ΗΠΑ-Καναδάς: Αναστολή δασμών 50% για τρεις ημέρες

Σε μια εξέλιξη που αποτρέπει την άμεση κλιμάκωση του εμπορικού πολέμου, οι κυβερνήσεις του Καναδά και των Ηνωμένων Πολιτειών κατέληξαν την Τρίτη σε συμφωνία της τελευταίας στιγμής. Το αποτέλεσμα ήταν η αναβολή της εφαρμογής των νέων τελωνειακών δασμών, ύψους 50%, που επρόκειτο να επιβληθούν σε μια σειρά καναδικών προϊόντων με προορισμό την αμερικανική αγορά. Η συμφωνία αυτή έρχεται να εκτονώσει, έστω και προσωρινά, την ένταση που είχε κορυφωθεί τις τελευταίες ημέρες μεταξύ των δύο γειτόνων.

Ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών, Ντόναλντ Τραμπ, ανακοίνωσε μέσω της πλατφόρμας του, Truth Social, την απόφασή του να αναστείλει τους εν λόγω δασμούς για χρονικό διάστημα τριών ημερών. Στην ανάρτησή του, ο κ. Τραμπ υπογράμμισε ότι η απόφαση ελήφθη βασιζόμενος στο γεγονός ότι οι δύο πλευρές κατέληξαν σε συμφωνία, υπό την προϋπόθεση της οριστικοποίησης των σχετικών εγγράφων. Η λέξη «συμφωνία» αποτυπώθηκε με κεφαλαία γράμματα, δίνοντας έμφαση στη σημασία της εξέλιξης.

Οι συγκεκριμένοι δασμοί, οι οποίοι είχαν ανακοινωθεί στα μέσα Ιουλίου, στόχευαν καναδικά προϊόντα συνολικής αξίας 20 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Το εύρος των επηρεαζόμενων αγαθών ήταν ιδιαίτερα ευρύ, καλύπτοντας τομείς από το τσιμέντο και τη μπίρα έως τα μπαστούνια του χόκεϊ επί πάγου. Η απόφαση της Ουάσιγκτον είχε παρουσιαστεί ως αντίποινα για την «διακριτική» μεταχείριση που, κατά τον Λευκό Οίκο, επιφυλάσσουν ο Καναδάς και οι περισσότερες επαρχίες του σε βάρος των αμερικανικών προϊόντων.

Το πλαίσιο των εμπορικών τριβών

Αυτή δεν ήταν η πρώτη φορά που ο Καναδάς βρέθηκε στο στόχαστρο νέων αμερικανικών δασμών. Ωστόσο, το συγκεκριμένο πακέτο μέτρων είχε ένα ποιοτικά διαφορετικό χαρακτηριστικό: ορισμένα από τα προϊόντα που περιλαμβάνονταν σε αυτό εισάγονται στο πλαίσιο της τριμερούς συμφωνίας ελεύθερου εμπορίου μεταξύ Καναδά, ΗΠΑ και Μεξικού. Αυτό το γεγονός καθιστούσε την αμερικανική κίνηση ακόμη πιο προκλητική, καθώς έπληττε τον πυρήνα της συμφωνίας που διέπει το εμπόριο στη Βόρεια Αμερική.

Η καναδική κυβέρνηση, από την πλευρά της, διαπραγματευόταν μέχρι την ύστατη στιγμή με τον νότιο γείτονά της, με στόχο να αποτρέψει την επιβολή των νέων δασμών. Η ομάδα διαπραγμάτευσης παρέμενε στην Ουάσιγκτον, ενώ ο πρωθυπουργός του Καναδά, Μαρκ Κάρνι, είχε δώσει σαφείς οδηγίες για την προσφορά στοχευμένων παραχωρήσεων. Στόχος ήταν όχι μόνο να αποτραπούν τα νέα μέτρα, αλλά και να επιτευχθεί μείωση των ήδη υφιστάμενων δασμών. Οι δύο ηγέτες είχαν τηλεφωνική επικοινωνία τόσο την Τρίτη όσο και την προηγούμενη ημέρα, στο πλαίσιο της προσπάθειας να γεφυρωθούν οι διαφορές.

