Η παγκόσμια αγορά πετρελαίου σε αναβρασμό

Η παγκόσμια αγορά πετρελαίου βρίσκεται σε μια πρωτόγνωρη κατάσταση, όπου οι δύο βασικοί πυλώνες της, η προσφορά και η ζήτηση, έχουν υποστεί ταυτόχρονες και βαθιές διαταραχές εξαιτίας της πολεμικής σύρραξης με το Ιράν. Η σύγκρουση αυτή δεν έχει προκαλέσει μόνο μια άνευ προηγουμένου αναταραχή στην εφοδιαστική αλυσίδα, αλλά φαίνεται να έχει πλήξει ανεπανόρθωτα και την πλευρά της ζήτησης, δημιουργώντας ένα δυσεπίλυτο γρίφο για τους αναλυτές και τους συμμετέχοντες στην αγορά.

Από τη μία πλευρά, η προσφορά αργού πετρελαίου έχει περιέλθει σε κατάσταση πλήρους χάους. Η αρχική ιστορική υπερπροσφορά μετατράπηκε ταχύτατα στη χειρότερη διαταραχή εφοδιασμού που έχει καταγραφεί ποτέ, πριν ακόμη μια νέα ποσότητα πετρελαίου εισρεύσει στην αγορά. Η κλιμάκωση των εχθροπραξιών περιόρισε δραστικά την πρόσβαση στο πετρέλαιο του Περσικού Κόλπου, επαναφέροντας το αίσθημα ανασφάλειας και αβεβαιότητας. Από την άλλη, η ζήτηση παρουσιάζει μια εικόνα ακόμη πιο δυσερμήνευτη. Ο πλανήτης, μέσα σε πέντε μήνες πολέμου, έχει αναπροσαρμόσει τις καταναλωτικές του συνήθειες, μαθαίνοντας να λειτουργεί με λιγότερο πετρέλαιο. Εκατοντάδες εκατομμύρια βαρέλια, που κατάφεραν να διαφύγουν από τα Στενά του Ορμούζ, βρήκαν ελάχιστους αγοραστές, με αποτέλεσμα να πωλούνται με σημαντικές εκπτώσεις.

Η μεγάλη κάμψη της ζήτησης και ο ρόλος της Κίνας

Κατά τη σύντομη περίοδο που τα Στενά του Ορμούζ παρέμειναν ανοιχτά, περισσότερα από 200 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου διοχετεύθηκαν στην αγορά, προκαλώντας μια απρόσμενη αδιαφορία από τους αγοραστές. Εταιρείες όπως η Qatar Energy και η Adnoc αναγκάστηκαν να προσφέρουν εκπτώσεις ύψους 6 έως 9 δολαρίων ανά βαρέλι για να προσελκύσουν ενδιαφέρον από τη Νοτιοανατολική Ασία. Σύμφωνα με τον Χομαγιούν Φαλακσάχι, επικεφαλής ανάλυσης αργού πετρελαίου στην Kpler, περισσότερα από 18 εκατομμύρια βαρέλια μη ιρανικού πετρελαίου παραμένουν σήμερα σε δεξαμενόπλοια, αναζητώντας αγοραστή, μια ποσότητα υπερδιπλάσια σε σχέση με τα προπολεμικά επίπεδα. Το Ιράν, παρά την προσωρινή χαλάρωση των αμερικανικών κυρώσεων, κατάφερε να εξάγει 70 εκατομμύρια βαρέλια, με μοναδικό αγοραστή την Κίνα. Ωστόσο, ούτε η Κίνα έδειξε την αναμενόμενη όρεξη, μειώνοντας δραστικά τις εισαγωγές της από 1,5 εκατομμύριο βαρέλια ημερησίως σε μόλις 630.000.

Η παγκόσμια ζήτηση πετρελαίου παραμένει περίπου 4 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως χαμηλότερη σε σύγκριση με την έναρξη του πολέμου, σύμφωνα με την JPMorgan. Ένας από τους κύριους λόγους είναι η αδυναμία αξιοποίησης του πετρελαίου, καθώς τα διυλιστήρια λειτουργούν ήδη στο μέγιστο, ειδικά μετά τις επιθέσεις του Ιράν σε 30 διυλιστήρια της Μέσης Ανατολής. Η μείωση της κινεζικής ζήτησης αποτελεί κομβικό παράγοντα για την πίεση στις διεθνείς τιμές. Η Κίνα, αν και βασίζεται σχεδόν εξ ολοκλήρου στις εισαγωγές, έχει μειώσει δραματικά την αγορά αργού, υποχωρώντας κάτω από τα 8 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως, έναντι 12 εκατομμυρίων προπολεμικά. Η μείωση αυτή δεν οφείλεται τόσο σε μια στροφή μακριά από το πετρέλαιο, όσο στην εξαιρετική προετοιμασία της χώρας, η οποία δημιούργησε τεράστια στρατηγικά αποθέματα πριν από την έναρξη της σύρραξης. Η Κίνα καλύπτει τις ανάγκες της από αυτά τα αποθέματα, τα οποία ανέρχονται σε 1,9 δισεκατομμύρια βαρέλια, ποσότητα που αντιστοιχεί σε 117 ημέρες ζήτησης.

Προοπτικές ανάκαμψης και αβεβαιότητα

Αργά ή γρήγορα, η Κίνα και ο υπόλοιπος κόσμος θα χρειαστεί να αναπληρώσουν τα αποθέματά τους, γεγονός που θα μπορούσε να ωθήσει τις τιμές υψηλότερα. Το Στρατηγικό Πετρελαϊκό Απόθεμα των ΗΠΑ βρίσκεται στο χαμηλότερο επίπεδο από το 1983, ενώ ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας έχει δεσμεύσει ποσότητα-ρεκόρ 400 εκατομμυρίων βαρελιών από τα παγκόσμια αποθέματα. Ωστόσο, οι προβλέψεις για το πότε θα πραγματοποιηθεί αυτή η ανάκαμψη διίστανται. Η Goldman Sachs εκτιμά ότι η ανάκαμψη μπορεί να είναι σύντομη, ο IEA προβλέπει μείωση της ζήτησης για το 2026, ο ΟΠΕΚ αναμένει αύξηση, ενώ η JPMorgan κάνει λόγο για στασιμότητα. Η αβεβαιότητα που προκαλεί η διακοπτόμενη φύση της σύγκρουσης, με περιόδους αποκλιμάκωσης να διαδέχονται νέες εντάσεις, καθιστά εξαιρετικά δύσκολη οποιαδήποτε πρόβλεψη. Όπως χαρακτηριστικά δήλωσε ο Νιλ Άτκινσον, επισκέπτης ερευνητής στο National Center for Energy Analytics, οι εκτιμήσεις του αλλάζουν σχεδόν καθημερινά ανάλογα με την ειδησεογραφία. Η ουσιαστική διευθέτηση μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν, με μακροχρόνια προοπτική, θεωρείται από πολλούς αναλυτές, όπως ο Κίραν Τόμπκινς της Capital Economics, ως η απαραίτητη προϋπόθεση για την ουσιαστική ανάκαμψη της ζήτησης.