Φωτιά στη Μέση Ανατολή: Βομβαρδισμοί, ναυτικός αποκλεισμός και αντίποινα

Σε νέα, εξαιρετικά επικίνδυνη φάση περνά η στρατιωτική σύγκρουση ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν, καθώς οι αμερικανικές δυνάμεις διευρύνουν τις αεροπορικές επιδρομές και η Τεχεράνη απαντά με πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη εναντίον αμερικανικών εγκαταστάσεων σε χώρες της Μέσης Ανατολής.

Οι επιθέσεις ξεπερνούν πλέον τα γεωγραφικά όρια του Ιράν και μεταφέρουν τον πόλεμο σε Κουβέιτ, Μπαχρέιν και Ιορδανία, κράτη στα οποία βρίσκονται σημαντικές αμερικανικές στρατιωτικές υποδομές. Σειρήνες αεροπορικού συναγερμού ήχησαν στις χώρες του Κόλπου, ενώ η Ιορδανία ανακοίνωσε ότι αναχαίτισε ιρανικούς πυραύλους.

Την ίδια στιγμή, η Ουάσινγκτον ενεργοποίησε εκ νέου τον ναυτικό αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών και ακινητοποίησε δεξαμενόπλοιο που κινούνταν προς το νησί Χαργκ. Η κλιμάκωση στα Στενά του Ορμούζ, από όπου διέρχεται κρίσιμο μέρος της παγκόσμιας ενεργειακής τροφοδοσίας, αυξάνει τον κίνδυνο μιας σύγκρουσης με διεθνείς οικονομικές και γεωπολιτικές συνέπειες.

Παρά την επέκταση των στρατιωτικών επιχειρήσεων, ο Ντόναλντ Τραμπ εξακολουθεί να εμφανίζει τους βομβαρδισμούς ως μέσο εξαναγκασμού του Ιράν σε διαπραγμάτευση. Ο Αμερικανός πρόεδρος υποστήριξε ότι η Τεχεράνη επιθυμεί συμφωνία, άφησε όμως ανοιχτό το ενδεχόμενο ακόμη σφοδρότερων επιθέσεων.

Αμερικανικά πλήγματα σε στρατιωτικές και πυραυλικές υποδομές

Οι ΗΠΑ εξαπέλυσαν διαδοχικά κύματα επιδρομών εναντίον ιρανικών στρατιωτικών εγκαταστάσεων, με τις τελευταίες επιχειρήσεις να επεκτείνονται από τις νότιες ακτές έως περιοχές κοντά στην Τεχεράνη και την επαρχία Σεμνάν, όπου βρίσκονται υποδομές που συνδέονται με το βαλλιστικό και διαστημικό πρόγραμμα του Ιράν.

Στο προηγούμενο κύμα αμερικανικών πληγμάτων είχαν χτυπηθεί στόχοι στο Μπαντάρ Αμπάς, στο Μπουσέρ, στο Τζασκ, στο Κοναράκ, στο Τσαμπαχάρ, στο Αμπού Μούσα και σε άλλες παράκτιες περιοχές. Η αμερικανική Κεντρική Διοίκηση ανακοίνωσε ότι χρησιμοποιήθηκαν πυρομαχικά ακριβείας εναντίον συστημάτων παράκτιας άμυνας, εγκαταστάσεων πυραύλων και drones και στρατιωτικών δυνατοτήτων που σχετίζονται με τη ναυσιπλοΐα.

Αμερικανικοί στόχοι αποτέλεσαν επίσης θέσεις πυραύλων κρουζ και εγκαταστάσεις παράκτιας επιτήρησης στη Μεγάλη Τουνμπ, νησί στρατηγικής σημασίας κοντά στα Στενά του Ορμούζ. Η Ουάσινγκτον δηλώνει ότι επιδιώκει να μειώσει τη δυνατότητα της Τεχεράνης να παρεμποδίζει ή να πλήττει εμπορικά πλοία.

