ΗΠΑ και Ιράν σε τροχιά διαλόγου, ενώ η ένταση κλιμακώνεται σε Ορμούζ και Λίβανο

Σε μια ιδιαίτερα εύθραυστη γεωπολιτική συγκυρία, οι Ηνωμένες Πολιτείες εμφανίζονται συγκρατημένα αισιόδοξες για την προοπτική συμφωνίας με το Ιράν, την ώρα που η ένταση στο πεδίο παραμένει υψηλή και οι απειλές για επέκταση της σύγκρουσης σε κρίσιμους θαλάσσιους διαύλους εντείνουν την παγκόσμια ανησυχία.

Η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου, Κάρολαϊν Λέβιτ, επιβεβαίωσε ότι βρίσκονται σε εξέλιξη επαφές για δεύτερο γύρο διαπραγματεύσεων με την Τεχεράνη, εκφράζοντας αισιοδοξία για την επίτευξη συμφωνίας. Στο παρασκήνιο, το Πακιστάν επιχειρεί να διαδραματίσει ρόλο διαμεσολαβητή, με απευθείας επαφές τόσο με την ιρανική όσο και με τη σαουδαραβική ηγεσία, ενώ έχουν ήδη ανταλλαγεί μηνύματα μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης μέσω Ισλαμαμπάντ.

Η ιρανική πλευρά δηλώνει πρόθυμη να συνεχίσει τις συνομιλίες, θέτοντας όμως σαφείς κόκκινες γραμμές, κυρίως ως προς τη διατήρηση του δικαιώματος ανάπτυξης πυρηνικής ενέργειας για ειρηνικούς σκοπούς. Η Τεχεράνη αφήνει ανοιχτό πεδίο συζήτησης μόνο για το επίπεδο και τη μορφή του εμπλουτισμού ουρανίου, απορρίπτοντας πλήρως την προοπτική κατάργησής του εντός της χώρας.

Διπλός ναυτικός αποκλεισμός και ενεργειακό ρίσκο

Την ίδια ώρα, η στρατιωτική ένταση μεταφέρεται στις θάλασσες. Το Ιράν διατηρεί ουσιαστικά κλειστά τα Στενά του Ορμούζ, έναν από τους σημαντικότερους ενεργειακούς διαύλους παγκοσμίως, ενώ οι ΗΠΑ έχουν προχωρήσει σε αποκλεισμό ιρανικών λιμανιών, εμποδίζοντας πλοία να αποπλεύσουν. Σύμφωνα με την Ουάσιγκτον, το 90% της ιρανικής οικονομίας εξαρτάται από τις θαλάσσιες μεταφορές, γεγονός που καθιστά το μέτρο ιδιαίτερα πιεστικό.

Η αντίδραση της Τεχεράνης υπήρξε άμεση και επιθετική. Ιρανοί αξιωματούχοι προειδοποίησαν ότι ενδέχεται να επεκτείνουν τον αποκλεισμό και στην Ερυθρά Θάλασσα, ενώ δεν έλειψαν και απειλές για στοχοποίηση αμερικανικών πολεμικών πλοίων σε περίπτωση προσπάθειας επιβολής ελέγχου στα Στενά του Ορμούζ. Το ενδεχόμενο αυτό προκαλεί έντονη ανησυχία για την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας και τη σταθερότητα της παγκόσμιας αγοράς ενέργειας.

Η διεθνής κοινότητα παρακολουθεί με αυξανόμενη ανησυχία τις εξελίξεις. Υπουργοί Οικονομικών έντεκα χωρών, μεταξύ των οποίων η Βρετανία, η Ιαπωνία και η Αυστραλία, κάλεσαν σε άμεση επίλυση της κρίσης μέσω διαπραγματεύσεων, προειδοποιώντας για σοβαρούς κινδύνους στις αλυσίδες εφοδιασμού, στην ενεργειακή ασφάλεια και στη χρηματοπιστωτική σταθερότητα.

Παράλληλο μέτωπο στον Λίβανο

Παράλληλα, η σύγκρουση στον Λίβανο συνεχίζεται με αμείωτη ένταση. Οι εχθροπραξίες μεταξύ του Ισραήλ και της Χεζμπολάχ παραμένουν ενεργές, παρά τις διεθνείς προσπάθειες αποκλιμάκωσης. Το ισραηλινό επιτελείο ανακοίνωσε μαζικά πλήγματα σε πάνω από 200 στόχους μέσα σε ένα 24ωρο, ενώ η Χεζμπολάχ ανέλαβε την ευθύνη για νέες επιθέσεις στο βόρειο Ισραήλ.

Οι ανθρώπινες απώλειες είναι ήδη βαριές, με περισσότερους από 2.000 νεκρούς και πάνω από ένα εκατομμύριο εκτοπισμένους στον Λίβανο από τις αρχές Μαρτίου. Παράλληλα, οι διπλωματικές διεργασίες παραμένουν θολές, καθώς αντικρουόμενες πληροφορίες κυκλοφορούν σχετικά με πιθανές απευθείας συνομιλίες μεταξύ Ισραήλ και Λιβάνου.

Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι οι ηγέτες των δύο χωρών ενδέχεται να έρθουν σε επαφή, ωστόσο λιβανικές κυβερνητικές πηγές διέψευσαν ότι υπάρχει επίσημη ενημέρωση ή σχετική πρωτοβουλία σε εξέλιξη.

Ένα σκηνικό υψηλού κινδύνου

Η κατάσταση στη Μέση Ανατολή διαμορφώνει ένα περίπλοκο και επικίνδυνο σκηνικό, όπου η διπλωματία και η στρατιωτική ένταση εξελίσσονται παράλληλα. Η πιθανότητα επανέναρξης ευρύτερων συγκρούσεων παραμένει υπαρκτή, ενώ η εύθραυστη κατάπαυση του πυρός που ισχύει από τις αρχές Απριλίου αποτελεί προς το παρόν το μοναδικό ανάχωμα σε μια γενικευμένη κλιμάκωση.

Σε αυτό το περιβάλλον, η επιτυχία ή αποτυχία των επόμενων διαπραγματεύσεων μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν δεν θα κρίνει μόνο την πορεία της σύγκρουσης, αλλά και τη σταθερότητα της διεθνούς οικονομίας, η οποία ήδη δοκιμάζεται από τις επιπτώσεις της κρίσης.