Ιράν: Επιθέσεις σε πλοία στο στενό του Ορμούζ

Η Τεχεράνη προχώρησε σε μια κλιμάκωση της στρατιωτικής της δραστηριότητας στην ευρύτερη περιοχή του Κόλπου, ανακοινώνοντας την Τετάρτη ότι οι δυνάμεις της εξαπέλυσαν επιθέσεις εναντίον περισσότερων από δέκα πλοίων τα οποία επιχειρούσαν να διαπλεύσουν το στενό του Ορμούζ. Η εξέλιξη αυτή είχε άμεσο αντίκτυπο στις διεθνείς αγορές ενέργειας, προκαλώντας σημαντική ανατίμηση των τιμών του πετρελαίου, ενώ παράλληλα το Ιράν προειδοποίησε ότι σχεδιάζει να επεκτείνει περαιτέρω τη ζώνη ελέγχου, πέραν του στρατηγικής σημασίας θαλάσσιου περάσματος, απαιτώντας στο εξής τη λήψη άδειας από τα διερχόμενα σκάφη.

Το ιρανικό υπουργείο Εξωτερικών δικαιολόγησε τις ενέργειες αυτές ως αντίποινα για τους αμερικανικούς βομβαρδισμούς που έλαβαν χώρα την Τρίτη εναντίον πέντε ιρανικών πετρελαιοφόρων δεξαμενόπλοιων. Σε επίσημη ανακοίνωσή του, το υπουργείο χαρακτήρισε τις αμερικανικές επιθέσεις εναντίον ιρανικών εμπορικών πλοίων ως «προφανή απειλή για την περιφερειακή και διεθνή ειρήνη και ασφάλεια», επικαλούμενο το δικαίωμα στη «νόμιμη άμυνα» σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο.

Οι Φρουροί της Επανάστασης, το ισχυρότερο στρατιωτικό σώμα της Ισλαμικής Δημοκρατίας, ανέφεραν ότι στοχοποίησαν στην περιοχή του Κόλπου δύο αμερικανικά πολεμικά πλοία, οκτώ πετρελαιοφόρα και άλλα δέκα εμπορικά σκάφη που προσπαθούσαν να περάσουν το στενό του Ορμούζ. Το στενό έχει κλείσει de facto από την Τεχεράνη από την έναρξη του πολέμου στη Μέση Ανατολή, ο οποίος ξέσπασε με τους αμερικανοϊσραηλινούς βομβαρδισμούς εναντίον της Ισλαμικής Δημοκρατίας στις 28 Φεβρουαρίου.

Η βρετανική υπηρεσία ενημέρωσης για την ασφάλεια της ναυτιλίας UKMTO, η οποία υπάγεται στο υπουργείο Άμυνας, ανέφερε ότι εντοπίστηκαν πλοία στις φλόγες σε διάφορα σημεία της περιοχής, χωρίς ωστόσο να διευκρινίσει αν υπήρξαν θύματα ή περιβαλλοντικές επιπτώσεις από τις επιθέσεις. Την ίδια στιγμή, η ιρανική κρατική τηλεόραση μετέδωσε χθες βράδυ ότι σημειώθηκε έκρηξη στο νότιο τμήμα της χώρας, κοντά στο στενό, χωρίς να εξηγήσει τα αίτια που την προκάλεσαν.

Ζημιές σε αμερικανικά αεροσκάφη

Στο μεταξύ, σύμφωνα με πηγές που επικαλείται η δημοσιογράφος του CBS Τζένιφερ Τζέικομπς, πολλά αμερικανικά στρατιωτικά αεροσκάφη υπέστησαν ζημιές από τα νυχτερινά πλήγματα στην αεροπορική βάση Μουβάφκα Σάλτι στην Ιορδανία. Όπως ανέφερε σε ανάρτησή της στην πλατφόρμα X, ένα αμερικανικό A-10 Thunderbolt, γνωστό και ως «Warthog», φέρεται να χτυπήθηκε και να υπέστη σοβαρές ζημιές, με ένα από τα φτερά του να έχει αποκολληθεί.

Παράλληλα, περίπου οκτώ μαχητικά F-15 υπέστησαν ελαφρύτερες ζημιές, αλλά σύμφωνα με τις ίδιες πηγές τέθηκαν εκ νέου σε επιχειρησιακή λειτουργία. Κατά τη διάρκεια των ιρανικών επιθέσεων, οι αμερικανικές δυνάμεις στην Ιορδανία εκτόξευσαν περισσότερους από 30 πυραύλους Patriot, επιχειρώντας να προστατεύσουν τη βάση και τις αμερικανικές δυνάμεις από τα εισερχόμενα πλήγματα. Η επίθεση σημειώθηκε μετά την αμερικανική επιχείρηση εναντίον πέντε ιρανικών δεξαμενόπλοιων, την οποία η Ουάσινγκτον πραγματοποίησε ως αντίποινα για προηγούμενη επίθεση του Ιράν εναντίον αμερικανικού πολεμικού πλοίου.

Νέα κλιμάκωση και απαγορευμένη ζώνη

Για τους παράγοντες της αγοράς του μαύρου χρυσού, πρόκειται για «νέα κλιμάκωση», όπως σημείωσε ο Άρνε Λόμαν Ράσμουσεν, αναλυτής της Global Risk Management. Ενώ η κυκλοφορία στο στενό ήταν ελεύθερη προτού ξεσπάσει ο πόλεμος, το Ιράν απαιτεί πλέον τα πλοία να εξασφαλίζουν άδεια για να το διασχίσουν, κάτι που απορρίπτουν οι κυβερνήσεις των ΗΠΑ και κρατών της περιοχής.

