Ιράν: Έντονη δραστηριότητα στην υπόγεια πυρηνική βάση Pickaxe

Η διεθνής κοινότητα παρακολουθεί με αυξημένη ανησυχία τις εξελίξεις στο πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, καθώς νέα ανάλυση δορυφορικών εικόνων αποκαλύπτει εντατική κατασκευαστική δραστηριότητα σε μια μυστική, υπόγεια εγκατάσταση, γνωστή ως Pickaxe Mountain. Η τοποθεσία, η οποία βρίσκεται σε απόσταση περίπου 225 χιλιομέτρων νότια της Τεχεράνης και πλησίον του κύριου πυρηνικού συγκροτήματος του Natanz, αποτελεί εδώ και χρόνια αντικείμενο έντονης ανάλυσης από τις υπηρεσίες πληροφοριών, οι οποίες την θεωρούν κρίσιμο πιθανό κόμβο για την προστασία και την ανάπτυξη των μελλοντικών πυρηνικών δραστηριοτήτων της Τεχεράνης.

Σύμφωνα με έκθεση του αμερικανικού think tank Center for Strategic and International Studies (CSIS), η οποία δόθηκε στη δημοσιότητα μέσω του CNN, η φετινή χρονιά σηματοδότησε μια σαφή κλιμάκωση των εργασιών στην εν λόγω εγκατάσταση. Οι αναλυτές εκτιμούν ότι ο χώρος, ο οποίος είναι σκαμμένος μέσα σε γρανιτένιο όγκο, είναι πιθανότατα σχεδιασμένος να λειτουργήσει ως ασφαλές καταφύγιο για το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα, προστατεύοντας κρίσιμο εξοπλισμό και δραστηριότητες από πιθανά στρατιωτικά πλήγματα.

Οι πληροφορίες αυτές έρχονται σε μια περίοδο ύψιστης έντασης, με τον πρώην πρόεδρο των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, να έχει διατυπώσει πρόσφατα απειλές για στρα военная επιχείρηση εναντίον της συγκεκριμένης τοποθεσίας. Ο ίδιος, μιλώντας σε δημοσιογράφους, ανέφερε χαρακτηριστικά ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες γνωρίζουν τις μετακινήσεις προσωπικού και εξοπλισμού στην περιοχή και ότι ένα πλήγμα θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί άμεσα. Η ισραηλινή υπηρεσία πληροφοριών, από την πλευρά της, έχει εκφράσει την εκτίμηση ότι το Ιράν ενδέχεται να επιχειρήσει να μεταφέρει φυγοκεντρητές στην τοποθεσία για την ενίσχυση του προγράμματος εμπλουτισμού ουρανίου.

Το βασικότερο, ωστόσο, ζήτημα που προκύπτει από την ανάλυση αφορά την επιχειρησιακή δυσκολία ενός τέτοιου πλήγματος. Η γεωλογική σύσταση του βουνού, με τον εξαιρετικά σκληρό γρανίτη, καθιστά την εγκατάσταση έναν ιδιαίτερα δύσκολο στόχο, ακόμη και για τα βαρύτερα συμβατικά όπλα του αμερικανικού οπλοστασίου, όπως η βόμβα διείσδυσης Massive Ordnance Penetrator (MOP). Αυτό το γεγονός έχει οδηγήσει το Πεντάγωνο σε μια σειρά από ενέργειες, οι οποίες αποκαλύπτουν την αναζήτηση νέων λύσεων για την αντιμετώπιση τέτοιων βαθέως θαμμένων στόχων.

