Θα ήθελα να ξεκινήσω μια συζήτηση για τη σχέση μεταξύ επιστήμης και εξουσίας. Με τον όρο «επιστήμη» εννοώ το πεδίο σπουδών (προσπαθώντας να καταλάβω πώς λειτουργεί ο κόσμος) και τους ανθρώπους που μελετούν (επιστήμονες και, σε παλαιότερη εποχή, ιερείς και φιλόσοφοι). Με τον όρο «εξουσία» εννοώ την άρχουσα ελίτ και το σύνολο ιδεών, νόμων και δομών που τους επιτρέπουν να ασκούν έλεγχο στην κοινωνία. Αυτός είναι απλώς ένας πυρήνας μιας ιδέας που θα ήθελα να επεκτείνω με τη βοήθειά σας. Εδώ είναι οι αρχικές μου σκέψεις:
Η επιστήμη και η εξουσία πάντα πήγαιναν μαζί. Λειτουργούν με ένα δόλο με το οποίο οι κυβερνήτες ισχυρίζονται ότι είναι πιο κοντά στον Θεό και οι επιστημονικοί τους σύμβουλοι τους δίνουν νομιμότητα, καθώς μπορούν να προβλέψουν πράγματα στον φυσικό κόσμο.
Η σχέση αυτή είναι έντονη. Η επιστήμη χρειάζεται δύναμη για να μετατρέψει τις ιδέες σε πλούτο. Η εξουσία χρειάζεται επιστήμη για να διατηρήσει τον έλεγχο του πληθυσμού. Αλλά αμφιβάλλω για το πόσο τα δύο στρατόπεδα αρέσκονται το ένα στο άλλο. Και τα δύο θεωρούν τον εαυτό τους ανώτερο από τον άλλον. Αλλά το ένα δεν μπορεί να επιβιώσει χωρίς το άλλο, έτσι έχουν κολλήσει σε έναν τεταμένο «γάμο» σε όλη την διάρκεια της ιστορίας. Αυτό όμως που έχουν ως κοινό, είναι η περιφρόνησή τους για τους «λαϊκούς» και τους «χωριάτες».
Ας πάμε σε μια υπεραπλούστευση εδώ:
Οι ηγεμόνες της αρχαίας Αιγύπτου, οι Αζτέκοι, οι Ίνκας και οι Μάγια άντλησαν τη δύναμή τους από μια συμμαχία με αστρονόμους. [Επιστημονική εστίαση: οι ουρανοί]
Η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία από τους μηχανικούς. [Επιστημονική εστίαση: η γη.]
Ο Μεσαίωνας υπήρξε μάρτυρας μιας συμμαχίας μεταξύ της άρχουσας τάξης και της αλλοπαθητικής ιατρικής με τη βοήθεια της εκκλησίας. [Επιστημονική εστίαση: το σώμα.]
Η βρετανική και η αμερικανική αυτοκρατορία εξαρτιόνταν από τη μαεστρία της ναυπηγικής, της πυρίτιδας, των μετάλλων (για κανόνια και ατμομηχανές) και στη συνέχεια, του ηλεκτρισμού, της χημείας και της φυσικής. [Επιστημονική εστίαση: τα στοιχεία.]
Η αναδυόμενη αυτοκρατορία βιοπολέμου είναι μια συμμαχία μεταξύ της άρχουσας τάξης και των τομέων της γενετικής/ιολογίας. [Επιστημονική εστίαση: RNA και DNA.]
Αλλά στη συνέχεια, υπάρχει μια ανατροπή. Σε κάθε εποχή, οι επιστήμονες που συνάδουν με την άρχουσα ελίτ γίνονται «Η Επιστήμη» (η επίσημη ιστορία για το πώς λειτουργεί ο κόσμος). Αλλά η καλή επιστήμη σχεδόν ποτέ δεν προέρχεται από τους μυημένους και τους «ειδικούς». Οι μεγαλύτερες ανακαλύψεις στην ιστορία της επιστήμης συνήθως προέρχονται από ξένους, «αντάρτες» και αντισυστημικούς. Υπάρχει λοιπόν ένα παράδοξο εδώ, η σωστή και καλή επιστήμη συχνά πεθαίνει όταν κάνει μια ανίερη συμμαχία με το κράτος.
