Η Συμφωνία των Πρεσπών και η καθημερινότητα στα Σκόπια: Μια ρεαλιστική αξιολόγηση
Στις 21 Μαΐου 2005, ο Δευτεροβάθμιος Δικηγορικός Σύλλογος των Σκοπίων γιόρτασε τα 50 χρόνια από την ίδρυσή του με μια πανηγυρική εκδήλωση στο Κοινοβούλιο της χώρας, παρουσία μελών της κυβέρνησης και εκπροσώπων δικηγορικών συλλόγων από 23 χώρες. Τότε, η κυβέρνηση των Σκοπίων είχε προτείνει ένα νομοσχέδιο που υποβάθμιζε τον ρόλο των δικηγόρων, γεγονός που με οδήγησε, ως νεοεκλεγείς πρόεδρος του Δικηγορικού Συλλόγου Θεσσαλονίκης, να μιλήσω στην εκδήλωση για τον ρόλο του δικηγόρου σε μια δημοκρατική κοινωνία.
Ήμουν ο μόνος που αναφέρθηκα στους παρευρισκόμενους ως «συναδέλφους της FYROM», ενώ όλοι οι άλλοι τους αποκάλεσαν Μακεδόνες. Στη διάρκεια της εκδήλωσης, είχα την ευκαιρία να γνωρίσω τον Κίρο Γκλιγκόροφ, ο οποίος ήταν παρών ως τιμώμενο ιδρυτικό μέλος του Δικηγορικού Συλλόγου. Με τη λήξη της τελετής, με πλησίασαν κάποιοι πρόεδροι τοπικών δικηγορικών συλλόγων ελληνικής καταγωγής και μου εξέθεσαν τα προβλήματα και τις προσδοκίες τους. Σήμερα, με κάποιους από αυτούς διατηρώ επαφή και ανταλλάσσουμε απόψεις για την κατάσταση στη γειτονική χώρα.
Πρόσφατα, συζήτησα με έναν από αυτούς για την κατάσταση στα Σκόπια μετά τη Συμφωνία των Πρεσπών. Σύμφωνα με τα όσα μου είπε, η πλειονότητα των Σκοπιανών δεν είναι ενθουσιασμένη με την πορεία της χώρας τους. Ελπίζαν ότι η συμφωνία θα οδηγούσε σε ελληνικές επενδύσεις, θα άρχιζε η πορεία προς την Ε.Ε. και θα υπήρχαν άμεσα αποτελέσματα για τη δημιουργία θέσεων εργασίας και βελτίωση του βιοτικού τους επιπέδου. Όμως, όπως μου ανέφερε, οι ελληνικές επενδύσεις δεν πραγματοποιούνται, οι νέοι φεύγουν στο εξωτερικό, και αυτοί που παραμένουν ζουν με μισθούς 300-400 ευρώ τον μήνα. Αυτή η κατάσταση έχει μειώσει τη δημοτικότητα του πολιτικού κόσμου, που συνεχίζει να προσπαθεί να χρησιμοποιεί τον όρο «Μακεδονία», πιστεύοντας ότι η Ελλάδα θα υποχωρήσει με το πέρασμα του χρόνου, όπως συνέβη με τη Συμφωνία των Πρεσπών. Ωστόσο, φοβούνται ότι η Βουλγαρία δεν θα υποχωρήσει στις απαιτήσεις της. Οι Αλβανοί, από την πλευρά τους, αφομοιώνουν προς το παρόν τα κεκτημένα, αλλά στο μέλλον αναμένεται να ζητήσουν περισσότερα, με στόχο τη «Μεγάλη Αλβανία».
Ο συνομιλητής μου ανέφερε ότι η Συμφωνία των Πρεσπών επιβλήθηκε από τις ΗΠΑ και τη Γερμανία, αλλά για να μακροημερεύσει, θα πρέπει να την αποδεχθούν οι πολίτες στις δύο χώρες. Προς το παρόν, όμως, η κοινή γνώμη είναι αρνητική και στις δύο πλευρές. Κλείσαμε τη συζήτηση με το σχόλιο του φίλου μου, ο οποίος με χιούμορ παρατήρησε ότι, μετά τη συμφωνία, όχι μόνο δεν αυξήθηκαν οι ελληνικές επενδύσεις, αλλά και οι Σκοπιανοί που έχουν χρήματα προτιμούν να αγοράσουν ακίνητα στην Ελλάδα, κοντά στη Θεσσαλονίκη ή στη Χαλκιδική.
Από αυτή τη στήλη, έχω αναφερθεί πολλές φορές στη Συμφωνία των Πρεσπών, επισημαίνοντας τη «ετεροβαρή» φύση της για τον Ελληνισμό, και δεν έχει νόημα να επαναλάβω τα ίδια. Οι κάτοικοι της γειτονικής χώρας παραμένουν δέσμιοι του επί δεκαετίες καλλιεργηθέντος «μακεδονισμού», και χρειάζονται τουλάχιστον δύο γενιές για να αλλάξουν νοοτροπία και να κατανοήσουν ότι η λέξη «Μακεδονία» εκφράζει τον οικουμενικό Ελληνισμό. Εξακολουθούν να αισθάνονται ανασφαλείς, φοβούμενοι τη «Μεγάλη Αλβανία» και την αφομοίωση από τους Βουλγάρους. Προσπαθούν να κρατήσουν την «μακεδονική» ταυτότητα, ελπίζοντας να παραμείνουν μια διακριτή εθνότητα, όμως όλα είναι ρευστά στη χώρα τους. Όπως μου ανέφερε ένας βλαχόφωνος συνάδελφος από το Μοναστήρι, η οικογένειά του αναγκάστηκε να αλλάξει τρεις φορές το επώνυμό της τον προηγούμενο αιώνα για να «προσαρμοστεί» στις εκάστοτε εθνικές αλλαγές: το 1912, όταν οι Σέρβοι κατέλαβαν το Μοναστήρι, το επώνυμο έγινε σερβικό, το 1941, όταν την περιοχή κατέλαβαν οι Βούλγαροι, έγινε βουλγαρικό, και το 1944, με την ίδρυση της «Λαϊκής Δημοκρατίας της Μακεδονίας», το επώνυμο έγινε «μακεδονικό». Κλείνοντας τη συζήτηση, αναρωτήθηκε με χιούμορ: «Λες να αλλάξει πάλι;»
