ΗΠΑ: Μηχανισμός αποφυγής σύγκρουσης Ισραήλ-Τουρκίας

Ο ειδικός απεσταλμένος των Ηνωμένων Πολιτειών για τη Συρία, Τομ Μπάρακ, ο οποίος διατελεί και πρεσβευτής στην Άγκυρα, αποκάλυψε ότι η Ουάσιγκτον επεξεργάζεται τη δημιουργία ενός μηχανισμού αποτροπής συγκρούσεων ανάμεσα σε Ισραήλ, Τουρκία και Συρία. Η δήλωση αυτή έρχεται στον απόηχο του ισραηλινού πλήγματος σε συριακή αεροπορική βάση, πλησίον των τουρκικών συνόρων, γεγονός που έχει ανάψει κόκκινο συναγερμό στην περιοχή.

Ο Μπάρακ, μιλώντας στο πρακτορείο Reuters, ανέφερε ότι η Τουρκία δεν έλαβε καμία προειδοποίηση για τα ισραηλινά πλήγματα. Όπως χαρακτηριστικά είπε, η Άγκυρα διαπίστωσε τα αεροσκάφη να κατευθύνονται προς το έδαφός της, με αποτέλεσμα να βρεθεί προ εκπλήξεως και να εξετάσει το ενδεχόμενο στρατιωτικής απάντησης. Ευτυχώς, όπως τόνισε, επικράτησε ψυχραιμία και αποφεύχθηκε η περαιτέρω κλιμάκωση της έντασης.

Η τουρκική κυβέρνηση καταδίκασε αμέσως το χτύπημα στην αεροπορική βάση Αμπού αλ-Νταχούρ, στη βορειοδυτική Συρία, χωρίς ωστόσο να προχωρήσει σε περαιτέρω σχόλια ή να αναφερθεί στο ενδεχόμενο δημιουργίας μηχανισμού αποφυγής συγκρούσεων. Το κλίμα μεταξύ Ισραήλ και Τουρκίας παραμένει τεταμένο, με τη ρητορική τους για το συριακό ζήτημα να γίνεται ολοένα και πιο οξεία.

Ο στρατηγικός ρόλος της Τουρκίας στη Συρία

Η Τουρκία, διαθέτοντας τον δεύτερο μεγαλύτερο στρατό στο ΝΑΤΟ, έχει ενισχύσει σημαντικά τη θέση της στην περιοχή. Η πρόσφατη υπογραφή συμφώνου αμοιβαίας άμυνας με το Πακιστάν και τη Σαουδική Αραβία την καθιστά έναν από τους βασικούς πυλώνες στήριξης του Σύρου προέδρου Άχμεντ αλ-Σάρα. Η Άγκυρα παρέχει εκπαίδευση στον συριακό στρατό, συμβάλλει στην ανοικοδόμηση κρατικών θεσμών και υποδομών, ενώ προσφέρει πολύτιμη στρατιωτική και διπλωματική υποστήριξη.

Σύμφωνα με τον Αμερικανό απεσταλμένο, τα ισραηλινά πλήγματα στη συριακή βάση αντανακλούν την εκτίμηση, ορθή ή εσφαλμένη, ότι η Τουρκία σχεδιάζει να ενισχύσει την παρουσία της σε αυτή στο άμεσο μέλλον. Αυτό το γεγονός, όπως εξήγησε, υπογραμμίζει την επιτακτική ανάγκη για έναν μηχανισμό αποκλιμάκωσης που θα περιλαμβάνει και τις τρεις πλευρές.

Η αεροπορική βάση, που βρίσκεται περίπου 70 χιλιόμετρα ανατολικά των τουρκικών συνόρων, παραμένει εκτός λειτουργίας ως ειδικό στρατιωτικό αεροδρόμιο από το 2013. Κατά τη διάρκεια του 14ετούς εμφυλίου πολέμου, πέρασε αρκετές φορές από χέρια σε χέρια, μεταξύ των δυνάμεων του πρώην προέδρου Μπασάρ αλ-Άσαντ και των αντιπολιτευόμενων παρατάξεων.

Οι επιδρομές και οι αντιδράσεις

Το συριακό κρατικό τηλεοπτικό δίκτυο Ekhbariya, επικαλούμενο στρατιωτική πηγή, μετέδωσε ότι το Ισραήλ πραγματοποίησε οκτώ αεροπορικές επιδρομές στον διάδρομο προσγείωσης και στις εγκαταστάσεις αποθήκευσης της βάσης. Παρότι δεν αναφέρθηκαν θύματα, ο ισραηλινός στρατός αρνήθηκε να σχολιάσει τις επιθέσεις.

Το Ισραήλ, εδώ και χρόνια, πραγματοποιεί χτυπήματα σε συριακό έδαφος με στόχο να περιορίσει την ιρανική επιρροή και να αποτρέψει τη μεταφορά όπλων στη Χεζμπολάχ στον Λίβανο. Μετά την ανατροπή του Άσαντ το 2024, το Τελ Αβίβ αντιμετωπίζει με καχυποψία τους νέους ηγέτες της Συρίας και συνεχίζει τις στρατιωτικές επιχειρήσεις, με πιο πρόσφατη την επίθεση σε κυβερνητικές εγκαταστάσεις στη νότια και κεντρική Συρία τον Μάρτιο.

Παρά τους αρκετούς γύρους συζητήσεων μεταξύ Συρίας και Ισραήλ μετά την αλλαγή καθεστώτος, δεν έχει επιτευχθεί καμία συμφωνία. Ο Μπάρακ τόνισε ότι το περιστατικό της Τρίτης καταδεικνύει την ανάγκη εντατικοποίησης των προσπαθειών και επέκτασης της διαδικασίας διαλόγου.

Ο Αμερικανός απεσταλμένος αποκάλυψε ότι οι ΗΠΑ ήδη διευκολύνουν έναν μηχανισμό ανταλλαγής πληροφοριών μεταξύ των μερών, υπογραμμίζοντας ότι απαιτείται μια πιο ισχυρή αρχιτεκτονική με περισσότερους πόρους. Η προτεραιότητα, όπως είπε, είναι η μείωση των εντάσεων και η δημιουργία χώρου για μια πιο μετρημένη προσέγγιση, ώστε να αποφευχθούν μελλοντικές παρεξηγήσεις με δραματικές συνέπειες.