ΗΠΑ – Ιράν: Τρίτη νύχτα βομβαρδισμών και φωτιά στα Στενά του Ορμούζ

Σε νέα φάση επικίνδυνης κλιμάκωσης περνά η σύγκρουση ΗΠΑ – Ιράν, μετά την ανακοίνωση του αμερικανικού στρατού ότι πραγματοποίησε επιθέσεις κατά ιρανικών στόχων για τρίτη συνεχόμενη νύχτα. Οι βομβαρδισμοί ήρθαν λίγες ώρες μετά τη δήλωση του προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, ότι προτίθεται να επαναφέρει τον ναυτικό αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών, να θέσει υπό αμερικανικό έλεγχο τα Στενά του Ορμούζ και να επιβάλει υψηλά τέλη στα πλοία που περνούν από τη στρατηγική θαλάσσια αρτηρία.

Οι αμερικανικές κινήσεις, σε συνδυασμό με τις νέες ιρανικές επιθέσεις σε εμπορικά πλοία και τους ισχυρισμούς για πλήγματα κατά αμερικανικών στόχων στη Μέση Ανατολή, δείχνουν ότι η εκεχειρία που είχε συμφωνηθεί πριν από λιγότερο από έναν μήνα έχει ουσιαστικά καταρρεύσει.

Η επιστροφή στην ανοιχτή αντιπαράθεση προκαλεί διεθνή ανησυχία, καθώς τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν ένα από τα πιο κρίσιμα περάσματα για την παγκόσμια μεταφορά πετρελαίου. Κάθε στρατιωτική αναταραχή στην περιοχή μεταφέρεται άμεσα στις αγορές ενέργειας, στα ναυτιλιακά δίκτυα και στην ευρύτερη γεωπολιτική ισορροπία.

Αμερικανικά πλήγματα στο νότιο Ιράν

Η CENTCOM, το μεικτό διοικητήριο των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων για τη Μέση Ανατολή, ανακοίνωσε μέσω X ότι κατά τη διάρκεια επιχείρησης διάρκειας πέντε ωρών βομβαρδίστηκαν στρατιωτικοί στόχοι σε πόλεις και λιμάνια του νότιου Ιράν, μεταξύ των οποίων η Μπουσέρ και η Μπαντάρ Αμπάς.

Σύμφωνα με την αμερικανική πλευρά, στους στόχους περιλαμβάνονταν συστήματα παράκτιας άμυνας, εγκαταστάσεις drones και πυραύλων, καθώς και θαλάσσια μέσα. Το ιρανικό πρακτορείο IRNA μετέδωσε ότι τουλάχιστον τέσσερις εκρήξεις ακούστηκαν κοντά στην Μπαντάρ Αμπάς, όπου βρίσκεται λιμάνι κομβικής σημασίας για τον έλεγχο της διέλευσης στα Στενά του Ορμούζ.

Ο Ντόναλντ Τραμπ, σε ραδιοφωνική του συνέντευξη, έστειλε μήνυμα συνέχισης των επιχειρήσεων, δηλώνοντας ότι οι ΗΠΑ θα χτυπήσουν «δυνατά» τόσο το ίδιο βράδυ όσο και την επόμενη ημέρα. Κατά τον Αμερικανό πρόεδρο, η ιρανική ηγεσία δεν διαθέτει πρακτικό τρόπο να αποτρέψει τους αμερικανικούς βομβαρδισμούς.

Οι Φρουροί της Επανάστασης, από την πλευρά τους, ανακοίνωσαν νέες επιθέσεις κατά αμερικανικών βάσεων στο Μπαχρέιν, με επίκεντρο τη βάση Τζουφάιρ και κτίριο όπου φιλοξενούνται Αμερικανοί στρατιωτικοί. Κατά τη διάρκεια της νύχτας ήχησαν σειρήνες αεράμυνας στο βασίλειο, επιβεβαιώνοντας ότι η ένταση έχει πλέον διαχυθεί πέρα από τα ιρανικά σύνορα.

Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα κατήγγειλαν επίσης ιρανικές επιθέσεις εναντίον δύο δεξαμενόπλοιών τους στα Στενά του Ορμούζ. Από τα πλήγματα σκοτώθηκε ένας Ινδός ναυτικός, μέλος του πληρώματος ενός από τα πλοία, ενώ τραυματίστηκαν ακόμη οκτώ υπήκοοι Ινδίας και Ουκρανίας.

Παρά την ανταλλαγή πληγμάτων, ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι παραμένει «πιθανή» η επίτευξη συμφωνίας ανάμεσα στην Ουάσιγκτον και την Τεχεράνη. Η δήλωση αυτή, ωστόσο, συνοδεύτηκε από την ανακοίνωση μέσω Truth Social ότι οι ΗΠΑ σκοπεύουν να πάρουν τον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ και να επαναφέρουν τον αποκλεισμό των λιμανιών του νότιου Ιράν.

Ο αποκλεισμός, σύμφωνα με τον αμερικανικό στρατό, επρόκειτο να τεθεί σε ισχύ στις 23:00 ώρα Ελλάδας. Η Ουάσιγκτον επιχειρεί με αυτόν τον τρόπο να επιβάλει ασφυκτική πίεση στην Τεχεράνη, μεταφέροντας τη σύγκρουση από το πεδίο των βομβαρδισμών στη ναυσιπλοΐα και στο εμπόριο ενέργειας.

Ορμούζ, πετρέλαιο και διεθνές δίκαιο

Ο Αμερικανός πρόεδρος ανακοίνωσε ακόμη ότι οι ΗΠΑ θα επιβάλουν τέλος στα πλοία που περνούν από το Ορμούζ, ζητώντας ως «αποζημίωση» ποσοστό ίσο με το 20% της αξίας του φορτίου κάθε σκάφους. Η κίνηση αυτή προκαλεί σοβαρά ερωτήματα ως προς τη συμβατότητά της με το διεθνές δίκαιο της θάλασσας, το οποίο κατοχυρώνει την ελευθερία της ναυσιπλοΐας.

Ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί, απάντησε με αιχμηρό τρόπο μέσω X, τονίζοντας ότι η Τεχεράνη υπήρξε πάντα ο φρουρός των Στενών του Ορμούζ και θα παραμείνει σε αυτόν τον ρόλο. Σχολίασε ειρωνικά ότι όποιος εγγυάται την ασφαλή διέλευση εμπορικών πλοίων πρέπει να αποζημιώνεται, προσθέτοντας ότι το 20% είναι υπερβολικό.

Οι Φρουροί της Επανάστασης κατηγόρησαν τις ΗΠΑ ότι θέτουν σε κίνδυνο τον παγκόσμιο εφοδιασμό με πετρέλαιο. Η ανησυχία αποτυπώθηκε αμέσως στις αγορές, καθώς η τιμή του Brent εκτινάχθηκε κατά 9% και συνέχισε ανοδικά, φτάνοντας τα 84,40 δολάρια το βαρέλι με νέα αύξηση 1,32% γύρω στις 06:00 ώρα Ελλάδας.

Η διεθνής αγορά ενέργειας αντιδρά με νευρικότητα, καθώς μια παρατεταμένη κρίση στο Ορμούζ μπορεί να προκαλέσει αλυσιδωτές αυξήσεις στο κόστος μεταφοράς, στα ασφάλιστρα των πλοίων και τελικά στις τιμές καυσίμων και βασικών προϊόντων.

Η σημερινή κλιμάκωση έρχεται μετά από μια περίοδο σχεδόν 40 ημερών βομβαρδισμών στον πόλεμο που ξέσπασε με τα αμερικανοϊσραηλινά πλήγματα της 28ης Φεβρουαρίου. Η κατάπαυση του πυρός που εφαρμόστηκε στις αρχές Απριλίου και το μνημόνιο κατανόησης του Ισλαμαμπάντ, το οποίο υπογράφηκε στις 17 Ιουνίου, μοιάζουν πλέον να βρίσκονται σε οριακό σημείο.