Ακόμη πιο σημαντικό, σε κάθε εποχή, οι απλοί άνθρωποι έχουν συχνά καλύτερη κατανόηση της επιστήμης και της ιατρικής από τους επίσημους αντιπροσώπους. Ας κοιτάξουμε τα παραδείγματα από παραπάνω:
Οι αγρότες στην αρχαία Αίγυπτο και στη σημερινή Κεντρική και Νότια Αμερική σίγουρα γνώριζαν πολύ καλά τους ουρανούς (τους κοιτούσαν επίμονα κάθε βράδυ) και μπορούσαν επίσης να προβλέψουν τις εποχές το ίδιο καλά με οποιονδήποτε αστρονόμο (με βάση τη γνώση από πρώτο χέρι για τη γη, το χώμα και τα φυτά). Ενώ οι γιγάντιες πέτρινες πυραμίδες είναι εντυπωσιακά πολιτικά επιτεύγματα, οι άνθρωποι συνήθως γνώριζαν την κίνηση του ήλιου βλέποντας την ανατολή και τη δύση του ηλίου, όπως μετράται σε ορόσημα στον ορίζοντα.
Άλλοι θα γνωρίζουν το ρωμαϊκό πλαίσιο καλύτερα από εμένα. Και μήπως δεν ταιριάζει στο μοντέλο που περιγράφω; Αλλά αν, για παράδειγμα, οι Ρωμαίοι είχαν καλύτερους τρόπους να χρησιμοποιήσουν τις γνώσεις των απλών ανθρώπων στην κατασκευή δρόμων και υδραγωγείων, ενημερώστε με στα σχόλια.
Στο Μεσαίωνα, οι φυσικοί (λαϊκοί) τρόποι θεραπείας ήταν πολύ ανώτεροι από τις επίσημες ιατρικές πρακτικές. Αυτός είναι ο λόγος που οι απλοί άνθρωποι αναζήτησαν φυσικούς θεραπευτές και μαίες. Η δημοτικότητα και η αποτελεσματικότητα αυτών των θεραπευτών αποτελούσε απειλή για τις υπάρχουσες δομές εξουσίας και έτσι σε όλο τον Μεσαίωνα, οι φυσικοί θεραπευτές βαφτίστηκαν ως μάγοι και μάγισσες και καίγονταν στην πυρά.
Η μεγάλη ανακάλυψη της βρετανικής και της αμερικανικής αυτοκρατορίας ήταν η ανάπτυξη του φιλελευθερισμού που δημιούργησε μια νέα τάξη ανθρώπων, αστούς επιχειρηματίες, που τροφοδότησαν την τεχνολογική καινοτομία στη ναυπηγική, τα πυρομαχικά, τα μέταλλα και αργότερα, τον ηλεκτρισμό, τη χημεία και τη φυσική. Ο φιλελευθερισμός και η αυτοκρατορία δημιούργησαν επίσης ελεύθερο χρόνο (για την επιχειρηματική τάξη) και οικονομικές ανταμοιβές για την καινοτομία (για λευκούς άνδρες).
Στην εποχή μας, οι γονείς ήξεραν πάντα καλύτερα από τους περισσότερους γιατρούς για το πώς να φροντίζουν τα παιδιά τους με βάση τους διαισθητικούς δεσμούς που δημιουργούνται από την κοινή γενετική, τη δύναμη της διαίσθησης και το γεγονός ότι περνούν όλο τον χρόνο τους μαζί.
Έτσι, σε κάθε εποχή, υπάρχει «Η Επιστήμη» (ή όπως αλλιώς λεγόταν εκείνη την εποχή). Αλλά το “The Science” σπάνια είναι καλό. Ως αποτέλεσμα, η «Επιστήμη» βρίσκεται πάντα σε μια μάχη ενάντια στη σοφία από τα κάτω, την γηγενή γνώση και τις ανεξάρτητες επιστημονικές προσπάθειες που είναι συνήθως καλύτερες (πιο προγνωστικές) από την επίσημη αφήγηση.
