Ηχογράφηση-βόμβα: Συζήτηση Πούτιν-Σι για «αιώνια ζωή» μέσω μεταμοσχεύσεων προκαλεί διεθνές σοκ

Ένα μικρόφωνο που είχε ξεχαστεί ανοιχτό κατέγραψε μια ιδιόμορφη και προκλητική συνομιλία μεταξύ του Ρώσου προέδρου Βλαντίμιρ Πούτιν και του Κινέζου ηγέτη Σι Τζινπίνγκ, η οποία μετέδωσε άθελά της ένα από τα κινεζικά κρατικά δίκτυα, προκαλώντας αναστάτωση σε πολιτικό και ηθικό επίπεδο παγκοσμίως.

Η συζήτηση, η οποία έγινε στις 3 Σεπτεμβρίου κατά τη διάρκεια της ανάβασης των δύο ηγετών —μαζί με τον Κιμ Γιονγκ Ουν της Βόρειας Κορέας— στο βάθρο της πλατείας Τιεν Αν Μεν στο Πεκίνο για την παρέλαση μνήμης της λήξης του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, περιστράφηκε γύρω από τη δυνατότητα αύξησης του προσδόκιμου ζωής μέσω μεταμοσχεύσεων οργάνων και τεχνολογιών αντιγήρανσης. Το πιο εντυπωσιακό σημείο; Η ιδέα ότι ο ανθρώπινος βίος θα μπορούσε στο μέλλον να φτάσει τα 150 χρόνια —ή και πέραν αυτών.

Καθώς οι ηγέτες περπατούσαν πλάι-πλάι, ο Πούτιν ακούστηκε να λέει με χαρακτηριστική χειρονομία: «Με την πρόοδο της βιοτεχνολογίας, τα ανθρώπινα όργανα μπορούν να μεταμοσχεύονται συνεχώς, επιτρέποντάς μας να γινόμαστε όλο και νεότεροι, ίσως ακόμα και να αγγίξουμε την αθανασία». Οι μεταφραστές κατέγραψαν μία φράση που αποδίδεται στον έναν από τους δύο ηγέτες: «Παλαιότερα, λίγοι ξεπερνούσαν τα 70, ενώ σήμερα, στα 70 θεωρείσαι ακόμη παιδί». Ακολούθως, ακούστηκε: «Οι προβλέψεις λένε πως αυτόν τον αιώνα είναι πιθανό να ζούμε ως τα 150».

Σημειώνεται ότι τόσο ο Πούτιν όσο και ο Σι βρίσκονται σήμερα στην ηλικία των 72 ετών, καθιστώντας το περιεχόμενο της συζήτησης ακόμη πιο φορτισμένο και προσωπικά σχετικό.

Το στιγμιότυπο μεταδόθηκε ζωντανά από τα κινεζικά κρατικά μέσα, παρακολουθούμενο από δισεκατομμύρια θεατές. Αν και ο ήχος διακόπηκε σύντομα, η διαρροή είχε ήδη προκαλέσει παγκόσμιο ενδιαφέρον και αντιδράσεις, τόσο για τις φιλοσοφικές και επιστημονικές της προεκτάσεις όσο και για τις ηθικές σκιές που φέρνει στο προσκήνιο η χρήση ανθρώπινων οργάνων —ειδικά στην περίπτωση της Κίνας, όπου εδώ και χρόνια καταγγέλλεται βιομηχανικού τύπου αφαίρεση οργάνων από κρατούμενους ή άτομα από ευάλωτες ομάδες.

Η αντίδραση από τις Ηνωμένες Πολιτείες ήρθε άμεσα. Ο πρόεδρος της Βουλής των Αντιπροσώπων, Μάικ Τζόνσον, σε δήλωσή του τόνισε: «Έχω ακούσει φρικτές ιστορίες για αυτές τις μεταμοσχεύσεις οργάνων στην Κίνα, ότι τα αφαιρούν από άκοντες δότες, για να το θέσω όσο πιο ήπια γίνεται». Η αναφορά του συνδέεται με τις μακροχρόνιες καταγγελίες από διεθνείς οργανώσεις για ακούσιες μεταμοσχεύσεις, ιδιαίτερα σε φυλακισμένους, μέλη θρησκευτικών μειονοτήτων όπως οι Φαλούν Γκονγκ, και Ουιγούρους Μουσουλμάνους.

Τόνισε ότι το περιστατικό με το ανοιχτό μικρόφωνο «είναι εξαιρετικά αποκαλυπτικό. Δείχνει τη θεμελιώδη τους αντίληψη για τον κόσμο, που διαφέρει ριζικά από τη δική μας».

Η συζήτηση Πούτιν-Σι αποκτά ιδιαίτερη σημασία ενόψει των ραγδαίων εξελίξεων στην παγκόσμια βιοτεχνολογία, την τεχνητή νοημοσύνη και τη βιοηθική. Η δημόσια συζήτηση για την «παράταση ζωής» ή ακόμη και την «αθανασία» —θεωρητικά δυνατή μέσω της συνεχούς ανανέωσης των οργάνων, των κυτταρικών θεραπειών ή της νευρωνικής διασύνδεσης— δεν είναι πλέον σενάριο επιστημονικής φαντασίας, αλλά μια υπαρκτή ερευνητική κατεύθυνση. Ωστόσο, η προοπτική αυτή συνοδεύεται από ερωτήματα για το ποιοι θα έχουν πρόσβαση σε τέτοιες θεραπείες, ποια θα είναι τα κίνητρα των κρατών και ποια τα όρια της ιατρικής και της ηθικής.

