Η ελευθερία του λόγου κερδίζει τη πολιτισμική διαμάχη
«Σταδιακά, μετά ξαφνικά». Το γνωστό απόφθεγμα του Χέμινγουεϊ για τη χρεοκοπία θα μπορούσε εύκολα να εφαρμοστεί και στην πολιτική. Αν μου λέγατε πριν από έξι μήνες ότι μια ετερόκλητη ομάδα υπερασπιστών της ελευθερίας του λόγου θα κατάφερνε να καταφέρει ένα καίριο πλήγμα στο τεράστιο σύστημα λογοκρισίας, θα ήμουν εξαιρετικά δύσπιστος.
Πίστευα πως τα Twitter Files θα ήταν το καίριο πλήγμα, αλλά αποδείχτηκε πως ήταν απλώς το προοίμιο. Παρόλο που τα Twitter Files συνέβαλαν στο να αλλάξει η γενική στάση της κοινωνίας, τα θεσμικά όργανα παρέμειναν πεισματικά αμετακίνητα απέναντι στην ανάγκη λογοδοσίας και αλλαγής.
Αυτή η αλλαγή φαίνεται τώρα να πλησιάζει, ξεκινώντας από την κυβέρνηση των ΗΠΑ και ενδεχομένως να επεκταθεί στον ακαδημαϊκό χώρο, στις ΜΚΟ και σε άλλους φορείς που εξαρτώνται από κρατική χρηματοδότηση. Αυτό, φυσικά, προϋποθέτει πως η νέα κυβέρνηση θα τηρήσει τις υποσχέσεις της. Όσον αφορά την ελευθερία του λόγου, είμαι αρκετά αισιόδοξος, δεδομένου ότι μεγάλο μέρος της λογοκρισίας είχε στόχο το στρατόπεδο του Τραμπ και τους νέους συμμάχους του. Παρ’ όλα αυτά, ανησυχώ για το ενδεχόμενο υπερβολών – είτε μέσω πλήρους κατάργησης οποιωνδήποτε προστατευτικών μέτρων, είτε μέσω υπερεκτεταμένων παρεμβάσεων που θα οδηγήσουν σε μια νέα μορφή λογοκρισίας.
Όπως έχω αναφέρει πολλές φορές, η πλατφόρμα X του Μασκ έχει ήδη αντιφάσεις σε σχέση με τις δεσμεύσεις της για την ελευθερία του λόγου, και περιμένω ανάλογες αντιφάσεις και από τη νέα κυβέρνηση. Η ομιλία του Τραμπ το 2022, που περιγράφει λεπτομερώς τα σχέδιά του για την αποδόμηση του συστήματος λογοκρισίας, είναι πολλά υποσχόμενη και αποτελεί σημείο αναφοράς για να τον κρίνουμε. Η οργάνωσή μου, Liber-Net, έχει υποβάλει δικές της προτάσεις για τη διάλυση του Βιομηχανικού Συμπλέγματος Λογοκρισίας.
Η διαρκής επαγρύπνηση είναι απαραίτητη για να δούμε πόσες άλλες υποσχέσεις του θα τηρήσει. Ήδη, υπάρχουν συζητήσεις σχετικά με τον ρόλο που θα παίξουν προσωπικότητες όπως ο RFK Jr. και η Tulsi Gabbard. Ωστόσο, ανησυχητικά σημάδια προέκυψαν άμεσα, όπως ο διορισμός της λομπίστριας της Big Pharma, Susie Wiles, ως Αρχηγού του Επιτελείου του Τραμπ. Από την άλλη, οι New York Times αναφέρουν ότι οι Νεοσυντηρητικοί Πομπέο και Χέιλι δεν θα συμμετάσχουν στην επόμενη κυβέρνηση.
Η διακοπή της ομοσπονδιακής χρηματοδότησης προς ΜΚΟ και ακαδημαϊκά ιδρύματα που ασχολούνται με «έλεγχο γεγονότων» και «αντιμετώπιση παραπληροφόρησης» είναι ένα κρίσιμο πρώτο βήμα. Στο Liber-Net έχουμε δημιουργήσει μια βάση δεδομένων με περισσότερες από 1.000 τέτοιες πρωτοβουλίες και ερευνούμε ποιες από αυτές χρηματοδοτούνται ομοσπονδιακά. Αυτή η βάση βασίζεται σε προηγούμενη καταγραφή 350 οργανισμών για τη δημοσιογραφική αποκάλυψη του Ματ Ταΐμπι σχετικά με το σύμπλεγμα λογοκρισίας.
