδοποίηση απέναντι σε έναν ελληνικό αμυντικό σχεδιασμό που, μέχρι στιγμής, δεν έχει ολοκληρωθεί. Η Άγκυρα επιχειρεί έτσι να προλάβει ακόμη και μελλοντικές κινήσεις της Αθήνας και να δημιουργήσει κλίμα περιορισμού της ελληνικής στρατιωτικής παρουσίας στα Δωδεκάνησα.

Η εξέλιξη αποκαλύπτει και τα όρια της πολιτικής κατευνασμού. Η απομάκρυνση των Patriot από την Κάρπαθο δεν οδήγησε την Τουρκία σε χαμηλότερους τόνους. Αντίθετα, μέσα σε λίγες ώρες η Άγκυρα πανηγύρισε για την ελληνική μετακίνηση και πέρασε στην επόμενη απαίτηση, αυτή τη φορά για τη Ρόδο.

Η κυβέρνηση καλείται πλέον να εξηγήσει με απόλυτη σαφήνεια εάν η μεταφορά των Patriot αποτελεί προσωρινή επιχειρησιακή επιλογή λόγω της Σούδας και της ιρανικής απειλής ή εάν σηματοδοτεί μονιμότερη αλλαγή της αμυντικής διάταξης στα Δωδεκάνησα. Η τουρκική πλευρά έχει ήδη δώσει τη δική της ερμηνεία και τη χρησιμοποιεί για να ενισχύσει τις πάγιες διεκδικήσεις της στο Αιγαίο.