Στο πλαίσιο αυτό, έγγραφα του αμερικανικού υπουργείου Άμυνας αποκαλύπτουν την επείγουσα ανάθεση σύμβασης, λίγο πριν την έναρξη της επιχείρησης "Epic Fury", για την προετοιμασία μιας δοκιμής σε μια ειδική υπόγεια εγκατάσταση στο White Sands Missile Range του Νέου Μεξικού. Η σύμβαση, ύψους 1,2 εκατομμυρίων δολαρίων, ανατέθηκε στην εταιρεία Pate Construction και αφορούσε την επισκευή της τοποθεσίας δοκιμών, γνωστής ως Alternate Seismic Hardrock in Situ Test Site, η οποία προσομοιάζει τις γεωλογικές συνθήκες του ιρανικού βουνού, καθώς είναι επίσης διαμορφωμένη σε γρανίτη. Η δοκιμή, σύμφωνα με πηγές, σχεδιάστηκε για να επικυρώσει απόρρητες δυνατότητες έναντι ταχέως αναδυόμενων απειλών, συνδέοντας άμεσα τις εργασίες με τον σχεδιασμό πληγμάτων εναντίον των ιρανικών πυρηνικών εγκαταστάσεων.

Οι δορυφορικές εικόνες που εξετάστηκαν δείχνουν ότι οι εργασίες εκσκαφής στην αμερικανική εγκατάσταση ξεκίνησαν στα μέσα Φεβρουαρίου και συνεχίστηκαν έως τα μέσα Μαρτίου, με τη δημιουργία μεγάλου σωρού χώματος, γεγονός που υποδηλώνει ενεργή φάση προετοιμασίας. Παράλληλα, το Πεντάγωνο φέρεται να έχει ξεκινήσει τις διαδικασίες για την ανάπτυξη μιας βόμβας διείσδυσης επόμενης γενιάς, η οποία θα διαδεχθεί την υφιστάμενη MOP και θα έχει αυξημένες δυνατότητες διείσδυσης σε μεγαλύτερα βάθη. Η σύμβαση για το πρωτότυπο ανατέθηκε τον Σεπτέμβριο του 2025, ενώ η Πολεμική Αεροπορία έχει ήδη απευθύνει πρόσκληση για υποβολή προτάσεων από εταιρείες της αμυντικής βιομηχανίας.

Η ανάλυση του CSIS υπογραμμίζει ότι η κατασκευαστική δραστηριότητα στο Pickaxe Mountain έχει εξελιχθεί, με τις εργασίες να μετατοπίζονται από την ενεργή εκσκαφή σε εσωτερικές κατασκευές και ενίσχυση του εξωτερικού περιβλήματος. Οι εικόνες καταγράφουν αυξημένη κίνηση στους δρόμους της εγκατάστασης, εργασίες ανύψωσης και ενίσχυσης των προσβάσεων στις πύλες των σηράγγων, καθώς και ασφαλτόστρωση του εσωτερικού οδικού δικτύου. Οι αναλυτές εκτιμούν ότι η εγκατάσταση προορίζεται πιθανότατα για έναν από τρεις σκοπούς: τη συναρμολόγηση φυγοκεντρητών, τη λειτουργία μονάδας εμπλουτισμού ή τη φιλοξενία εργασιών μετατροπής ουρανίου σε μεταλλική μορφή, που σχετίζονται με την ανάπτυξη πυρηνικών όπλων.

Παρά την έντονη δραστηριότητα, οι ειδικοί του CSIS επισημαίνουν ότι η εγκατάσταση πιθανόν να μην είναι ακόμη πλήρως λειτουργική για την εκτέλεση εργασιών εμπλουτισμού, εάν αυτός είναι ο τελικός της σκοπός. Η συνεχιζόμενη κατασκευαστική φάση υποδηλώνει ότι το Ιράν επενδύει σε μακροπρόθεσμη στρατηγική θωράκισης των πυρηνικών του υποδομών, ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες φαίνεται να επιταχύνουν τις προσπάθειες ανάπτυξης ικανών μέσων για να εξουδετερώσουν αυτή την απειλή, σε ένα περιβάλλον όπου η διπλωματική οδός φαντάζει ολοένα και πιο αδιέξοδη.