Έξι εβδομάδες μετά την εύθραυστη εκεχειρία ανάμεσα στο Ιράν και τις Ηνωμένες Πολιτείες, η Τεχεράνη εξετάζει τη νέα αμερικανική πρόταση για τον τερματισμό της σύγκρουσης, την ώρα που ο Ντόναλντ Τραμπ επαναφέρει ανοιχτά το ενδεχόμενο νέων στρατιωτικών ενεργειών σε περίπτωση αποτυχίας των διαπραγματεύσεων.
Η κρίση παραμένει σε οριακό σημείο, καθώς τα Στενά του Ορμούζ εξακολουθούν να αποτελούν το κρισιμότερο πεδίο γεωπολιτικής πίεσης, με άμεσες συνέπειες στην παγκόσμια αγορά ενέργειας, στο κόστος μεταφορών και στις προοπτικές της διεθνούς οικονομίας.
«Έχουμε λάβει τις απόψεις των ΗΠΑ και τις εξετάζουμε», δήλωσε, σύμφωνα με το ιρανικό κρατικό πρακτορείο Nour News, ο εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών του Ιράν, Εσμαΐλ Μπαγαεΐ.
Το Πακιστάν ως δίαυλος επικοινωνίας
Το Πακιστάν, το οποίο φιλοξένησε τον προηγούμενο μήνα ειρηνευτικές συνομιλίες και λειτουργεί ως ενδιάμεσος δίαυλος μεταξύ Τεχεράνης και Ουάσιγκτον, συνεχίζει τις προσπάθειες διαμεσολάβησης. Σύμφωνα με τον Μπαγαεΐ, έχουν ήδη πραγματοποιηθεί αρκετοί γύροι επικοινωνίας ανάμεσα στις δύο πλευρές.
Ο υπουργός Εσωτερικών του Πακιστάν βρισκόταν την Τετάρτη στην Τεχεράνη, γεγονός που επιβεβαιώνει ότι η διπλωματική κινητικότητα παραμένει ενεργή, παρά την ακραία ένταση και τις στρατιωτικές απειλές που διατυπώνονται δημόσια.
Από την πλευρά του, ο Ντόναλντ Τραμπ εμφανίστηκε για ακόμη μία φορά αποφασισμένος να πιέσει το Ιράν με ασφυκτικό χρονοδιάγραμμα. Μιλώντας σε δημοσιογράφους στην αεροπορική βάση Joint Base Andrews, προειδοποίησε ότι οι εξελίξεις μπορεί να κινηθούν με μεγάλη ταχύτητα αν οι ΗΠΑ δεν λάβουν τις απαντήσεις που ζητούν.
«Πιστέψτε με, αν δεν πάρουμε τις σωστές απαντήσεις, όλα θα κινηθούν πολύ γρήγορα. Είμαστε όλοι έτοιμοι να προχωρήσουμε», δήλωσε. Όταν ρωτήθηκε πόσο χρόνο είναι διατεθειμένος να περιμένει, απάντησε ότι μπορεί να πρόκειται για λίγες ημέρες, προσθέτοντας πως οι εξελίξεις μπορούν να τρέξουν και πολύ πιο άμεσα.
Οι απειλές Τραμπ και η απάντηση της Τεχεράνης
Ο Αμερικανός πρόεδρος επανέλαβε ότι δεν πρόκειται να επιτρέψει στο Ιράν να αποκτήσει πυρηνικό όπλο. «Βρισκόμαστε στα τελικά στάδια με το Ιράν. Θα δούμε τι θα συμβεί. Είτε θα υπάρξει συμφωνία είτε θα κάνουμε κάποια πράγματα που θα είναι κάπως δυσάρεστα, αλλά ελπίζω να μη χρειαστεί», ανέφερε.
Σε ακόμη πιο σκληρή διατύπωση, πρόσθεσε ότι θα προτιμούσε «λίγους ανθρώπους να σκοτώνονται αντί για πολλούς», υποστηρίζοντας πως οι Ηνωμένες Πολιτείες μπορούν να κινηθούν με διαφορετικούς τρόπους. Η τοποθέτηση αυτή επιβεβαιώνει ότι η στρατιωτική επιλογή παραμένει ενεργή στο τραπέζι της Ουάσιγκτον.
Ο Τραμπ δέχεται παράλληλα πίεση και στο εσωτερικό των ΗΠΑ, ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου. Η δημοτικότητά του βρίσκεται κοντά στα χαμηλότερα επίπεδα από την επιστροφή του στον Λευκό Οίκο, με την άνοδο στις τιμές των καυσίμων να επιβαρύνει έντονα το πολιτικό κλίμα.
Η ιρανική πλευρά απάντησε με δικές της προειδοποιήσεις. Οι Φρουροί της Επανάστασης δήλωσαν ότι, εάν επαναληφθεί επίθεση κατά του Ιράν, ο περιφερειακός πόλεμος που έχει ήδη προαναγγελθεί θα επεκταθεί αυτή τη φορά πέρα από την περιοχή.