Η σπάνια αυτή διαρροή, που μεταδόθηκε ακούσια από ένα μικρόφωνο, επιβεβαιώνει ότι το ζήτημα της παράτασης της ζωής δεν είναι πλέον μόνο ακαδημαϊκό ή φιλοσοφικό —είναι πλέον και γεωπολιτικό. Μεγάλες δυνάμεις, όπως η Κίνα και η Ρωσία, δείχνουν να επενδύουν στρατηγικά σε τεχνολογίες που συνδέονται με την ανθρώπινη υγεία και μακροβιότητα. Και αν οι ισχυροί του κόσμου επιθυμούν να παρατείνουν τη ζωή τους —ίσως και την εξουσία τους— με βιολογικά μέσα, ο κόσμος ίσως χρειαστεί να επανεξετάσει πιο προσεκτικά τα όρια μεταξύ επιστήμης, εξουσίας και ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Η αναφορά στην αύξηση του προσδόκιμου ζωής έως τα 150 χρόνια είχε καταγραφεί ήδη από το 2019 σε βίντεο από το μεγαλύτερο στρατιωτικό νοσοκομείο της Κίνας, όπου παρουσιαζόταν ότι «οι Κινέζοι ηγέτες ζουν κατά μέσο όρο ως τα 88, πολύ περισσότερο από τους Δυτικούς ομολόγους τους». Το ίδιο βίντεο τόνιζε: «Βασικό γνώρισμα του συστήματος υγείας είναι η αποκατάσταση της λειτουργικότητας των οργάνων».

Οι ανησυχίες αναζωπυρώθηκαν το 2023, όταν στην αναγγελία θανάτου του πρώην αναπληρωτή υπουργού Πολιτισμού, Γκάο Ζανσιάνγκ, αναφερόταν ότι «είχε αντικαταστήσει πολλά όργανα στο σώμα του, παλεύοντας σθεναρά με την ασθένειά του, τόσο που ο ίδιος δήλωνε πως πολλά μέρη του σώματός του δεν του ανήκουν πλέον».

Το ζήτημα της προέλευσης των οργάνων παραμένει σκοτεινό. Το 2006, μάρτυρες κατήγγειλαν στην Epoch Times «μαζικές εκτελέσεις κρατουμένων συνείδησης και την αφαίρεση των οργάνων τους, σε μυστικές εγκαταστάσεις». Όπως περιέγραφαν, «γιατροί αφαιρούσαν όργανα, όπως κερατοειδείς, και στη συνέχεια έκαιγαν τα πτώματα για να εξαφανίσουν τα ίχνη».

Παρά την καθιέρωση επίσημου συστήματος δωρεάς οργάνων το 2015, πολλοί ειδικοί θεωρούν αλλοιωμένα τα σχετικά στατιστικά στοιχεία. Μελέτη του 2019 στο περιοδικό BMC Medical Ethics ανέφερε: «Τα κινεζικά στατιστικά διαφέρουν αισθητά από τα στοιχεία πενήντα άλλων χωρών, ταιριάζοντας ύποπτα με ένα μαθηματικό πρότυπο. Η μόνη εξήγηση είναι η χειραγώγηση των δεδομένων».

Το ανεξάρτητο Δικαστήριο για την Κίνα (China Tribunal) κατέληξε το 2019 ότι η εξαναγκαστική αφαίρεση οργάνων συνεχίζεται μαζικά στη χώρα, πλήττοντας κυρίως την κοινότητα του Φάλουν Γκονγκ, Ουιγούρους, Θιβετιανούς και χριστιανούς των υπόγειων εκκλησιών.

Τόσο το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο όσο και εμπειρογνώμονες του ΟΗΕ για τα ανθρώπινα δικαιώματα έχουν εκφράσει την ανησυχία τους, ενώ στις ΗΠΑ έχουν ψηφιστεί νόμοι για την επιβολή κυρώσεων κατά παντός υπευθύνου για τις καταχρηστικές μεταμοσχεύσεις οργάνων στην Κίνα.

Ο Μάικ Τζόνσον υπογράμμισε: «Αν οι ηγέτες τους το συζητούν ανοιχτά, οφείλουμε να ανησυχούμε πολλαπλώς», επισημαίνοντας ότι η αφαίρεση οργάνων στοχεύει ιδιαίτερα θρησκευτικές μειονότητες υπό δίωξη.

Συμπλήρωσε: «Οι Ηνωμένες Πολιτείες θα υπερασπιστούν την ηθική και τις αρχές μας και θα εναντιωθούν σε αυτές τις πρακτικές».

Κατέληξε λέγοντας: «Υπάρχει ήδη νομοθετική πρωτοβουλία που αντιμετωπίζει το ζήτημα και ίσως πρέπει να αποτελέσει πρώτη προτεραιότητα, αν πράγματι αυτά συμβαίνουν».