Μέση Ανατολή: Η κηδεία Χαμενεΐ μέσα σε σκηνικό πολεμικής έντασης

Στη Μασχάντ ενταφιάστηκε τα ξημερώματα της Παρασκευής 10 Ιουλίου ο Ιρανός πρώην ανώτατος ηγέτης Αλί Χαμενεΐ, ο οποίος, σύμφωνα με την κρατική τηλεόραση του Ιράν, έχασε τη ζωή του σε ηλικία 86 ετών κατά τις πρώτες ώρες της αμερικανοϊσραηλινής επίθεσης εναντίον της Ισλαμικής Δημοκρατίας, στις 28 Φεβρουαρίου.

Η ταφή πραγματοποιήθηκε έπειτα από πολυήμερες τελετές, σε μια περίοδο έντονης αναζωπύρωσης των εχθροπραξιών ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν. Το κλίμα ήταν βαρύ, καθώς οι τελετές πένθους εξελίχθηκαν παράλληλα με νέα στρατιωτική ένταση στον Κόλπο και με τις διπλωματικές ισορροπίες να παραμένουν εξαιρετικά εύθραυστες.

Στα πλάνα που μετέδωσε το ιρανικό δίκτυο IRIB, το φέρετρο του Αλί Χαμενεΐ, καλυμμένο με τα χρώματα της σημαίας της Ισλαμικής Δημοκρατίας, μεταφέρεται στο άδυτο του ιμάμη Ρεζά, τον ιερότερο τόπο του σιιτικού ισλάμ στο Ιράν. Με βάση τα ίδια πλάνα, η τελετή έγινε χωρίς να διακρίνεται η παρουσία του γιου και διαδόχου του, Μοτζταμπά Χαμενεΐ.

Στη Μασχάντ, πόλη στο βορειοανατολικό τμήμα της χώρας, συγκεντρώθηκε τεράστιο πλήθος κάτω από τον καυτό ήλιο, για την τελευταία πράξη των τελετών. Η εικόνα αυτή αξιοποιήθηκε από τα κρατικά μέσα ως ένδειξη ενότητας και συσπείρωσης γύρω από το καθεστώς, σε μια στιγμή κατά την οποία η Τεχεράνη βρίσκεται ξανά στο επίκεντρο διεθνούς σύγκρουσης.

Αναζωπύρωση των εχθροπραξιών στον Κόλπο

Η ταφή του Αλί Χαμενεΐ συνέπεσε με τη σοβαρότερη αναζωπύρωση των εχθροπραξιών ανάμεσα στις αμερικανικές και τις ιρανικές ένοπλες δυνάμεις μετά την υπογραφή, στις 17 Ιουνίου, της εύθραυστης καταρχήν συμφωνίας που είχε γίνει γνωστή ως «πρωτόκολλο κατανόησης του Ισλαμαμπάντ». Η συμφωνία αυτή είχε επικυρώσει την κατάπαυση του πυρός που ίσχυε από τον Απρίλιο.

Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε αυτή την εβδομάδα ότι η εκεχειρία «τέλειωσε», χρησιμοποιώντας σκληρή γλώσσα κατά της ιρανικής ηγεσίας. Παράλληλα, ανέφερε ότι δεν επιθυμεί πλέον να «ασχολείται» με τους ηγέτες του Ιράν, αφήνοντας όμως ανοιχτό ένα περιορισμένο παράθυρο για ενδεχόμενη συνέχιση των διαπραγματεύσεων από την ομάδα του.

Την ίδια ώρα, το γραφείο του Μπενιαμίν Νετανιάχου ανακοίνωσε ότι ο πρωθυπουργός του Ισραήλ είχε τηλεφωνική συνομιλία με τον Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος τον ενημέρωσε για τις «τελευταίες κινήσεις» των ΗΠΑ στον Κόλπο. Η επικοινωνία αυτή επιβεβαιώνει τον στενό συντονισμό Ουάσινγκτον και Τελ Αβίβ σε μια ιδιαίτερα επικίνδυνη φάση της κρίσης.