Η Ουάσιγκτον, για να δικαιολογήσει την επιβολή των νέων δασμών, επικαλέστηκε τα αντίποινα που είχε επιβάλει η Οτάβα για προηγούμενες αμερικανικές ενέργειες. Ο Λευκός Οίκος θεωρούσε ότι ο Καναδάς, μαζί με την Κίνα, ήταν οι μόνες χώρες που αντέδρασαν με αντίμετρα στις προσπάθειες των ΗΠΑ να «επανεξισορροπήσουν» το εμπορικό τους ισοζύγιο. Ο αντιπρόσωπος του Λευκού Οίκου για το εμπόριο, Τζέιμισον Γκριρ, είχε αναφερθεί εκτενώς σε αυτό το ζήτημα, υποστηρίζοντας την αμερικανική προσέγγιση.

Επιπλέον, η αμερικανική πλευρά είχε καταγγείλει το καναδικό μποϊκοτάζ σε αμερικανικά αλκοολούχα ποτά. Το μποϊκοτάζ αυτό ήταν μια αντίδραση στις επανειλημμένες δηλώσεις του Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος είχε εκφράσει την επιθυμία του ο Καναδάς να ενσωματωθεί στις ΗΠΑ ως η «51η πολιτεία». Οι δηλώσεις αυτές είχαν προκαλέσει έντονη ενόχληση στην Οτάβα και είχαν συμβάλει στην επιδείνωση του κλίματος μεταξύ των δύο χωρών.

Οι διαπραγματεύσεις και το μέλλον της συμφωνίας

Όταν ανακοινώθηκαν οι νέοι δασμοί, ο πρωθυπουργός Κάρνι είχε κάνει λόγο για «άμεση παραβίαση» της τριμερούς συμφωνίας ελεύθερου εμπορίου, υποσχόμενος την λήψη «ισοδύναμων» μέτρων αντιποίνων. Παρά την προσωρινή αποκλιμάκωση, ο κ. Κάρνι παραδέχθηκε ότι οι διαπραγματεύσεις δεν έχουν ολοκληρωθεί και ότι «μένει ακόμη δουλειά να γίνει». Οι δύο πλευρές επιδιώκουν να καταλήξουν σε μια ευρύτερη συμφωνία που θα καθορίσει τους όρους του τριμερούς εμπορίου στο μέλλον.

Ο πρόεδρος Τραμπ δεν σταματά να επικρίνει την ισχύουσα συμφωνία, παρόλο που ο ίδιος τη διαπραγματεύτηκε κατά την πρώτη του θητεία, αντικαθιστώντας την προηγούμενη NAFTA. Η τρέχουσα συμφωνία περιλαμβάνει ρήτρα αναθεώρησης, με την προοπτική της παράτασής της εντός του τρέχοντος έτους. Στη θεωρία, οι τρεις κυβερνήσεις θα μπορούσαν να την ανανεώσουν για 16 χρόνια. Ωστόσο, δεδομένης της άρνησης της Ουάσιγκτον, το πιθανότερο σενάριο είναι η συμφωνία να ανανεώνεται σε ετήσια βάση για μια δεκαετία, προτού πάψει να ισχύει.

Οι τρεις κυβερνήσεις βρίσκονται σε μια φάση εξαιρετικά δύσκολων και επίπονων διαπραγματεύσεων. Οι διπλωματικές σχέσεις μεταξύ των χωρών έχουν δοκιμαστεί επανειλημμένα από την επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο. Ο Καναδάς και το Μεξικό αποτελούν τους κυριότερους εμπορικούς εταίρους των ΗΠΑ, αλλά ήταν επίσης οι πρώτοι στόχοι του εμπορικού πολέμου που εξαπέλυσε ο ρεπουμπλικάνος πρόεδρος μετά την ανάληψη των καθηκόντων του τον Ιανουάριο του 2025. Αξίζει να σημειωθεί ότι οι αρχικοί δασμοί που είχαν επιβληθεί στο πλαίσιο αυτής της πολιτικής ακυρώθηκαν στα τέλη Φεβρουαρίου από το Ανώτατο Δικαστήριο.

Σύμφωνα με στοιχεία των κυβερνήσεων του Μεξικού και του Καναδά, πάνω από το 80% των προϊόντων τους που εξάγονται στις Ηνωμένες Πολιτείες καλύπτεται από την τριμερή συμφωνία ελεύθερου εμπορίου. Αυτό το ποσοστό καταδεικνύει τη ζωτική σημασία της συμφωνίας για τις οικονομίες των δύο χωρών και εξηγεί την ένταση των προσπαθειών για την αποφυγή της κατάρρευσής της. Η προσωρινή αναστολή των δασμών δίνει ένα περιθώριο τριών ημερών για να οριστικοποιηθεί η συμφωνία και να αποτραπεί μια νέα, επώδυνη φάση στον εμπορικό πόλεμο.