Πώς μια σιιτική οργάνωση απέκτησε καθοριστικό ρόλο στον Λίβανο
Η ισχύς της Χεζμπολάχ δεν εξηγείται μόνο από το στρατιωτικό της σκέλος, αλλά από τον τρόπο με τον οποίο μετατράπηκε σταδιακά σε παράλληλο μηχανισμό εξουσίας μέσα σε ένα αδύναμο και βαθιά κατακερματισμένο λιβανικό κράτος. Ιδρύθηκε το 1982, με στήριξη από το Ιράν, μέσα στο περιβάλλον του λιβανικού εμφυλίου και της ισραηλινής εισβολής, και από τότε οικοδόμησε ένα υβριδικό μοντέλο: ένοπλη οργάνωση, πολιτικό κόμμα, δίκτυο κοινωνικής πρόνοιας και μηχανισμό τοπικής επιρροής ταυτόχρονα. Η διαχρονική αδυναμία του λιβανικού κράτους να ασκήσει πλήρη κυριαρχία σε όλη την επικράτεια της χώρας άφησε χώρο στη Χεζμπολάχ να λειτουργήσει ως δύναμη ασφάλειας, εκπροσώπησης και καθημερινής υποστήριξης για σημαντικό τμήμα της σιιτικής κοινότητας.
Η πολιτική νομιμοποίηση και η κοινωνική ρίζωση
Η Χεζμπολάχ δεν κυριαρχεί επειδή εκπροσωπεί μόνη της όλον τον Λίβανο, αλλά επειδή εδραιώθηκε βαθιά στη μεγαλύτερη ή μία από τις μεγαλύτερες θρησκευτικές κοινότητες της χώρας και μετέτρεψε αυτή τη δημογραφική βάση σε πολιτική, θεσμική και ένοπλη ισχύ. Στις βουλευτικές εκλογές του 2022 έλαβε περίπου 19,9% των ψήφων και 15 έδρες στο κοινοβούλιο, ενώ μαζί με συμμάχους της διατήρησε ισχυρό μπλοκ περίπου 62 εδρών, παρότι έχασε την κοινοβουλευτική πλειοψηφία. Αυτό δείχνει ότι η οργάνωση δεν είναι πλειοψηφική σε εθνικό επίπεδο, αλλά διαθέτει σκληρό πυρήνα νομιμοποίησης και συμμαχίες που της επιτρέπουν να επηρεάζει καθοριστικά το πολιτικό σύστημα.
Η επιρροή της ενισχύθηκε επειδή δεν εμφανίστηκε μόνο ως ιδεολογική ή στρατιωτική δύναμη, αλλά και ως οργανωμένος πάροχος υπηρεσιών εκεί όπου το κράτος αποτύγχανε. Σε πολλές περιοχές του νότιου Λιβάνου, της κοιλάδας Μπεκάα και των σιιτικών συνοικιών της Βηρυτού, η Χεζμπολάχ ανέπτυξε δομές υγείας, εκπαίδευσης, οικονομικής στήριξης και τοπικής οργάνωσης, δημιουργώντας δεσμούς εξάρτησης και εμπιστοσύνης που ξεπερνούν την απλή κομματική ταύτιση. Αυτό της έδωσε ανθεκτικότητα ακόμη και σε περιόδους εθνικής κρίσης ή εκλογικών απωλειών.
Το στρατιωτικό πλεονέκτημα απέναντι στο Ισραήλ
Η Χεζμπολάχ απέκτησε στρατιωτικό κύρος επειδή κατόρθωσε να εμφανιστεί ως η μόνη αραβική δύναμη που ανάγκασε το Ισραήλ να αποχωρήσει από κατεχόμενο έδαφος χωρίς επίσημη συνθήκη ειρήνης. Η ισραηλινή αποχώρηση από τον νότιο Λίβανο το 2000 λειτούργησε ως τεράστιο πολιτικό και συμβολικό κεφάλαιο για την οργάνωση. Στη συνέχεια, ο πόλεμος του 2006 ενίσχυσε ακόμη περισσότερο την εικόνα της ως δύναμης «αντίστασης», παρότι ο Λίβανος υπέστη βαριές καταστροφές. Από εκεί και μετά, η Χεζμπολάχ επένδυσε συστηματικά στην αποτρεπτική της ικανότητα, με εκτεταμένο πυραυλικό οπλοστάσιο, υπόγεια δίκτυα, αποκεντρωμένη διοίκηση και εμπειρία σε ασύμμετρες επιχειρήσεις.
Ακόμη και μετά τη μακρά σύγκρουση που ακολούθησε τον πόλεμο Ισραήλ - Χαμάς, ισραηλινές εκτιμήσεις ανέφεραν ότι η Χεζμπολάχ διατηρούσε έως και το ένα τρίτο του προπολεμικού πυραυλικού της οπλοστασίου. Παρά τη φθορά που έχει υποστεί, εξακολουθεί να διαθέτει επαρκή επιχειρησιακή ικανότητα ώστε να κρατά ανοικτό μέτωπο, να προκαλεί απώλειες και να επιβάλει στο Ισραήλ ακριβό στρατιωτικό κόστος στον νότιο Λίβανο. Αυτός είναι ο λόγος που η οργάνωση παραμένει υπολογίσιμος αντίπαλος ακόμη και απέναντι σε μια τεχνολογικά ανώτερη δύναμη.
Ο ρόλος του Ιράν και η αδυναμία του λιβανικού κράτους
Χωρίς τη σταθερή χρηματοδότηση, εκπαίδευση και εξοπλισμό από το Ιράν, η Χεζμπολάχ δεν θα είχε αποκτήσει το σημερινό της βάθος. Η Τεχεράνη την αντιμετωπίζει ως τον σημαντικότερο περιφερειακό της βραχίονα στη Μεσόγειο και βασικό μοχλό πίεσης απέναντι στο Ισραήλ. Αυτό εξηγεί γιατί η Χεζμπολάχ δεν είναι απλώς μια εγχώρια λιβανική δύναμη, αλλά μέρος ενός ευρύτερου περιφερειακού δικτύου ισχύος. Την ίδια στιγμή, το λιβανικό πολιτικό σύστημα, που βασίζεται στην εύθραυστη θρησκευτική κατανομή εξουσίας, δεν κατάφερε ποτέ να μονοπωλήσει τη νόμιμη βία. Έτσι, η Χεζμπολάχ διατήρησε τα όπλα της ακόμη και όταν άλλες πολιτοφυλακές αφοπλίστηκαν μετά τον εμφύλιο.
Γιατί αντέχει ακόμη
Η αντοχή της Χεζμπολάχ οφείλεται ακριβώς στο ότι δεν είναι μόνο στρατός, ούτε μόνο κόμμα. Είναι ένας μηχανισμός που συνδυάζει κοινωνική βάση, πολιτική εκπροσώπηση, ξένη στήριξη, ιδεολογική συνοχή και πολεμική εμπειρία. Γι’ αυτό μπορεί να χάνει στελέχη, να δέχεται βαριά πλήγματα και να παραμένει όρθια. Η σημερινή σύγκρουση το επιβεβαιώνει: παρά τις ευρωπαϊκές εκκλήσεις για αποκλιμάκωση και την αυξανόμενη διεθνή πίεση, η Χεζμπολάχ συνεχίζει να δρα με δική της λογική, επειδή δεν λογοδοτεί πλήρως ούτε στο λιβανικό κράτος ούτε στο διεθνές σύστημα, αλλά πρωτίστως στη δική της στρατηγική επιβίωσης και στο ιρανικό πλαίσιο στήριξης που τη συντηρεί.