Οι επιθέσεις της περασμένης Τρίτης σε πλοία που επιχείρησαν να περάσουν από τα Στενά του Ορμούζ χωρίς να ακολουθήσουν τη ρότα που έχει εγκρίνει η Τεχεράνη, κατά μήκος των ιρανικών ακτών, αποτέλεσαν την αφορμή για την επανέναρξη των εχθροπραξιών. Ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι η ανακωχή έχει τελειώσει, στέλνοντας σαφές μήνυμα ότι η Ουάσιγκτον περνά σε στρατηγική πίεσης χωρίς άμεση αποκλιμάκωση.

Την περασμένη εβδομάδα, ο Λευκός Οίκος επιβεβαίωσε ότι ο Αμερικανός πρόεδρος έστειλε επίσημη ειδοποίηση στο Κογκρέσο για την επανέναρξη των εχθροπραξιών με το Ιράν. Το Κογκρέσο έχει θεωρητικά την αρμοδιότητα κήρυξης πολέμου, όμως η πρακτική των τελευταίων δεκαετιών έχει μεταφέρει μεγάλο μέρος της εκτελεστικής πρωτοβουλίας στον πρόεδρο.

Ο εκπρόσωπος της ιρανικής διπλωματίας, Εσμαΐλ Μπαγαεΐ, αναγνώρισε ότι το μνημόνιο κατανόησης βρίσκεται σε κρίση, υποστηρίζοντας ότι το Ιράν δεν ήταν εκείνο που παραβίασε πρώτο τις δεσμεύσεις του. Παράλληλα, ανέφερε ότι συνεχίζονται οι διαβουλεύσεις με το Κατάρ, το Πακιστάν και το Ομάν, με στόχο να αποφευχθεί περαιτέρω κλιμάκωση.

Η καταρχήν συμφωνία προέβλεπε πλήρες άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ. Η Τεχεράνη, όμως, ανακοίνωσε ότι το πέρασμα κλείνει ξανά μέχρι νεοτέρας. Ιρανικά μέσα μετέδωσαν δηλώσεις του Μοχσέν Ρεζαεΐ, συμβούλου για στρατιωτικές υποθέσεις του ανώτατου ηγέτη Μοτζταμπά Χαμενεΐ, ο οποίος χαρακτήρισε το Ορμούζ «πιο σημαντικό από δεκάδες ατομικές βόμβες».

Σύμφωνα με ιρανικά μέσα ενημέρωσης, οι αμερικανικοί βομβαρδισμοί των τελευταίων ημερών έπληξαν περιοχές στο δυτικό και νότιο Ιράν, μεταξύ των οποίων το νησί Κεσμ, η Μπαντάρ Αμπάς και η επαρχία Χουζεστάν, κοντά στα σύνορα με το Ιράκ.

Από την περασμένη Τετάρτη, τουλάχιστον 25 άνθρωποι έχουν σκοτωθεί στο Ιράν, σύμφωνα με καταμέτρηση που βασίζεται σε ανοικτές πηγές, δημοσιεύματα ιρανικών μέσων και επίσημες ανακοινώσεις της Τεχεράνης.

Η νέα ανάφλεξη στον Περσικό Κόλπο δημιουργεί ένα εκρηκτικό μείγμα στρατιωτικής έντασης, ενεργειακής ανασφάλειας και διπλωματικής αβεβαιότητας. Οι ΗΠΑ επιχειρούν να επιβάλουν ισχύ στα Στενά του Ορμούζ, το Ιράν εμφανίζεται αποφασισμένο να διατηρήσει τον έλεγχο της περιοχής και οι διεθνείς αγορές προεξοφλούν ότι η κρίση μπορεί να έχει άμεσο κόστος σε πετρέλαιο, ναυτιλία και παγκόσμια οικονομία.