Αλλά και εδώ υπάρχει μια ανατροπή. Ο Στάλιν πήρε την ιδέα της «επιστήμης από τα κάτω» πολύ μακριά με την προώθηση του Ουκρανού αγρότη Τροφίμ Λυσένκο στις υψηλότερες βαθμίδες της σοβιετικής επιστήμης και εκατομμύρια άνθρωποι πέθαναν από την πείνα επειδή οι ιδέες του εφαρμόστηκαν υπερβολικά. Έτσι, αυτό μπορεί να υποδηλώνει ότι κάθε φορά που η επιστήμη εμπλέκεται με το κράτος – είτε πρόκειται για επιστήμη από πάνω είτε επιστήμη από κάτω – τα πράγματα πηγαίνουν προς τα πλάγια και το αποτέλεσμα είναι μια παύση ή οπισθοδρόμηση στην επιστημονική ανάπτυξη. Οι θεωρίες του Λυσένκο δεν θα είχαν επιβιώσει για πολύ στην ελεύθερη αγορά ιδεών – μόνο η υποστήριξη του σοβιετικού κράτους τις μετέτρεψε σε έναν εικοσιπενταετή κοινωνικό εφιάλτη.
Τώρα έχουμε ένα νέο πρόβλημα που είναι ότι το βιομηχανικό συγκρότημα βιοπολέμου όχι απλώς συγχωνεύτηκε με το κράτος, αλλά το ανέτρεψε με πραξικόπημα. Και μιλάω για τον Covid. Σήμερα το “The Science” προβάλει γελοία σκουπίδια επιστήμης και εμπλέκεται σε πολύ επικερδή γενοκτονία σε όλο τον ανεπτυγμένο κόσμο. Έτσι, το «The Science» έχει γίνει ολοκληρωτικό και εχθρικό προς την επιστήμη και την ίδια τη ζωή. Αυτή είναι μια μεγάλη τροπή γεγονότων στη μακρά σχέση μεταξύ επιστήμης και εξουσίας!
Αν λοιπόν σχεδίαζε κανείς ένα αναλυτικό πρόγραμμα για ένα μάθημα «Επιστήμη και Εξουσία» τι θα έπρεπε να περιέχει; Ποια βιβλία, άρθρα, podcast, ταινίες και βίντεο παρέχουν τη μεγαλύτερη εικόνα για τη σχέση μεταξύ επιστήμης και εξουσίας; (Ξέρω ότι υπάρχει ένα ολόκληρο πεδίο σπουδών Επιστήμης, Τεχνολογίας και Κοινωνίας. Ωστόσο, σύμφωνα με την εμπειρία μου, πολύ συχνά τραβούν τις γροθιές τους και σέβονται την επιστήμη με τρόπους που διαστρεβλώνουν την πραγματικότητα και αφήνουν την κοινωνία ευάλωτη στα λημέρια διεφθαρμένων επιστημόνων και γιατρών.)
Εδώ είναι οι πόροι που έχω συγκεντρώσει μέχρι τώρα:
Επιστήμονες και γιατροί που διαφωνούν για την επιστημονική διαδικασία:
Υπάρχουν μερικές υπέροχες πληροφορίες σε αυτές τις λίστες και όμως αισθάνομαι ότι μόλις και μετά βίας έχω ξύσει την επιφάνεια αυτού του θέματος. Για παράδειγμα, δεν έχω πολλές πληροφορίες για τη σχέση επιστήμης και εξουσίας στην αρχαιότητα. Επιπλέον, οι στρατιωτικές δαπάνες συχνά οδηγούν την επιστημονική και ιατρική πρόοδο, ωστόσο δεν έχω πόρους για αυτό το θέμα.
Ποια βιβλία, άρθρα, podcast, ταινίες και βίντεο θα προσθέτατε σε αυτές τις λίστες για να φωτίσετε την περίπλοκη σχέση μεταξύ επιστήμης και εξουσίας;
Ο Toby Rogers έχει Ph.D. στην πολιτική οικονομία από το Πανεπιστήμιο του Σίδνεϊ στην Αυστραλία και πτυχίο Master of Public Policy από το Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια στο Μπέρκλεϋ. Η έρευνά του εστιάζεται στη δέσμευση ρυθμιστικών αρχών και στη διαφθορά στη φαρμακευτική βιομηχανία
