Ιός Δυτικού Νείλου: Συναγερμός σε 61 δήμους – 232 κρούσματα και 19 θάνατοι

Σε περίοδο ιδιαίτερα έντονης κυκλοφορίας του ιού του Δυτικού Νείλου έχει εισέλθει η Ελλάδα, με την επιδημιολογική εικόνα να επιβαρύνεται σημαντικά μέσα στον Αύγουστο και τη γεωγραφική διασπορά να επεκτείνεται σε όλο και περισσότερες περιοχές της χώρας.

Μέσα σε μία εβδομάδα προστέθηκαν ακόμη 13 δήμοι στον χάρτη των περιοχών όπου έχουν καταγραφεί ανθρώπινα κρούσματα, ανεβάζοντας τον συνολικό αριθμό στους 61 δήμους, σε 18 Περιφερειακές Ενότητες και πέντε Περιφέρειες.

Το μεγαλύτερο βάρος εξακολουθεί να σηκώνει η Αττική και κυρίως η Ανατολική Αττική, όπου καταγράφεται σημαντική συγκέντρωση περιστατικών. Οι υγειονομικές Αρχές παραμένουν σε αυξημένη επιφυλακή, καθώς η δραστηριότητα των κουνουπιών μπορεί να παραταθεί μέσα στο φθινόπωρο εάν συνεχιστούν οι υψηλές θερμοκρασίες.

Η τελευταία εβδομαδιαία έκθεση του ΕΟΔΥ αποτυπώνει την ταχύτητα με την οποία εξελίσσεται η φετινή περίοδος μετάδοσης. Έως τις 26 Αυγούστου 2026 είχαν διαγνωστεί και δηλωθεί συνολικά 232 εγχώρια κρούσματα λοίμωξης από τον ιό του Δυτικού Νείλου.

Από αυτά, τα 165 περιστατικά εμφάνισαν προσβολή του Κεντρικού Νευρικού Συστήματος, όπως εγκεφαλίτιδα, μηνιγγίτιδα ή οξεία χαλαρή παράλυση. Τα υπόλοιπα 67 είχαν ηπιότερη κλινική εικόνα ή δεν παρουσίασαν νευρολογικές εκδηλώσεις.

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η απότομη αύξηση των διαγνώσεων: 75 νέα εγχώρια κρούσματα δηλώθηκαν μέσα σε μόλις μία εβδομάδα. Ο ΕΟΔΥ επισημαίνει μάλιστα ότι τα στοιχεία των τελευταίων εβδομάδων μπορεί να αναθεωρηθούν προς τα πάνω, καθώς μεσολαβεί χρονικό διάστημα ανάμεσα στην έναρξη των συμπτωμάτων, τη διάγνωση και την επίσημη καταγραφή.

Μέχρι τις 26 Αυγούστου είχαν καταγραφεί 19 θάνατοι ασθενών με λοίμωξη από τον ιό. Όλοι αφορούσαν άτομα ηλικίας άνω των 65 ετών, με διάμεση ηλικία τα 85 έτη και ηλικιακό εύρος από 66 έως 92 ετών.

Η πίεση στα νοσοκομεία παραμένει σημαντική. Συνολικά 73 ασθενείς εξακολουθούσαν να νοσηλεύονται, από τους οποίους 46 σε απλές κλινικές, 26 σε Μονάδες Εντατικής Θεραπείας και ένας σε Μονάδα Αυξημένης Φροντίδας. Παράλληλα, 124 ασθενείς είχαν λάβει εξιτήριο και 16 δεν χρειάστηκε να νοσηλευτούν.

Ανάμεσα στα σοβαρότερα περιστατικά της φετινής περιόδου βρίσκεται και 13χρονο παιδί, το πρώτο ανήλικο που καταγράφηκε το 2026 με εκδηλώσεις από το Κεντρικό Νευρικό Σύστημα. Παρά το συγκεκριμένο περιστατικό, η βαριά νόσηση εξακολουθεί να αφορά κυρίως μεγαλύτερες ηλικίες. Η διάμεση ηλικία των ασθενών με νευρολογικές επιπλοκές είναι 75 έτη.

Η φετινή περίοδος εμφανίζεται ήδη πολύ βαρύτερη από εκείνη του 2025. Μέχρι τις 19 Αυγούστου είχαν καταγραφεί 157 περιστατικά, ενώ μία εβδομάδα αργότερα ο συνολικός αριθμός είχε φτάσει τα 232. Για σύγκριση, σε ολόκληρο το 2025 είχαν δηλωθεί 96 κρούσματα και εννέα θάνατοι.