Ας μην ξεχνάμε ότι το καθεστώς λογοκρισίας δεν αφορά μόνο τις ΗΠΑ. Η ομοσπονδιακή κυβέρνηση διοχετεύει εκατομμύρια δολάρια σε ΜΚΟ και ακαδημαϊκούς φορείς ανά τον κόσμο για την αντιμετώπιση της «παραπληροφόρησης» – μεγάλο μέρος της οποίας αποσκοπεί στην καταστολή πολιτικών αντιθέσεων και στην υποστήριξη ευνοούμενων συμμάχων.
Υπάρχει χώρος για νόμιμες αντι-παραπληροφορητικές δράσεις; Πιθανώς. Αλλά απαιτείται προσεκτική και δίκαιη αξιολόγηση.
Οι φιλελεύθεροι και προοδευτικοί υποστηρικτές της λογοκρισίας μπορούν να μάθουν από αυτή την εμπειρία; Είτε το κάνουν είτε όχι, αυτό είναι μια νίκη για την ελευθερία του λόγου. Οι πολίτες αρχίζουν να τους αγνοούν. Αν επιμείνουν, θα γίνουν ακόμα πιο αδιάφοροι, ενώ αν μεταρρυθμιστούν, τόσο το καλύτερο.
Το πρόβλημα έγκειται στην έλλειψη ηγεσίας για πραγματικές μεταρρυθμίσεις, καθώς ελάχιστοι άνθρωποι από τον ακαδημαϊκό χώρο τόλμησαν να μιλήσουν. Τα ελίτ πανεπιστήμια, όπως το Χάρβαρντ, το Γέιλ και το Στάνφορντ, συχνά λειτουργούν ως μηχανές συμμόρφωσης. Οι περισσότεροι είναι επικεντρωμένοι στην καριέρα και την αναγνώριση, αφήνοντας την αρχή σε δεύτερη μοίρα.
Παρόλα αυτά, υπάρχουν λαμπρές εξαιρέσεις, όπως οι Jay Bhattacharya, Martin Kulldorff και Aaron Kheriaty. Από την άλλη, βλέπουμε και συμβιβαστικούς σχολιαστές, όπως ο Ethan Zuckerman, που ενώ παραδέχεται κάποιες υπερβολές στη λογοκρισία, αποφεύγει να αναγνωρίσει την εμπλοκή οργανισμών όπως το Ινστιτούτο Aspen.
Η αλλαγή απαιτεί διακοπή της χρηματοδότησης, καθώς οι περισσότεροι δεν έχουν κίνητρο για μεταρρυθμίσεις. Παράλληλα, χρειαζόμαστε μια νέα γενιά ηγετών που θα αποκαταστήσει τη δέσμευση στην ανοιχτή συζήτηση και την ελεύθερη έρευνα.
Η εκλογική ήττα του καθεστώτος λογοκρισίας αποτελεί μια σαφή απόρριψη των πρακτικών του. Αλλά η μάχη για την ελευθερία του λόγου δεν θα τελειώσει μέχρι οι θεσμοί που έχουν «αιχμαλωτιστεί» να μετατραπούν σε χώρους πραγματικά ελεύθερης σκέψης και γόνιμου διαλόγου.
Ο Andrew Lowenthal είναι δημοσιογράφος και ιδρυτής και Διευθύνων Σύμβουλος της liber-net, μιας πρωτοβουλίας για τις ψηφιακές πολιτικές ελευθερίες. Υπήρξε συνιδρυτής και Εκτελεστικός Διευθυντής του μη κερδοσκοπικού EngageMedia για τα ψηφιακά δικαιώματα Ασίας-Ειρηνικού για σχεδόν δεκαοκτώ χρόνια και συνεργάτης στο Berkman Klein Center for Internet and Society του Χάρβαρντ και στο Open Documentary Lab του MIT.
