Η Μέση Ανατολή ξανά στο χείλος του πολέμου – Αμερικανικά πλήγματα και ιρανικά αντίποινα

Σε νέα και εξαιρετικά επικίνδυνη φάση περνά η αντιπαράθεση ΗΠΑ και Ιράν, με επίκεντρο τα Στενά του Ορμούζ, καθώς οι δύο πλευρές αντάλλαξαν στρατιωτικά πλήγματα για πρώτη φορά εδώ και περίπου έναν μήνα, επαναφέροντας τον φόβο μιας ευρύτερης ανάφλεξης στη Μέση Ανατολή.

Οι αμερικανικές δυνάμεις έπληξαν την Κυριακή δύο ιρανικούς εκτοξευτήρες στο νησί Λαράκ, μέσα στη στρατηγικής σημασίας περιοχή του Ορμούζ. Λίγες ώρες αργότερα, οι Φρουροί της Επανάστασης ανακοίνωσαν αντίποινα με βαλλιστικούς πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη εναντίον αμερικανικών στρατιωτικών εγκαταστάσεων στην Ιορδανία.

Η νέα ανταλλαγή πυρών έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η ναυσιπλοΐα μέσω των Στενών βρίσκεται ήδη υπό τεράστια πίεση, ενώ οι αγορές πετρελαίου αντέδρασαν άμεσα, με το Brent να ξεπερνά εκ νέου τα 90 δολάρια το βαρέλι.

Η αμερικανική Κεντρική Διοίκηση, CENTCOM, υποστήριξε ότι οι εκτοξευτήρες στο Λαράκ εντοπίστηκαν την ώρα που δυνάμεις των Φρουρών της Επανάστασης προετοίμαζαν ενέργεια που θα μπορούσε να απειλήσει τις διεθνείς θαλάσσιες οδούς.

Η Ουάσιγκτον παρουσίασε το πλήγμα ως περιορισμένη και στοχευμένη στρατιωτική επιχείρηση, με σκοπό την αποτροπή νέας απειλής κατά της εμπορικής ναυσιπλοΐας στην περιοχή.

Ο εκπρόσωπος της CENTCOM, πλοίαρχος Τιμ Χόκινς, επιβεβαίωσε ότι αμερικανικές δυνάμεις έπληξαν τους δύο ιρανικούς εκτοξευτήρες στο νησί Λαράκ, σηματοδοτώντας την πρώτη γνωστή αμερικανική στρατιωτική ενέργεια εναντίον ιρανικού εδάφους από τα τέλη Ιουλίου.

Οι Φρουροί της Επανάστασης, από την πλευρά τους, ανακοίνωσαν ότι από το αμερικανικό πλήγμα υπήρξαν νεκροί και τραυματίες, χωρίς μέχρι στιγμής να έχει παρουσιαστεί ανεξάρτητη επιβεβαίωση για τον αριθμό των θυμάτων.

Ιρανικά αντίποινα σε αμερικανικές βάσεις στην Ιορδανία

Η απάντηση της Τεχεράνης ήρθε μέσα σε λίγες ώρες. Οι Φρουροί της Επανάστασης ανακοίνωσαν ότι εξαπέλυσαν βαλλιστικούς πυραύλους και drones εναντίον δύο εγκαταστάσεων που χρησιμοποιούνται από αμερικανικές στρατιωτικές δυνάμεις στην Ιορδανία.

Σύμφωνα με την ιρανική ανακοίνωση, στόχοι αποτέλεσαν τεχνικές εγκαταστάσεις, υποδομές συντήρησης και αεροσκάφη που βρίσκονταν σε στρατιωτικές βάσεις.

Οι ιορδανικές Ένοπλες Δυνάμεις ανακοίνωσαν τα ξημερώματα της Δευτέρας ότι τα συστήματα αεράμυνας της χώρας αναχαίτισαν και κατέστρεψαν οκτώ πυραύλους οι οποίοι παραβίασαν τον εναέριο χώρο της Ιορδανίας, προτού αποτελέσουν απειλή για πολίτες ή υποδομές.

Οι Φρουροί της Επανάστασης προειδοποίησαν παράλληλα ότι οποιαδήποτε νέα αμερικανική στρατιωτική ενέργεια θα προκαλέσει ισχυρότερα αντίποινα, αυξάνοντας δραματικά τον κίνδυνο ενός νέου κύκλου επιθέσεων.

Η κατάσταση είναι ιδιαίτερα εύθραυστη, καθώς κάθε νέο πλήγμα δημιουργεί πλέον πίεση στην άλλη πλευρά να απαντήσει, με αποτέλεσμα να περιορίζονται συνεχώς τα περιθώρια διπλωματικής αποκλιμάκωσης.

