Οι εξελίξεις στις σχέσεις Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν εισέρχονται σε νέα φάση, καθώς οι διπλωματικές επαφές για το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης εξελίσσονται παράλληλα με ενίσχυση της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στη Μέση Ανατολή, νέες κυρώσεις και αυξημένη ένταση στον Περσικό Κόλπο.
Ο κορυφαίος πυρηνικός επιστήμονας του Ιράν, Μοχάμαντ Εσλαμί, δήλωσε στις 9 Φεβρουαρίου ότι η Ισλαμική Δημοκρατία ενδέχεται να εξετάσει το ενδεχόμενο μείωσης του επιπέδου εμπλουτισμού των αποθεμάτων ουρανίου σε ποσοστό 60%, εφόσον αρθούν όλες οι αμερικανικές κυρώσεις κατά της χώρας. Σύμφωνα με το πρακτορείο Iranian Students’ News Agency (ISNA), που πρόσκειται στο καθεστώς, ο επικεφαλής του Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας του Ιράν ανέφερε ότι μια τέτοια κίνηση θα μπορούσε να αποτελέσει αντικείμενο διαπραγμάτευσης σε περίπτωση πλήρους άρσης των κυρώσεων.
Η Διεθνής Υπηρεσία Ατομικής Ενέργειας (International Atomic Energy Agency – IAEA) είχε επισημάνει σε έκθεσή της πέρυσι ότι το Ιράν επιτάχυνε την παραγωγή ουρανίου σχεδόν οπλικής ποιότητας. Σύμφωνα με τον οργανισμό με έδρα τη Βιέννη, η Τεχεράνη είχε αναπτύξει περίπου 275 κιλά ουρανίου εμπλουτισμένου έως το όριο του 60%. Το επίπεδο αυτό απέχει τεχνικά ένα βήμα από τη μετατροπή στο 90% που απαιτείται για πυρηνικό όπλο, ενώ η ποσότητα αυτή αντιπροσώπευε αύξηση περίπου 40% σε σύγκριση με έξι μήνες νωρίτερα.
Η έκθεση σημείωνε ότι απαιτούνται περίπου 42 κιλά ουρανίου σε αυτό το επίπεδο για την παραγωγή μιας πυρηνικής κεφαλής, γεγονός που υποδήλωνε ότι το Ιράν διέθετε επαρκές υλικό για περίπου έξι πυρηνικά όπλα.
Το Ιράν επιβεβαίωσε τον Νοέμβριο του περασμένου έτους ότι δεν εμπλουτίζει πλέον ουράνιο πουθενά στη χώρα, ως αποτέλεσμα των αμερικανικών πληγμάτων που είχαν προηγηθεί νωρίτερα το 2025. Τον Ιούνιο του 2025, στο πλαίσιο ενός 12ήμερου αεροπορικού πολέμου, οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ εξαπέλυσαν επιδρομές κατά ιρανικών πυρηνικών εγκαταστάσεων. Η «Επιχείρηση Midnight Hammer» περιλάμβανε περισσότερα από 125 αμερικανικά αεροσκάφη, πολεμικά πλοία και συντονισμένες επιχειρήσεις παραπλάνησης, με στόχο εγκαταστάσεις στο Φορντό, τη Νατάνζ και το Ισφαχάν κατά τη διάρκεια της νύχτας 21 προς 22 Ιουνίου.
Το Ιράν απάντησε εκτοξεύοντας πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη κατά ισραηλινών και αμερικανικών στόχων στην περιοχή.
Ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι τα βομβαρδιστικά Β-2 έπληξαν τον στόχο τους και τον κατέστρεψαν ολοσχερώς, αναφερόμενος στο ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα. Σε άλλη συνέντευξή του στο NBC News στις 4 Φεβρουαρίου, ανέφερε ότι ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν, Αλί Χαμενεΐ, θα έπρεπε να είναι πολύ ανήσυχος. Πρόσθεσε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες επιδιώκουν την ειρήνη στη Μέση Ανατολή και υποστήριξε ότι, εάν δεν είχαν πληγεί οι πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν πέρυσι, δεν θα υπήρχε ειρήνη στην περιοχή.