Οι 13 νέοι δήμοι και η μεγάλη επιβάρυνση στην Αττική

Στον επιδημιολογικό χάρτη προστέθηκαν την τελευταία εβδομάδα οι Δήμοι Κηφισιάς, Μεταμόρφωσης, Φιλοθέης–Ψυχικού, Ζωγράφου, Αγίου Δημητρίου, Μοσχάτου–Ταύρου, Καρδίτσας, Τυρνάβου, Φαρσάλων, Δέλτα, Θεσσαλονίκης, Δίου–Ολύμπου και Χαλκιδέων.

Η κυκλοφορία του ιού έχει πλέον επιβεβαιωθεί μέσω ανθρώπινων κρουσμάτων σε 61 δήμους. Η διασπορά αφορά την Αττική, τη Θεσσαλία, την Κεντρική Μακεδονία, την Πελοπόννησο και τη Στερεά Ελλάδα.

Η Αττική βρίσκεται ξεκάθαρα στο επίκεντρο, με περιστατικά σε 37 δήμους. Στην Κεντρική Μακεδονία έχουν καταγραφεί κρούσματα σε 12 δήμους, στη Θεσσαλία σε εννέα, στη Στερεά Ελλάδα σε δύο και στην Πελοπόννησο σε έναν.

Πέρα από τις περιοχές όπου έχουν ήδη εμφανιστεί ανθρώπινα περιστατικά, οι αρμόδιες υγειονομικές Αρχές έχουν χαρακτηρίσει ως περιοχές υψηλού κινδύνου τους Δήμους Ηρακλείου Αττικής, Νέας Σμύρνης, Νέας Φιλαδέλφειας–Νέας Χαλκηδόνας, Δάφνης–Υμηττού, Αμφίπολης και Θάσου.

Στους συγκεκριμένους δήμους δεν είχαν καταγραφεί έως την ημερομηνία της έκθεσης ανθρώπινα κρούσματα. Ο χαρακτηρισμός τους έγινε προληπτικά, λαμβάνοντας υπόψη την εγγύτητα με ήδη επηρεαζόμενες περιοχές, τα γεωμορφολογικά χαρακτηριστικά και τα τρέχοντα και ιστορικά επιδημιολογικά δεδομένα.

Η μεγαλύτερη συγκέντρωση περιστατικών εντοπίζεται στην Ανατολική Αττική. Στον Δήμο Σπάτων–Αρτέμιδος έχουν καταγραφεί συνολικά 17 περιστατικά, στον Δήμο Μαρκοπούλου Μεσογαίας 13, στον Δήμο Βάρης–Βούλας–Βουλιαγμένης 11 και στον Δήμο Παλλήνης επτά.

Σημαντική επιβάρυνση καταγράφεται και στα βόρεια προάστια, με τον Δήμο Αγίας Παρασκευής να φτάνει συνολικά τα 12 περιστατικά.

Η Περιφέρεια Αττικής έχει ενισχύσει τις επιχειρήσεις καταπολέμησης των κουνουπιών, ιδιαίτερα στην Ανατολική Αττική. Έκτακτη παρέμβαση πραγματοποιήθηκε σε έκταση περίπου 10.000 στρεμμάτων, με επίγεια μέσα και τουρμπίνες, ενώ οι εφαρμογές καταπολέμησης έχουν αυξηθεί σε σχέση με την αρχή της χρονιάς.

Ο ΕΟΔΥ υπογραμμίζει, ωστόσο, ότι ο δήμος στον οποίο εκτιμάται πως μολύνθηκε ένας ασθενής αποτελεί μόνο ένα γενικό κριτήριο για την πραγματική γεωγραφική κυκλοφορία του ιού. Τα κουνούπια, τα πτηνά και οι μετακινήσεις των ανθρώπων καθιστούν αδύνατη την απόλυτη χαρτογράφηση της μετάδοσης μόνο μέσω των δηλωμένων περιστατικών.

Επιπλέον, τα καταγεγραμμένα κρούσματα αποτελούν μόνο ένα μικρό μέρος των πραγματικών λοιμώξεων. Με βάση παλαιότερη οροεπιδημιολογική μελέτη, για κάθε ένα περιστατικό με προσβολή του Κεντρικού Νευρικού Συστήματος εκτιμάται ότι αντιστοιχούν περίπου 140 άνθρωποι που μολύνθηκαν, αλλά παρέμειναν ασυμπτωματικοί ή εμφάνισαν ήπια συμπτώματα.

Η ζέστη κρατά ενεργά τα κουνούπια – Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο

Η περίοδος από τα μέσα Αυγούστου έως τις αρχές Σεπτεμβρίου θεωρείται παραδοσιακά μία από τις πιο κρίσιμες για την εμφάνιση κρουσμάτων του ιού του Δυτικού Νείλου. Η περαιτέρω πορεία θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από τις καιρικές συνθήκες.