Η αμερικανική πλευρά παρουσιάζει τις επιχειρήσεις ως απάντηση στις ιρανικές επιθέσεις κατά της εμπορικής ναυσιπλοΐας. Η Τεχεράνη καταγγέλλει επίθεση εναντίον της εδαφικής της κυριαρχίας και δηλώνει ότι θα συνεχίσει να πλήττει αμερικανικές βάσεις και συμφέροντα στην ευρύτερη περιοχή.

Η ιρανική απάντηση εκδηλώθηκε με επιθέσεις κατά στρατιωτικών εγκαταστάσεων στο Κουβέιτ και στο Μπαχρέιν. Ο ιρανικός στρατός ανακοίνωσε ότι έθεσε στο στόχαστρο συστήματα ραντάρ, εγκατάσταση αντιαεροπορικής άμυνας Patriot και αποθήκες καυσίμων στην αεροπορική βάση Αλί Αλ Σάλεμ του Κουβέιτ.

Παράλληλα, η Τεχεράνη υποστήριξε ότι έπληξε αμερικανικές εγκαταστάσεις στην αεροπορική βάση Σέιχ Ίσα του Μπαχρέιν. Οι Αρχές της χώρας κάλεσαν τους κατοίκους να παραμείνουν ψύχραιμοι και να κατευθυνθούν σε ασφαλείς χώρους, καθώς ήχησαν σειρήνες αεροπορικής επιδρομής.

Στο Κουβέιτ ενεργοποιήθηκαν τα συστήματα αεράμυνας για την αντιμετώπιση των ιρανικών drones. Μέχρι στιγμής δεν υπάρχει πλήρης και ανεξάρτητα επιβεβαιωμένη εικόνα για την έκταση των ζημιών στις αμερικανικές εγκαταστάσεις, ενώ οι ιρανικές ανακοινώσεις περί επιτυχημένων πληγμάτων δεν έχουν επιβεβαιωθεί από την Ουάσινγκτον.

Το Ιράν ανακοίνωσε επίσης επιθέσεις με πυραύλους και drones εναντίον αμερικανικών στρατιωτικών υποδομών στην Ιορδανία. Η ιρανική πλευρά υποστήριξε ότι στόχοι ήταν συστήματα επικοινωνιών, ραντάρ και αποθήκες καυσίμων.

Η Ιορδανία ανακοίνωσε ότι αναχαίτισε οκτώ ιρανικούς πυραύλους, αποτρέποντας πλήγματα στο έδαφός της. Οι επιθέσεις ενισχύουν τις ανησυχίες ότι χώρες που φιλοξενούν αμερικανικές δυνάμεις μπορούν να μετατραπούν σε ενεργά μέτωπα, ανεξάρτητα από το εάν επιθυμούν άμεση εμπλοκή στον πόλεμο.

Η Τεχεράνη συνδέει τις επιχειρήσεις στην Ιορδανία με αμερικανικά πλήγματα που φέρονται να σημειώθηκαν κοντά σε παιδιατρικό ογκολογικό νοσοκομείο στο Αχβάζ. Ιρανικά μέσα μετέδωσαν ότι το κτίριο υπέστη ζημιές και εκκενώθηκε, χωρίς να υπάρχει σαφής εικόνα για τραυματισμούς ασθενών ή προσωπικού.

Τα στοιχεία για τις ανθρώπινες απώλειες προέρχονται κυρίως από τις ιρανικές Αρχές. Το υπουργείο Υγείας του Ιράν ανακοίνωσε ότι τουλάχιστον 35 άνθρωποι σκοτώθηκαν και περισσότεροι από 300 τραυματίστηκαν από τα πρόσφατα αμερικανικά πλήγματα στις νότιες επαρχίες της χώρας.

Οι αριθμοί αυτοί δεν έχουν επιβεβαιωθεί ανεξάρτητα. Η δυσκολία πρόσβασης στις πληγείσες περιοχές, οι περιορισμοί στη λειτουργία των μέσων ενημέρωσης και η πολεμική προπαγάνδα των δύο πλευρών καθιστούν εξαιρετικά δύσκολη την εξακρίβωση του πραγματικού απολογισμού.

