IEA: Μεγάλη πτώση προσφοράς πετρελαίου το 2026

Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (IEA) προχώρησε σε σημαντική αναθεώρηση των προβλέψεών του για την παγκόσμια αγορά πετρελαίου, εκτιμώντας ότι τόσο η προσφορά όσο και η ζήτηση θα παρουσιάσουν μεγαλύτερη συρρίκνωση εντός του 2026 σε σύγκριση με τις αρχικές εκτιμήσεις. Η εξέλιξη αυτή αποδίδεται κατά κύριο λόγο στη συνεχιζόμενη γεωπολιτική αστάθεια στη Μέση Ανατολή, η οποία εμποδίζει την ομαλοποίηση των ροών αργού πετρελαίου από τον Περσικό Κόλπο, με τον ορίζοντα αποκατάστασης να μετατίθεται πλέον μέχρι το 2027. Ως άμεση συνέπεια, οι τιμές των καυσίμων καταγράφουν ραγδαία άνοδο, ασκώντας ισχυρές πληθωριστικές πιέσεις στην παγκόσμια οικονομία.

Δραματική μείωση της παγκόσμιας προσφοράς

Σύμφωνα με τη μηνιαία έκθεση του IEA, ο οργανισμός που συμβουλεύει τις βιομηχανικά ανεπτυγμένες χώρες, η παγκόσμια προσφορά πετρελαίου αναμένεται να μειωθεί κατά 5,7 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως το 2026, ποσοστό που αντιστοιχεί σε πτώση περίπου 6%. Η συγκεκριμένη πρόβλεψη συνιστά σαφή επιδείνωση σε σχέση με την προηγούμενη εκτίμηση που έκανε λόγο για πτώση της τάξεως του 4%. Η εντατικοποίηση των επιθέσεων εναντίον πετρελαιοφόρων σκαφών στις κρίσιμες θαλάσσιες οδούς της Μέσης Ανατολής έχει οδηγήσει σε εκτόξευση της τιμής του αργού πετρελαίου, η οποία προσέγγισε τα 110 δολάρια το βαρέλι εντός της εβδομάδας, σημειώνοντας το υψηλότερο επίπεδο από τον περασμένο Μάιο.

Η κατάσταση στα διυλισμένα προϊόντα είναι ακόμη πιο οξεία, με τα καύσιμα όπως το ντίζελ να φθάνουν σε επίπεδα-ρεκόρ. Η παρατεταμένη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή, σε συνδυασμό με τον συνεχιζόμενο πόλεμο μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας, έχει προκαλέσει εκτεταμένες ζημιές σε κρίσιμες υποδομές διυλιστηρίων, περιορίζοντας δραστικά την ικανότητα παραγωγής τελικών προϊόντων. Παρότι η ζήτηση εμφανίζει σημάδια αποδυνάμωσης λόγω των υψηλών τιμών, ο ρυθμός μείωσης της προσφοράς είναι ταχύτερος, με αποτέλεσμα τα παγκόσμια αποθέματα να εξαντλούνται με πρωτοφανή ταχύτητα.

Αποθέματα στα όρια και κρίσιμες υποδομές

Ειδικότερα, τα παγκόσμια αποθέματα πετρελαίου μειώθηκαν κατά 3,1 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως τον Αύγουστο, φθάνοντας σε επίπεδα που είχαν καταγραφεί για τελευταία φορά το 2023. Ο IEA επισημαίνει ότι τα αποθέματα ασφαλείας διαδραμάτισαν μέχρι στιγμής καθοριστικό ρόλο στην εξισορρόπηση της αγοράς, ωστόσο η συρρίκνωσή τους, σε συνδυασμό με τη λειτουργία του παγκόσμιου συστήματος διύλισης στα όρια των δυνατοτήτων του, καθιστά επιτακτική την ανάγκη προόδου στην επίλυση των συγκρούσεων. Ο οργανισμός προειδοποιεί ότι η αποφυγή περαιτέρω σύσφιξης της αγοράς εξαρτάται άμεσα από την εκτόνωση των γεωπολιτικών εντάσεων, ιδιαίτερα καθώς ο πόλεμος Ρωσίας-Ουκρανίας εισέρχεται στο πέμπτο έτος του.