Στις 6 Φεβρουαρίου πραγματοποιήθηκε γύρος συνομιλιών μεταξύ Αμερικανών και Ιρανών εκπροσώπων στο Ομάν. Ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών, Αμπάς Αραγτσί, ο οποίος εκπροσώπησε την Τεχεράνη, δήλωσε ότι οι συζητήσεις ξεκίνησαν θετικά και θα συνεχιστούν, με το Ομάν να συμβάλλει στον συντονισμό επόμενου γύρου.
Ο Αραγτσί ανέφερει σε ανάρτησή του στις 8 Φεβρουαρίου ότι το Ιράν έχει διατυπώσει σταθερά τις θέσεις του και ότι η πρόσβαση της χώρας σε προηγμένη τεχνολογία εμπλουτισμού αποτελεί προϊόν εγχώριας γνώσης και αφοσίωσης των επιστημόνων της, συνιστώντας επιστημονικό επίτευγμα και εθνική υπερηφάνεια που δεν μπορεί να αγνοηθεί στο πλαίσιο του δικαιώματος στην ειρηνική χρήση της πυρηνικής ενέργειας. Σύμφωνα με τον Αραγτσί, η επιτυχία οποιασδήποτε διαπραγμάτευσης εξαρτάται από την αναγνώριση αυτής της αρχής.
Σε δημόσια συζήτηση στην Τεχεράνη, ο Αραγτσί υποστήριξε ότι, εν μέσω συνομιλιών με τις Ηνωμένες Πολιτείες, κανείς δεν έχει το δικαίωμα να υπαγορεύει τη συμπεριφορά του Ιράν, ενώ τόνισε ότι η στρατιωτική ανάπτυξη των ΗΠΑ στην περιοχή δεν τους φοβίζει, αναφερόμενος σε αμερικανικό αεροπλανοφόρο στην Αραβική Θάλασσα.
Σε συνέντευξή του στο Al Jazeera στο Κατάρ στις 7 Φεβρουαρίου, ξεκαθάρισε ότι τα πυραυλικά προγράμματα του Ιράν δεν αποτελούν αντικείμενο διαπραγμάτευσης και προειδοποίησε ότι τυχόν νέες αμερικανικές επιθέσεις θα οδηγούσαν σε στοχοποίηση βάσεων που φιλοξενούν αμερικανικά στρατεύματα σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή.
Από την αμερικανική πλευρά, ο Τραμπ υπέγραψε στις 6 Φεβρουαρίου εκτελεστικό διάταγμα που επιβάλλει δασμό 25% στις εισαγωγές από χώρες που αγοράζουν, άμεσα ή έμμεσα, αγαθά από το Ιράν. Το Στέιτ Ντιπάρτμεντ ανακοίνωσε την ίδια ημέρα την επιβολή κυρώσεων σε δύο άτομα, 14 πλοία του «παράνομου στόλου» και 15 οντότητες που, σύμφωνα με την ανακοίνωση, παρείχαν έσοδα στο ιρανικό καθεστώς για τη διεξαγωγή κακόβουλων δραστηριοτήτων, συμπεριλαμβανομένης της τρομοκρατίας.
Παράλληλα, ο Αμερικανός πρόεδρος άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο περαιτέρω στρατιωτικής ενίσχυσης στην περιοχή. Σε συνέντευξή του στο Axios στις 10 Φεβρουαρίου, ανέφερε ότι υπάρχει στόλος που κατευθύνεται στη Μέση Ανατολή και ότι εξετάζει το ενδεχόμενο αποστολής και δεύτερου αεροπλανοφόρου με τη συνοδεία του, εφόσον οι συνομιλίες με το Ιράν δεν οδηγήσουν σε επαρκείς παραχωρήσεις. Όπως σημείωσε, είτε θα επιτευχθεί συμφωνία είτε θα χρειαστεί να γίνει κάτι πολύ σκληρό, όπως την προηγούμενη φορά, αναφερόμενος στα πλήγματα του Ιουνίου 2025.