Η Τεχεράνη ανήγγειλε την Κυριακή τη δημιουργία, εντός «μερικών ημερών», νέας «απαγορευμένης ζώνης» κοντά στη θαλάσσια οδό. Οι Φρουροί της Επανάστασης διευκρίνισαν χθες πως η ζώνη θα εκτείνεται σε μέρος του Κόλπου του Ομάν και της Αραβικής θάλασσας, προειδοποιώντας ότι οποιοδήποτε πλοίο εισέρχεται στη ζώνη χωρίς άδεια θα εκτίθεται σε κυρώσεις. Από την άλλη πλευρά, ο αμερικανικός στρατός επιβάλλει αποκλεισμό στα λιμάνια του Ιράν στον Κόλπο, σε αντίποινα για το κλείσιμο του Ορμούζ.

Αφότου ξέσπασε ο πόλεμος, η κίνηση έχει σχεδόν παραλύσει στη στρατηγικής σημασίας θαλάσσια οδό, προκαλώντας μεγάλα προβλήματα στις διεθνείς αγορές ενέργειας και εκτινάσσοντας συχνά στα ύψη τις τιμές του αργού. Χθες η τιμή του βαρελιού του Μπρεντ Βόρειας Θάλασσας κατέγραψε άλμα 3,4% στα 101,21 δολάρια, ξεπερνώντας το συμβολικό όριο των 100 δολαρίων για πρώτη φορά από τον Ιούλιο. Η τιμή της αντίστοιχης αμερικανικής ποικιλίας West Texas Intermediate σημείωσε επίσης αλματώδη άνοδο 3,25%, στα 96,05 δολάρια.

Αξιώσεις και διπλωματικό αδιέξοδο

Έξι και πλέον μήνες μετά το ξέσπασμα του πολέμου, ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ προέβλεψε χθες πως ο πόλεμος θα τελειώσει «αμέσως μετά» τις βουλευτικές εκλογές του μέσου της δεύτερης θητείας του, στις αρχές Νοεμβρίου. Οι Ιρανοί, οι οποίοι «δεν μπορούν να αντέξουν για πολύ ακόμα», προσπαθούν «απεγνωσμένα» να επηρεάσουν την έκβαση των εκλογών στις ΗΠΑ, υποστήριξε ο ρεπουμπλικάνος πρόεδρος.

Μερικές ώρες νωρίτερα, οι Φρουροί της Επανάστασης τόνιζαν ότι ο πόλεμος θα τελειώσει όταν η Ουάσιγκτον σταματήσει να απειλεί το Ιράν κι αποδεχτεί βασικές απαιτήσεις του. Απαρίθμησαν συγκεκριμένα: να «απέχει από οποιαδήποτε νέα απειλή», να «αποσύρει τις δυνάμεις του ισραηλινού στρατού από τον Λίβανο», να «βάλει τέλος στον αποκλεισμό της Υεμένης», να «αποδεσμεύσει τους παγωμένους ιρανικούς πόρους αξίας 24 δισεκατομμυρίων δολαρίων» και να «αποφύγει οποιαδήποτε ανάμιξη στις πυρηνικές και βαλλιστικές δυνατότητες» της χώρας.

Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου, ο στρατός του οποίου συμμετείχε στην πρώτη φάση του πολέμου από τα τέλη Φεβρουαρίου, διαβεβαίωσε χθες πως η Ισλαμική Δημοκρατία βρίσκεται στα πρόθυρα κατάρρευσης. «Μένει ακόμη δουλειά να γίνει», πάντως «το κύριο καθήκον είναι να ανατραπεί το τρομοκρατικό καθεστώς στο Ιράν» και «είμαστε πολύ κοντά» στην εκπλήρωση του στόχου αυτού, δήλωσε, λίγες εβδομάδες πριν από τις κρίσιμες για τη δική του πολιτική επιβίωση βουλευτικές εκλογές στο Ισραήλ.

Ενώ το ζήτημα του ιρανικού προγράμματος πυρηνικής ενέργειας πυροδοτεί για δεκαετίες εντάσεις ανάμεσα στο Ιράν και τη Δύση, το αμερικανικό Κέντρο Στρατηγικών και Διεθνών Μελετών (CSIS) ανέφερε πως εντείνονται οι κατασκευαστικές εργασίες τον τελευταίο χρόνο στο όρος Κολάνγκ, στο κεντρικό τμήμα της ιρανικής επικράτειας, όπου οι ΗΠΑ υποπτεύονται ότι θα φιλοξενηθεί υπόγεια πυρηνική εγκατάσταση. Ο πρόεδρος Τραμπ έχει απειλήσει πως μπορεί να βομβαρδιστεί το όρος το προσεχές διάστημα.

Χθες, το διοικητικό συμβούλιο του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας (ΔΟΑΕ) ψήφισε υπέρ της παραπομπής του ιρανικού φακέλου στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ, εξαιτίας της «αθέτησης» υποχρεώσεων της Τεχεράνης. Η καταρχήν συμφωνία, το λεγόμενο μνημόνιο κατανόησης, που υπέγραψαν οι πρόεδροι των ΗΠΑ και του Ιράν στα μέσα Ιουνίου και στη θεωρία άνοιγε τον δρόμο για να τερματιστεί ο πόλεμος, έγινε χίλια κομμάτια τον Ιούλιο. Έκτοτε η διαδικασία των διαπραγματεύσεων παραμένει σε αδιέξοδο.