Στην ίδια γραμμή κινήθηκε και ο αναπληρωτής προσωπάρχης του Λευκού Οίκου, Στίβεν Μίλερ, ο οποίος απηύθυνε αυστηρό μήνυμα προς την ιρανική ηγεσία για το παρατεταμένο αδιέξοδο στις διαπραγματεύσεις.
Μιλώντας στο Fox News, ο Μίλερ ανέφερε ότι η νέα ομάδα στην Τεχεράνη έχει μπροστά της μια καθαρή επιλογή. Όπως είπε, μπορεί να αποδεχθεί ένα έγγραφο που θα ικανοποιεί τις Ηνωμένες Πολιτείες ή να βρεθεί αντιμέτωπη με στρατιωτική τιμωρία που, κατά τη διατύπωσή του, δεν έχει προηγούμενο στη σύγχρονη ιστορία.
Το Ιράν υπέβαλε μέσα στην εβδομάδα τη νεότερη πρότασή του προς τις Ηνωμένες Πολιτείες. Σύμφωνα με πληροφορίες, η πρόταση επαναφέρει όρους που ο Τραμπ είχε ήδη απορρίψει, μεταξύ των οποίων τον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ, αποζημιώσεις για τις ζημιές του πολέμου, άρση των κυρώσεων, αποδέσμευση παγωμένων περιουσιακών στοιχείων και αποχώρηση αμερικανικών στρατευμάτων.
Τα Στενά του Ορμούζ και η παγκόσμια ενεργειακή πίεση
Τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν ο πυρήνας της διεθνούς ανησυχίας. Από το συγκεκριμένο θαλάσσιο πέρασμα, πριν από τον πόλεμο, διερχόταν περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων αποστολών πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου. Η ουσιαστική διακοπή της κανονικής λειτουργίας τους έχει προκαλέσει μία από τις σοβαρότερες διαταραχές στην ιστορία της παγκόσμιας ενεργειακής τροφοδοσίας.
Την Τετάρτη, το Ιράν δημοσίευσε χάρτη που απεικονίζει μια «ελεγχόμενη θαλάσσια ζώνη» στα Στενά και ανακοίνωσε ότι η διέλευση θα απαιτεί άδεια από νέα αρχή που συστάθηκε για τον έλεγχο της περιοχής.
Σύμφωνα με την Τεχεράνη, στόχος είναι να επιτραπεί εκ νέου η διέλευση σε φιλικές χώρες που αποδέχονται τους ιρανικούς όρους. Το πλαίσιο αυτό ενδέχεται να περιλαμβάνει και τέλη διέλευσης, κάτι που η Ουάσιγκτον θεωρεί απολύτως απαράδεκτο.
Παρά τη συνεχιζόμενη ένταση, ορισμένες κινήσεις πλοίων δείχνουν ότι η Τεχεράνη επιχειρεί να διαμορφώσει καθεστώς ελεγχόμενης ναυσιπλοΐας. Δύο κινεζικά υπερδεξαμενόπλοια, που μετέφεραν συνολικά περίπου 4 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου, εξήλθαν από τα Στενά την Τετάρτη.
Παράλληλα, νοτιοκορεατικό τάνκερ με 2 εκατομμύρια βαρέλια αργού πετρελαίου, φορτωμένο στο Κουβέιτ, διέσχιζε επίσης τα Στενά σε συνεργασία με το Ιράν.
Το ναυτιλιακό παρατηρητήριο Lloyd’s List ανέφερε ότι τουλάχιστον 54 πλοία πέρασαν από τα Στενά την προηγούμενη εβδομάδα, αριθμός περίπου διπλάσιος σε σχέση με την αμέσως προηγούμενη. Το Ιράν, από την πλευρά του, ανακοίνωσε ότι 26 πλοία διήλθαν μέσα στις τελευταίες 24 ώρες.
Παρά τη μερική αυτή κινητικότητα, οι αριθμοί παραμένουν πολύ χαμηλότεροι από την προπολεμική κανονικότητα, όταν οι ημερήσιες διελεύσεις κυμαίνονταν μεταξύ 125 και 140 πλοίων. Η διαφορά αυτή δείχνει το μέγεθος της διαταραχής και εξηγεί γιατί η κρίση στα Στενά του Ορμούζ εξακολουθεί να λειτουργεί ως παγκόσμιος παράγοντας αποσταθεροποίησης.
Η έκβαση των διαπραγματεύσεων θα καθορίσει όχι μόνο την επόμενη φάση της αντιπαράθεσης ΗΠΑ - Ιράν, αλλά και την πορεία των τιμών ενέργειας, της ναυσιπλοΐας και της διεθνούς οικονομικής σταθερότητας. Η περιοχή παραμένει πάνω σε τεντωμένο σχοινί, με τη διπλωματία να πιέζεται από στρατιωτικές απειλές και τις αγορές να αντιδρούν σε κάθε νέα δήλωση ή κίνηση στα Στενά.