Ναυτικός αποκλεισμός και δεξαμενόπλοιο στο στόχαστρο

Παράλληλα με τους βομβαρδισμούς, οι Ηνωμένες Πολιτείες επανέφεραν τα μέτρα ναυτικού αποκλεισμού για πλοία που κινούνται προς ή από ιρανικά λιμάνια και παράκτιες εγκαταστάσεις.

Η CENTCOM ανακοίνωσε ότι αμερικανικές δυνάμεις εντόπισαν το δεξαμενόπλοιο M/T Belma, με σημαία Κουρασάο, να πλέει σε διεθνή ύδατα με κατεύθυνση το νησί Χαργκ, βασικό κέντρο εξαγωγής ιρανικού πετρελαίου.

Κατά την αμερικανική εκδοχή, το πλοίο αγνόησε επανειλημμένες προειδοποιήσεις και συνέχισε την πορεία του προς το Ιράν. Αμερικανικό αεροσκάφος εκτόξευσε πυραύλους Hellfire στην καπνοδόχο του δεξαμενόπλοιου, προκαλώντας την ακινητοποίησή του.

Η CENTCOM διευκρίνισε ότι το πλοίο δεν μετέφερε φορτίο πετρελαίου και ότι μετά την επίθεση σταμάτησε να κατευθύνεται προς το ιρανικό λιμάνι. Δύο ακόμη εμπορικά πλοία συμμορφώθηκαν με τις αμερικανικές εντολές και άλλαξαν πορεία.

Η στρατιωτική επίθεση εναντίον εμπορικού πλοίου σε διεθνή ύδατα προσθέτει ένα ακόμη εξαιρετικά σοβαρό στοιχείο στην κρίση. Η Ουάσινγκτον χαρακτηρίζει την επιχείρηση εφαρμογή του αποκλεισμού, ενώ η νομιμότητα μονομερών στρατιωτικών μέτρων στη διεθνή ναυσιπλοΐα αναμένεται να προκαλέσει έντονες αντιδράσεις.

Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν το κεντρικό πεδίο της αντιπαράθεσης. Οι ΗΠΑ επιδιώκουν να διασφαλίσουν ελεύθερη διέλευση για τα εμπορικά πλοία και ταυτόχρονα να αποκλείσουν τα ιρανικά λιμάνια. Το Ιράν αντιμετωπίζει τον έλεγχο του περάσματος ως στρατηγικό όπλο απέναντι στην αμερικανική στρατιωτική και οικονομική πίεση.

Μέσα σε αυτό το σκηνικό, ο Ντόναλντ Τραμπ υποστηρίζει ότι το Ιράν επιθυμεί να επιστρέψει στις διαπραγματεύσεις. Ο Αμερικανός πρόεδρος δήλωσε ότι η στρατιωτική πίεση μπορεί να οδηγήσει την Τεχεράνη σε συμφωνία, προειδοποιώντας παράλληλα ότι πρέπει να αλλάξει στάση.

Η διπλή τακτική της Ουάσινγκτον είναι πλέον εμφανής: εντατικοί βομβαρδισμοί, ναυτικός αποκλεισμός και ταυτόχρονη προβολή της δυνατότητας διαπραγμάτευσης. Η πρόταση συμφωνίας διατυπώνεται υπό την απειλή ακόμη μεγαλύτερης στρατιωτικής καταστροφής.

Η Τεχεράνη, από την πλευρά της, απαντά ότι δεν μπορεί να υπάρξει ουσιαστική διπλωματία όσο συνεχίζονται οι αμερικανικές επιθέσεις. Οι ιρανικές δυνάμεις εξακολουθούν να πλήττουν αμερικανικούς στόχους σε γειτονικές χώρες, επιδιώκοντας να καταστήσουν το κόστος του πολέμου περιφερειακό.

Οι τελευταίες εξελίξεις δείχνουν ότι η αποκλιμάκωση παραμένει μακρινή. Κάθε νέος βομβαρδισμός και κάθε ιρανικό αντίποινο αυξάνει τον κίνδυνο ανεξέλεγκτης διεύρυνσης της σύγκρουσης, με κράτη του Κόλπου και της ευρύτερης Μέσης Ανατολής να βρίσκονται πλέον στην πρώτη γραμμή.