Η Κύπρος καταγγέλλει στον ΟΗΕ το τουρκολιβυκό μνημόνιο ως νομικά άκυρο

Με ρηματική διακοίνωση προς τον Γενικό Γραμματέα του ΟΗΕ, η Κυπριακή Δημοκρατία καταγγέλλει το τουρκολιβυκό μνημόνιο ως κατασκευή ενός ανύπαρκτου θαλάσσιου ορίου, το οποίο παραβιάζει το διεθνές δίκαιο και αγνοεί εσκεμμένα τα δικαιώματα άλλων παράκτιων κρατών της περιοχής.

Η διακοίνωση, που δημοσιοποιείται από τον «Φιλελεύθερο», εστάλη στις 18 Αυγούστου 2025 από τη Μόνιμη Αντιπροσωπεία της Κύπρου στον ΟΗΕ και αποτελεί απάντηση στις πρόσφατες αντίστοιχες κινήσεις της Λιβύης στον ίδιο οργανισμό.

Η Μόνιμη Αντιπρόσωπος της Κυπριακής Δημοκρατίας, Μαρία Μιχαήλ, υπογραμμίζει στο έγγραφο πως το αποκαλούμενο Μνημόνιο Κατανόησης Τουρκίας – Λιβύης «δεν συνάδει με το διεθνές δίκαιο και ειδικότερα με τους κανόνες που διέπουν τη σύναψη συνθηκών, καθώς και με το Δίκαιο της Θάλασσας, όπως αυτό αποτυπώνεται στη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών (UNCLOS)».

Στο κείμενο σημειώνεται πως το μνημόνιο «δεν παράγει οποιεσδήποτε έννομες συνέπειες για τρίτα μέρη, ούτε επηρεάζει τα δικαιώματα οποιουδήποτε τρίτου κράτους σε θαλάσσιες ζώνες, περιλαμβανομένων των κυριαρχικών του δικαιωμάτων, βάσει του διεθνούς δικαίου».

Η κυπριακή πλευρά τονίζει ότι το μνημόνιο προβάλλει «δήθεν οριοθέτηση θαλάσσιας ζώνης μεταξύ δύο κρατών τα οποία δεν διαθέτουν αντικείμενες ή παρακείμενες ακτές», κατασκευάζοντας έτσι ένα τεχνητό και νομικά αβάσιμο θαλάσσιο όριο. Σημειώνεται επίσης πως αγνοούνται εσκεμμένα τα δικαιώματα άλλων παράκτιων κρατών, όπως η Ελλάδα και τα νησιά της – Κρήτη, Δωδεκάνησα κ.ά.

Επικαλούμενη το άρθρο 121(2) της Σύμβασης, η Κύπρος υπενθυμίζει πως τα νησιά έχουν πλήρη δικαιώματα σε θαλάσσιες ζώνες όπως χωρικά ύδατα, υφαλοκρηπίδα και Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη (ΑΟΖ), και ότι αυτό αποτελεί εθιμικό δίκαιο, δεσμευτικό ακόμη και για κράτη που δεν είναι συμβαλλόμενα μέρη.

Η διακοίνωση απορρίπτει και τη χάραξη γραμμών βάσης στον Κόλπο της Σύρτης από τη Λιβύη, υπογραμμίζοντας ότι αυτή δεν συμμορφώνεται με τις διατάξεις του διεθνούς δικαίου και δεν παράγει έννομα αποτελέσματα.

Η Κυπριακή Δημοκρατία καλεί στον πλήρη σεβασμό των αρχών του διεθνούς δικαίου και επισημαίνει πως οι συμφωνίες οριοθέτησης θαλάσσιων ζωνών οφείλουν να συνάπτονται με καλή πίστη μεταξύ κρατών με γεωγραφική συνάφεια, σύμφωνα με τις αρχές που κωδικοποιούνται στη UNCLOS και υποστηρίζονται από διεθνή νομολογία.