Διπλωματικός πυρετός για 45ήμερη εκεχειρία μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν
Σε κρίσιμη φάση έχουν εισέλθει οι παρασκηνιακές επαφές ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες, το Ιράν και περιφερειακούς μεσολαβητές, με στόχο μια κατάπαυση του πυρός διάρκειας 45 ημερών που θα μπορούσε να λειτουργήσει ως γέφυρα για μια πιο μόνιμη συμφωνία αποκλιμάκωσης. Σύμφωνα με το Axios, οι συνομιλίες εξελίσσονται υπό ασφυκτική χρονική πίεση, καθώς όλοι οι εμπλεκόμενοι αναγνωρίζουν ότι πρόκειται για την τελευταία ίσως δυνατότητα αποτροπής μιας πολύ ευρύτερης ανάφλεξης στη Μέση Ανατολή.
Παρότι οι πιθανότητες να υπάρξει ακόμη και μερική συμφωνία μέσα στο επόμενο διήμερο χαρακτηρίζονται περιορισμένες, οι επαφές συνεχίζονται εντατικά. Το Reuters, επικαλούμενο το δημοσίευμα του Axios, σημειώνει ότι η υπό συζήτηση φόρμουλα προβλέπει μια πρώτη προσωρινή παύση των εχθροπραξιών και στη συνέχεια διαπραγματεύσεις για ευρύτερη και πιο σταθερή διευθέτηση.
Το τελεσίγραφο Τραμπ και τα κανάλια διαμεσολάβησης
Καταλυτικό στοιχείο των εξελίξεων παραμένει το νέο τελεσίγραφο του Ντόναλντ Τραμπ προς την Τεχεράνη. Ο Αμερικανός πρόεδρος μετέθεσε κατά 20 ώρες την αρχική προθεσμία και όρισε ως νέο ορόσημο την Τρίτη στις 8 μ.μ. ώρα Ανατολικής Ακτής, απαιτώντας από το Ιράν να ανοίξει ξανά το Στενό του Ορμούζ, διαφορετικά απειλεί με πλήγματα σε κρίσιμες υποδομές. Το Reuters και η Wall Street Journal κατέγραψαν ότι οι απειλές αυτές αφορούν ακόμη και εγκαταστάσεις ηλεκτροδότησης και άλλες νευραλγικές δομές.
Σύμφωνα με το Axios, το διπλωματικό παρασκήνιο κινείται μέσα από ένα πλέγμα μεσολαβήσεων από το Πακιστάν, την Αίγυπτο και την Τουρκία, ενώ επαφές γίνονται και απευθείας σε επίπεδο μηνυμάτων ανάμεσα στον ειδικό απεσταλμένο των ΗΠΑ Στιβ Γουίτκοφ και τον Ιρανό υπουργό Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί. Το Κάιρο έχει ήδη επιβεβαιώσει επισήμως ότι υπήρξαν σχετικές συνομιλίες του Αιγύπτιου υπουργού Εξωτερικών με τον Γουίτκοφ και περιφερειακούς συνομιλητές, γεγονός που ενισχύει την εικόνα εντατικών μεσολαβητικών επαφών.
Συμφωνία δύο φάσεων με επίκεντρο Ορμούζ και ουράνιο
Το πλαίσιο που συζητείται, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, είναι διφασικό. Η πρώτη φάση αφορά μια 45ήμερη εκεχειρία, η οποία θα μπορούσε να παραταθεί εφόσον κριθεί αναγκαίο, ώστε να δημιουργηθεί πολιτικός και στρατιωτικός χώρος για διαπραγματεύσεις. Η δεύτερη φάση αφορά την αναζήτηση οριστικής συμφωνίας που θα καλύπτει το τέλος των εχθροπραξιών και τα βασικά ζητήματα ασφαλείας που παραμένουν ανοιχτά.
Στο επίκεντρο των συζητήσεων βρίσκονται δύο εξαιρετικά ευαίσθητα θέματα: η πλήρης επαναλειτουργία του Στενού του Ορμούζ και η διαχείριση των αποθεμάτων υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου του Ιράν. Οι μεσολαβητές εξετάζουν ενδιάμεσα μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης, όμως οι Ιρανοί, σύμφωνα με το Axios, δεν εμφανίζονται διατεθειμένοι να εγκαταλείψουν τα βασικά αυτά διαπραγματευτικά χαρτιά μόνο και μόνο για μια βραχυπρόθεσμη εκεχειρία.
Την ίδια ώρα, η Ουάσιγκτον φέρεται να αναζητεί τρόπους ώστε να προσφέρει στην Τεχεράνη εγγυήσεις ότι μια εκεχειρία δεν θα εξελιχθεί σε προσωρινή ανάπαυλα πριν από νέα στρατιωτική κλιμάκωση. Αυτό είναι κρίσιμο για το Ιράν, το οποίο, σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, δεν επιθυμεί ένα μοντέλο ανακωχής που θα αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο επανέναρξης των επιθέσεων ανά πάσα στιγμή.
Αγωνία για γενικευμένη ανάφλεξη στον Κόλπο
Η ανησυχία των μεσολαβητών εστιάζει πλέον στον κίνδυνο μιας άνευ προηγουμένου περιφερειακής κλιμάκωσης. Το Axios αναφέρει ότι υπάρχει φόβος για μαζικές επιθέσεις σε ιρανικές υποδομές πολιτικού χαρακτήρα, ενώ σε περίπτωση τέτοιας εξέλιξης η Τεχεράνη έχει προειδοποιήσει για αντίποινα σε κρίσιμες ενεργειακές και υδρευτικές εγκαταστάσεις κρατών του Κόλπου. Το Reuters μετέφερε επίσης ότι οι συζητήσεις αντιμετωπίζονται ως τελευταία ευκαιρία πριν από ένα πολύ πιο επικίνδυνο σενάριο.
Το πολιτικό και στρατιωτικό διακύβευμα είναι τεράστιο. Η οποιαδήποτε αποτυχία μέσα στο επόμενο 48ωρο μπορεί να μετατρέψει την τρέχουσα κρίση σε σύγκρουση πολύ μεγαλύτερης κλίμακας, με σοβαρές επιπτώσεις όχι μόνο για το Ιράν και το Ισραήλ, αλλά και για την ενεργειακή ασφάλεια του Κόλπου και τη διεθνή σταθερότητα. Σε αυτό το περιβάλλον, η υπό διαπραγμάτευση 45ήμερη εκεχειρία παραμένει η μόνη ρεαλιστική δίοδος που διακρίνεται αυτή τη στιγμή στον ορίζοντα.