Σχεδόν σταματημένη η ναυσιπλοΐα – Πάνω από 90 δολάρια το Brent

Η στρατιωτική σύγκρουση εξελίσσεται δίπλα σε μία από τις σημαντικότερες ενεργειακές αρτηρίες του πλανήτη. Η κίνηση εμπορικών πλοίων μέσω των Στενών του Ορμούζ έχει μειωθεί κατακόρυφα εξαιτίας των επανειλημμένων επιθέσεων και της αυξημένης στρατιωτικής παρουσίας.

Στοιχεία παρακολούθησης της ναυσιπλοΐας έδειξαν ότι κατά τη διάρκεια του Σαββατοκύριακου καταγράφηκαν ορατά μόλις περίπου πέντε εμπορικά πλοία ημερησίως να περνούν από τη θαλάσσια δίοδο, όταν υπό φυσιολογικές συνθήκες η κίνηση είναι πολλαπλάσια.

Ο πραγματικός αριθμός μπορεί να είναι μεγαλύτερος, καθώς ορισμένα πλοία απενεργοποιούν το σύστημα αυτόματης αναγνώρισης και μετάδοσης της θέσης τους, επιχειρώντας να περιορίσουν τον κίνδυνο στοχοποίησης.

Η ανησυχία των ναυτιλιακών εταιρειών έχει ενταθεί μετά από σειρά περιστατικών στην περιοχή, μεταξύ των οποίων και αναφορές για δεξαμενόπλοιο που χτυπήθηκε από άγνωστο βλήμα κατά τη διέλευσή του από το στενό.

Οι αγορές αντέδρασαν αμέσως στην επιστροφή των στρατιωτικών πληγμάτων. Η τιμή του Brent ενισχύθηκε πάνω από 2%, ξεπερνώντας τα 90 δολάρια ανά βαρέλι, καθώς οι επενδυτές φοβούνται ότι μία νέα κλιμάκωση μπορεί να πλήξει ξανά τις ενεργειακές ροές από τον Περσικό Κόλπο.

Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν κομβικό πέρασμα για σημαντικό ποσοστό των παγκόσμιων εξαγωγών πετρελαίου και φυσικού αερίου. Ακόμη και χωρίς πλήρες κλείσιμο της θαλάσσιας οδού, η περιορισμένη κίνηση, το υψηλότερο κόστος ασφάλισης και ο κίνδυνος επιθέσεων είναι αρκετά για να προκαλέσουν σοβαρές αναταράξεις στις διεθνείς αγορές.

Η CENTCOM υποστηρίζει ότι οι αμερικανικές δυνάμεις έχουν πραγματοποιήσει επιχειρήσεις εκκαθάρισης θαλάσσιων ναρκών στις διεθνείς οδούς του Ορμούζ και συνεχίζουν την επιτήρηση της περιοχής.

Η Τεχεράνη, ωστόσο, εξακολουθεί να αντιμετωπίζει τον έλεγχο της ναυσιπλοΐας ως βασικό διαπραγματευτικό και στρατηγικό όπλο απέναντι στην Ουάσιγκτον.

Ταυτόχρονα, οι Ηνωμένες Πολιτείες εντείνουν την οικονομική πίεση προς το Ιράν, με νέα πακέτα δευτερογενών κυρώσεων εναντίον επιχειρήσεων, τραπεζικών και εμπορικών δικτύων που συνδέονται με την Τεχεράνη.

Η αμερικανική στρατηγική στοχεύει στη ναυτιλία, στις χρηματοοικονομικές συναλλαγές και σε εταιρείες που διευκολύνουν το ιρανικό εμπόριο, ενώ ιδιαίτερο ενδιαφέρον συγκεντρώνει η στάση της Κίνας, η οποία παραμένει ένας από τους σημαντικότερους οικονομικούς εταίρους και αγοραστές ιρανικής ενέργειας.

Το Πεκίνο έχει απορρίψει τις μονομερείς αμερικανικές κυρώσεις και έχει διαμηνύσει ότι θα προστατεύσει τα νόμιμα οικονομικά του συμφέροντα και τις εμπορικές του σχέσεις με την Τεχεράνη.

Η νέα ανταλλαγή πληγμάτων δείχνει ότι η κρίση στο Ορμούζ απέχει πολύ από την αποκλιμάκωση. Οι ΗΠΑ επιχειρούν να κρατήσουν τη στρατιωτική δράση περιορισμένη και παράλληλα να αυξήσουν την οικονομική πίεση. Το Ιράν απαντά δείχνοντας ότι μπορεί να πλήξει αμερικανικές εγκαταστάσεις και να διατηρεί υπό απειλή μία από τις σημαντικότερες ενεργειακές αρτηρίες του κόσμου. Όσο αυτή η ισορροπία τρόμου συνεχίζεται, ένα λάθος, μία νέα επίθεση ή ένας νεκρός σε λάθος σημείο μπορεί να μετατρέψει πολύ γρήγορα την ελεγχόμενη κλιμάκωση σε γενικευμένη σύγκρουση.