Η επιβολή νέων κυρώσεων στο ρωσικό πετρέλαιο έχει αρνητικές συνέπειες για την ελληνική ναυτιλία
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ζητά από την κυβέρνηση την ίδρυση ενός εποπτικού “Κέντρου Κυρώσεων” για την αυστηρή εφαρμογή των μέτρων κατά της Μόσχας, επικαλούμενη στοιχεία που δείχνουν ότι μέσω της Ελλάδας παραβιάζεται η πολιτική των “27”, προς όφελος της Ρωσίας.
Ταυτόχρονα, η ελληνική ναυτιλία, η οποία είναι πρωταγωνίστρια στη νόμιμη μεταφορά ρωσικού πετρελαίου με το όριο τιμής (γνωστό ως “oil price cap”), ενδέχεται να βρεθεί σύντομα αντιμέτωπη με αποφάσεις της ΕΕ, των ΗΠΑ και του Ηνωμένου Βασιλείου, οι οποίες μπορεί να οδηγήσουν σε αλλαγή των όρων ή και πλήρη απαγόρευση των συναλλαγών με τη Ρωσία.
Σύμφωνα με διπλωμάτες από την Ελλάδα και το εξωτερικό, η απαίτηση για τη δημιουργία ενός “Κέντρου Κυρώσεων”, η οποία κοινοποιήθηκε στην Αθήνα πριν από περίπου ένα μήνα, συνιστά άμεση αμφισβήτηση των διαβεβαιώσεων περί πλήρους συμμόρφωσης της χώρας με τις κυρώσεις. Παρόλο που η Ελλάδα “βρίσκεται στη σωστή πλευρά της Ιστορίας” μετά την ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, οι υπηρεσίες της Κομισιόν δεν αποδέχονται πλέον την εξήγηση ότι η κυβέρνηση δεν μπορεί να ελέγξει επαρκώς τη μεταφορά αγαθών και την παροχή υπηρεσιών προς τη Ρωσία λόγω αδυναμιών του κρατικού μηχανισμού.
Για να τονίσουν τη σημασία της αξίωσης αυτής, οι ίδιοι διπλωμάτες προσθέτουν ότι, ενώ σε πολλά κράτη-μέλη παρατηρούνται αποκλίσεις στην εφαρμογή των περιοριστικών μέτρων, μόνο στην περίπτωση της Ελλάδας το πρόβλημα έχει λάβει μεγάλες διαστάσεις.
Στόχος, λοιπόν, της Κομισιόν είναι η αποτροπή σκόπιμων παραβιάσεων των κυρώσεων και η μείωση λαθών και παραλείψεων στην εφαρμογή τους, γεγονός που καθιστά την ίδρυση του εποπτικού κέντρου απαραίτητη. Η αρμοδιότητα του Κέντρου θα περιλαμβάνει το συντονισμό των δημόσιων φορέων και ιδιωτικών οργανισμών (όπως τα υπουργεία Οικονομικών, Ανάπτυξης, Ενέργειας και Ναυτιλίας, η Τράπεζα της Ελλάδος, εμπορικές τράπεζες, επενδυτικές εταιρίες, τελωνεία, αστυνομία, Ακτοφυλακή κ.ά.) και τη συνεργασία με ξένες κυβερνήσεις και οργανισμούς. Επικεφαλής του Κέντρου αναμένεται να είναι αξιωματούχος διορισμένος από την κυβέρνηση, προκειμένου η ίδια να είναι άμεσα υπεύθυνη απέναντι στις ευρωπαϊκές αρχές.
Όπως συμβαίνει συνήθως σε περιπτώσεις αναντιστοιχίας μεταξύ λόγων και πράξεων, η Ελλάδα δέχεται επικριτικά σχόλια από κοινοτικούς γραφειοκράτες. Ειδικότερα, αναφέρεται ότι, ενώ ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης ανέλαβε το πολιτικό κόστος αποστολής στρατιωτικής βοήθειας στην Ουκρανία, «δεν μπορεί ή δεν θέλει να ελέγξει τη διαχείριση των συναλλαγών και της διαμετακόμισης προϊόντων εντός και μέσω της χώρας του». Επίσης, σχολιάζεται ότι οι στενές σχέσεις του με την πρόεδρο της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, δεν θα οδηγήσουν σε υποχώρηση από την πλευρά των υπηρεσιών της Κομισιόν απέναντι στην Ελλάδα.
Ταυτόχρονα, εντείνονται οι πληροφορίες ότι, με αφορμή την τρίτη επέτειο της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία, στις 24 Φεβρουαρίου 2025, θα ληφθούν κρίσιμες αποφάσεις σχετικά με τη διεθνή μεταφορά του ρωσικού πετρελαίου.
Μέχρι τώρα, η ΕΕ, οι ΗΠΑ και όλα τα μέλη του G7 αποφάσισαν να μην εμποδίζουν τη μεταφορά του ρωσικού πετρελαίου προς τρίτες χώρες, προκειμένου να μην αποσταθεροποιηθεί η διεθνής οικονομία και, χωρίς να το παραδεχτούν δημοσίως, για να μην προκαλέσουν κλονισμό στο Κρεμλίνο, αποφεύγοντας μια σκληρή αντίδραση. Η ελληνική εμπορική ναυτιλία είναι η κύρια ωφελημένη από αυτές τις εξαιρέσεις, ακόμα και με το όριο τιμής των 60 δολαρίων το βαρέλι.
Αναφορικά με τις κυρώσεις, όπως συζητείται έντονα στις Βρυξέλλες, οι ΗΠΑ (ιδίως μετά την εκλογή του Ντόναλντ Τραμπ) και το Ηνωμένο Βασίλειο (ως διεθνές ναυτιλιακό κέντρο) εξετάζουν ήδη διάφορα σενάρια για αλλαγή της προσέγγισης απέναντι στον ενεργειακό τομέα της Ρωσίας.
Τα κυριότερα σενάρια περιλαμβάνουν: Πρώτον, τη μείωση του ορίου τιμής κάτω από τα 60 δολάρια το βαρέλι, δεύτερον, τη μείωση των ποσοτήτων πετρελαίου που μεταφέρονται (με αυστηρή εφαρμογή των κυρώσεων και καταδίωξη των τάνκερ του “ρωσικού σκιώδους στόλου”) και, τρίτον, την πλήρη απαγόρευση της μεταφοράς ρωσικού πετρελαίου.
Από την πλευρά της, η Κομισιόν προγραμματίζει να ζητήσει την έγκριση από τα κράτη-μέλη της 16ης δέσμης κυρώσεων κατά της Ρωσίας στις 24 Φεβρουαρίου, αναμένοντας την οριστικοποίηση και εξειδίκευση των αμερικανικών και βρετανικών αποφάσεων. Ωστόσο, για την εφαρμογή αυτών των αποφάσεων στην ΕΕ, εκτιμάται ότι θα απαιτηθεί μια μεταβατική περίοδος μερικών μηνών.