Τον περασμένο μήνα είχε ανακοινώσει ότι έδωσε εντολή για αποστολή «μεγάλου στόλου» στην περιοχή του Κόλπου, ενώ το αεροπλανοφόρο USS Abraham Lincoln και συνοδευτικά πλοία του ανακατευθύνθηκαν σε θαλάσσιες περιοχές της Μέσης Ανατολής. Το Πεντάγωνο παρέπεμψε ερωτήματα για ενδεχόμενη νέα ανάπτυξη στον Λευκό Οίκο.
Στις 3 Φεβρουαρίου, αμερικανικές δυνάμεις κατέρριψαν ιρανικό μη επανδρωμένο αεροσκάφος πάνω από την Αραβική Θάλασσα, αφού προέβη σε αδικαιολόγητους ελιγμούς προς το αεροπλανοφόρο USS Abraham Lincoln, σύμφωνα με την Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ. Λίγες ώρες αργότερα, δύο σκάφη του IRGC φέρονται να απείλησαν με επιβίβαση αμερικανικό εμπορικό πλοίο, ωστόσο αντιτορπιλικό κατευθυνόμενων πυραύλων και αμερικανικά αεροσκάφη παρείχαν αμυντική υποστήριξη.
Στις 5 Φεβρουαρίου, το Ιράν κατέσχεσε δύο πλοία και συνέλαβε 15 αλλοδαπούς, με το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) να ανακοινώνει ότι τα σκάφη συμμετείχαν σε επιχείρηση λαθρεμπορίου και μετέφεραν περίπου 1 εκατομμύριο λίτρα παράνομου καυσίμου.
Η αυξανόμενη ένταση οδήγησε και σε επικαιροποιημένη ναυτιλιακή οδηγία.
Στις 9 Φεβρουαρίου, η Αμερικανική Ναυτιλιακή Διοίκηση εξέδωσε σύσταση προς τα εμπορικά πλοία που διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ και τον Κόλπο του Ομάν, επισημαίνοντας τον διαχρονικό κίνδυνο ελέγχου, επιβίβασης, κράτησης ή κατάσχεσης από ιρανικές δυνάμεις, οι οποίες έχουν χρησιμοποιήσει στο παρελθόν μικρά σκάφη και ελικόπτερα και έχουν επιχειρήσει να εξαναγκάσουν πλοία σε είσοδο στα ιρανικά χωρικά ύδατα.
Η οδηγία συνιστά στα πλοία με αμερικανική σημαία να παραμένουν όσο το δυνατόν πιο μακριά από τα ιρανικά χωρικά ύδατα, χωρίς να διακυβεύεται η ασφάλεια της ναυσιπλοΐας, και να κινούνται κοντά στα χωρικά ύδατα του Ομάν κατά τη διέλευση προς ανατολάς. Παράλληλα, διευκρινίζεται ότι η αποφυγή βίαιης αντίστασης σε περίπτωση επιβίβασης δεν συνεπάγεται συναίνεση.
Οι εξελίξεις αυτές εκτυλίσσονται ενώ ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπέντζαμιν Νετανιάχου προγραμματίζει συνάντηση με τον Τραμπ στην Ουάσιγκτον στις 11 Φεβρουαρίου. Το γραφείο του Νετανιάχου ανέφερε ότι ο πρωθυπουργός του Ισραήλ θεωρεί πως οποιεσδήποτε διαπραγματεύσεις πρέπει να περιλαμβάνουν περιορισμούς στους βαλλιστικούς πυραύλους και παύση της υποστήριξης προς τον ιρανικό άξονα, ενώ ο ίδιος έχει δηλώσει ότι οι συνεχιζόμενες διαπραγματεύσεις με το Ιράν θα βρίσκονται πρώτα και πάνω απ’ όλα στις συζητήσεις του με τον Αμερικανό πρόεδρο.
Μέχρι στιγμής, δεν έχουν ανακοινωθεί σημαντικές εξελίξεις από τις επαφές στο Ομάν, ωστόσο το εύρος και οι όροι των διαπραγματεύσεων αναμένεται να αποτελέσουν κρίσιμο σημείο τριβής το επόμενο διάστημα.