Σύμφωνα με δημοσίευμα της Wall Street Journal, η ισραηλινή κυβέρνηση φέρεται να διαβίβασε στις ΗΠΑ πληροφορίες των υπηρεσιών πληροφοριών, κατά τις οποίες το Ιράν σχεδίαζε να δολοφονήσει τον Ντόναλντ Τραμπ. Η πληροφορία αυτή, εφόσον επιβεβαιωθεί, προσθέτει νέο επίπεδο έντασης σε μια ήδη εκρηκτική αντιπαράθεση.

Πλάνα από το κατεστραμμένο συγκρότημα Χαμενεΐ

Για πρώτη φορά μετά την αμερικανοϊσραηλινή αεροπορική επιχείρηση του περασμένου Μαρτίου, τα ιρανικά κρατικά μέσα έδωσαν στη δημοσιότητα εικόνες από το εσωτερικό του συγκροτήματος του Αλί Χαμενεΐ. Το υλικό αποτυπώνει το εύρος των ζημιών που προκάλεσε το πλήγμα σε έναν χώρο υψηλού πολιτικού και θρησκευτικού συμβολισμού για την Ισλαμική Δημοκρατία.

Το βίντεο, διάρκειας περίπου 50 δευτερολέπτων, δείχνει εκτεταμένη καταστροφή. Σωροί από μπάζα καλύπτουν το έδαφος, τμήματα οροφών έχουν καταρρεύσει, μεταλλικές δοκοί εμφανίζονται παραμορφωμένες από την ισχύ της έκρηξης, ενώ πόρτες και δομικά στοιχεία έχουν αποκολληθεί ή καταστραφεί ολοσχερώς.

Ιδιαίτερα σοβαρές είναι οι ζημιές στο Ιμάμ Χομεϊνί Χουσεϊνίγια, έναν από τους σημαντικότερους χώρους του συγκροτήματος. Εκεί ο Αλί Χαμενεΐ πραγματοποιούσε δημόσιες ομιλίες, πολιτικές και θρησκευτικές συναντήσεις, καθώς και επίσημες τελετές.

Οι εικόνες δείχνουν το εσωτερικό της αίθουσας γεμάτο χώμα, θραύσματα και συντρίμμια. Μεγάλα τμήματα της κατασκευής φαίνεται να έχουν υποστεί σοβαρές φθορές, αποκαλύπτοντας την ένταση της επίθεσης σε ένα σημείο που θεωρούνταν από τα πλέον προστατευμένα της ιρανικής εξουσίας.

Μέχρι σήμερα, η διεθνής κοινότητα είχε στη διάθεσή της κυρίως δορυφορικές εικόνες που κατέγραφαν τις εξωτερικές ζημιές στο συγκρότημα. Το νέο οπτικό υλικό αποτελεί την πρώτη δημόσια καταγραφή από το εσωτερικό των εγκαταστάσεων και προσφέρει σαφέστερη εικόνα για τις συνέπειες του βομβαρδισμού.

Η δημοσιοποίηση των πλάνων δεν θεωρείται τυχαία. Αναλυτές εκτιμούν ότι η Τεχεράνη επιδιώκει να αναδείξει το μέγεθος της επίθεσης που δέχθηκε, να ενισχύσει το αφήγημα περί εξωτερικής επιθετικότητας και να συσπειρώσει την κοινή γνώμη γύρω από την ηγεσία της χώρας.

Το βίντεο λειτουργεί ταυτόχρονα ως εικόνα καταστροφής και ως πολιτικό μήνυμα. Δείχνει ότι η επίθεση έφτασε στον σκληρό πυρήνα του ιρανικού καθεστώτος, πλήττοντας έναν χώρο με τεράστιο συμβολικό βάρος για την πολιτική και θρησκευτική εξουσία της Ισλαμικής Δημοκρατίας.

Η ταφή του Αλί Χαμενεΐ, η αναζωπύρωση των συγκρούσεων και η δημοσιοποίηση των εικόνων από το κατεστραμμένο συγκρότημα συνθέτουν ένα σκηνικό υψηλού κινδύνου στη Μέση Ανατολή. Η σύγκρουση ΗΠΑ, Ισραήλ και Ιράν έχει πλέον ξεφύγει από το πεδίο των απειλών και των διπλωματικών προειδοποιήσεων, μετατρέποντας κάθε νέα στρατιωτική ή πολιτική κίνηση σε πιθανό πυροκροτητή ευρύτερης αποσταθεροποίησης.