Η κατάσταση στην παραγωγή παρουσιάζει ιδιαίτερη επιδείνωση για ορισμένους βασικούς παίκτες. Οι επιθέσεις σε ενεργειακές εγκαταστάσεις της Σαουδικής Αραβίας, σε συνδυασμό με τον αμερικανικό αποκλεισμό του Ιράν, έχουν οδηγήσει σε μείωση της παραγωγής από την ομάδα παραγωγών OPEC+ κατά 1,8 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως, φθάνοντας στα 38,8 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως τον Αύγουστο. Ειδικότερα, η προσφορά αργού πετρελαίου από τη Σαουδική Αραβία κατέγραψε πτώση 2,3 εκατομμυρίων βαρελιών ημερησίως, υποχωρώντας στα 6 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως, το χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων τριών και πλέον δεκαετιών.

Γεωπολιτικές απειλές και επιθέσεις

Οι διαταραχές στις εγκαταστάσεις και τις θαλάσσιες οδούς μεταφοράς αποτελούν την κύρια αιτία αυτής της καθίζησης. Ομάδες που συνδέονται με τους Χούθι έχουν εξαπολύσει επιθέσεις εναντίον πλοίων που διέρχονται από το στενό Μπαμπ ελ-Μαντέμπ, ενώ έχουν πλήξει και το διυλιστήριο της Τζιζάν, καθώς και τη ναυσιπλοΐα κοντά στη Γιανμπού. Παράλληλα, πολιτοφυλακές που υποστηρίζονται από το Ιράν στο Ιράκ χρησιμοποίησαν επιθέσεις με drones για να πλήξουν το συγκρότημα επεξεργασίας πετρελαίου στο Αμπκαΐκ. Η κατάληψη του λιμανιού Μόκα της Υεμένης από τους Χούθι την Πέμπτη εντείνει περαιτέρω την απειλή για τη ναυσιπλοΐα στην Ερυθρά Θάλασσα, περιπλέκοντας ακόμη περισσότερο την κατάσταση στην ευρύτερη περιοχή.

Προβλέψεις για ζήτηση και ανάκαμψη

Στο μέτωπο της ζήτησης, ο IEA αναφέρει ότι η παγκόσμια κατανάλωση πετρελαίου θα μειωθεί κατά 2,5 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως φέτος, ξεπερνώντας την προηγούμενη πρόβλεψη για πτώση 1,6 εκατομμυρίων βαρελιών. Η μείωση αυτή αποδίδεται εν μέρει στις τιμές-ρεκόρ των καυσίμων που πλήττουν την αγοραστική δύναμη των καταναλωτών και επιβραδύνουν τη βιομηχανική δραστηριότητα. Αντίθετα, ο Οργανισμός Πετρελαιοεξαγωγικών Χωρών (OPEC) διατηρεί πιο αισιόδοξη στάση, εκτιμώντας αύξηση της παγκόσμιας ζήτησης πετρελαίου για το τρέχον έτος, παρά το γεγονός ότι την Πέμπτη προχώρησε σε μείωση της πρόβλεψής του για πέμπτο συνεχόμενο μήνα. Συγκεκριμένα, ο OPEC προβλέπει αύξηση της ζήτησης κατά 380.000 βαρέλια ημερησίως το 2026.

Και οι δύο οργανισμοί συγκλίνουν στην εκτίμηση ότι θα υπάρξει ανάκαμψη της κατανάλωσης καυσίμων το επόμενο έτος. Ο IEA αναμένει αύξηση της ζήτησης κατά 2,6 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως το 2027, ενώ ο OPEC προβλέπει παρόμοια αύξηση της τάξεως των 2,36 εκατομμυρίων βαρελιών ημερησίως. Οι προβλέψεις αυτές υπογραμμίζουν την αβεβαιότητα που επικρατεί στην παγκόσμια ενεργειακή αγορά, η οποία παραμένει ευάλωτη σε γεωπολιτικές αναταράξεις και διαταραχές της εφοδιαστικής αλυσίδας.