Εφόσον οι θερμοκρασίες παραμείνουν υψηλές, τα κουνούπια θα συνεχίσουν να είναι δραστήρια και η μετάδοση μπορεί να παραταθεί και κατά τους πρώτους φθινοπωρινούς μήνες.

Οι αυξημένες θερμοκρασίες, οι ήπιοι χειμώνες, τα στάσιμα νερά και οι πλημμυρικές συνθήκες μπορούν να δημιουργήσουν ευνοϊκότερο περιβάλλον για την ανάπτυξη πληθυσμών κουνουπιών. Για τον λόγο αυτό απαιτείται ιδιαίτερη προσοχή σε περιοχές με φρεάτια, λιμνάζοντα νερά, αρδευτικά δίκτυα ή πρόσφατα πλημμυρικά φαινόμενα.

Ο ιός του Δυτικού Νείλου μεταδίδεται κυρίως μέσω τσιμπήματος μολυσμένων κοινών κουνουπιών. Τα κουνούπια μολύνονται όταν τσιμπούν πτηνά που φέρουν τον ιό και στη συνέχεια μπορούν να τον μεταδώσουν στον άνθρωπο.

Η συνηθισμένη κοινωνική επαφή μεταξύ ανθρώπων δεν αποτελεί τρόπο μετάδοσης της νόσου.

Στη μεγάλη πλειονότητα των ανθρώπων η λοίμωξη περνά χωρίς συμπτώματα. Σε ορισμένους εμφανίζεται ήπια νόσος με πυρετό, πονοκέφαλο, μυϊκούς πόνους, αδυναμία ή εξάνθημα.

Σε μικρό ποσοστό των μολυνθέντων μπορεί να εμφανιστεί σοβαρή νευρολογική νόσος, με εγκεφαλίτιδα, μηνιγγίτιδα ή άλλες επιπλοκές από το Κεντρικό Νευρικό Σύστημα.

Μεγαλύτερο κίνδυνο για σοβαρή εξέλιξη αντιμετωπίζουν οι ηλικιωμένοι, οι ανοσοκατεσταλμένοι και τα άτομα με χρόνια υποκείμενα νοσήματα. Η προχωρημένη ηλικία αποτελεί τον σημαντικότερο παράγοντα κινδύνου για βαριά νόσηση και θάνατο.

Για τον άνθρωπο δεν υπάρχει σήμερα διαθέσιμο εμβόλιο, γεγονός που καθιστά την αποφυγή των τσιμπημάτων και τον περιορισμό των εστιών αναπαραγωγής κουνουπιών τις βασικές γραμμές άμυνας.

Ο ΕΟΔΥ συστήνει τη χρήση εγκεκριμένων εντομοαπωθητικών στο ακάλυπτο δέρμα και, όπου απαιτείται, στον χώρο. Σημαντική προστασία προσφέρουν επίσης οι σήτες σε πόρτες και παράθυρα, οι κουνουπιέρες, οι ανεμιστήρες και τα κλιματιστικά.

Ιδιαίτερα τις ώρες αυξημένης δραστηριότητας των κουνουπιών, συνιστάται η χρήση ρούχων που καλύπτουν μεγαλύτερη επιφάνεια του σώματος.

Κρίσιμο μέτρο είναι η εξάλειψη των στάσιμων νερών γύρω από σπίτια, επιχειρήσεις και κοινόχρηστους χώρους. Πιατάκια γλαστρών, κουβάδες, βαρέλια, δοχεία, εγκαταλελειμμένα αντικείμενα, υδρορροές και φρεάτια μπορούν να αποτελέσουν εστίες αναπαραγωγής ακόμη και όταν συγκρατούν μικρή ποσότητα νερού.

Τα δοχεία πρέπει να αδειάζουν, να αναποδογυρίζονται ή να καλύπτονται, ενώ όπου είναι απαραίτητη η ύπαρξη νερού συνιστάται τακτική ανανέωσή του. Αντίστοιχα απαιτείται καθαρισμός σε λούκια, υδρορροές και σημεία όπου μπορεί να λιμνάζει νερό.

Οι συστάσεις δεν περιορίζονται στους 61 δήμους όπου έχουν ήδη εμφανιστεί ανθρώπινα κρούσματα. Ο ΕΟΔΥ προειδοποιεί ότι νέα περιστατικά είναι πιθανό να διαγνωστούν τόσο στις ήδη επηρεαζόμενες περιοχές όσο και σε νέες. Με 232 κρούσματα, 19 θανάτους και 26 ασθενείς στις ΜΕΘ έως τις 26 Αυγούστου, η φετινή περίοδος μετάδοσης έχει ήδη αποκτήσει ιδιαίτερα σοβαρά χαρακτηριστικά και η προστασία από τα κουνούπια παραμένει αναγκαία σε ολόκληρη τη χώρα.