Ιράν: Η Δύση μετατρέπει την IAEA σε εργαλείο πολέμου

Σε μια νέα κρίσιμη καμπή για τα διεθνή πυρηνικά δεδομένα, η Τεχεράνη εξαπολύει δριμεία επίθεση κατά της Ουάσιγκτον και του Τελ Αβίβ, κατηγορώντας τις δύο κυβερνήσεις ότι επιδιώκουν να προσδώσουν ένα μανδύα νομιμότητας στις στρα военные επιχειρήσεις τους μέσω της αξιοποίησης του θεσμικού πλαισίου των επιθεωρήσεων της Διεθνούς Υπηρεσίας Ατομικής Ενέργειας (IAEA).

Το αμερικανικό σχέδιο ψηφίσματος, το οποίο αναμένεται να τεθεί ενώπιον του 35μελούς Συμβουλίου Διοικητών της IAEA την Τετάρτη, σύμφωνα με πληροφορίες του Bloomberg, φέρει ως αιχμή την επαναπαραπομπή του Ιράν στο Συμβούλιο Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών. Η αιτιολογία που προβάλλεται εδράζεται στον ισχυρισμό περί ανεπαρκούς διαφάνειας των πυρηνικών δραστηριοτήτων της χώρας, ένα επιχείρημα που η Τεχεράνη απορρίπτει με κατηγορηματικό τρόπο.

Προειδοποίηση προς τις δυτικές πρωτεύουσες

Σε διπλωματικό σημείωμα που δόθηκε στη δημοσιότητα κατά τη διάρκεια της νύχτας, οι ιρανικές αρχές απηύθυναν σαφή προειδοποίηση προς τις δυτικές χώρες, καλώντας τις να μην μετατρέψουν τον διεθνή οργανισμό σε ένα άνευ προηγουμένου "εργαλείο πολέμου". Ο Ιρανός εκπρόσωπος στην υπηρεσία, επιχειρηματολογώντας για την επικινδυνότητα της εν λόγω τακτικής, επικαλέστηκε ως ιστορικό προηγούμενο τα γεγονότα του Ιουνίου 2025. Τότε, το Ισραήλ εξαπέλυσε στρατιωτικές επιθέσεις εναντίον του Ιράν μόλις μία ημέρα μετά τη διαπίστωση της IAEA περί μη συμμόρφωσης της Τεχεράνης με τις πυρηνικές της δεσμεύσεις.

Στο εν λόγω έγγραφο, το οποίο εκτείνεται σε έντεκα σελίδες, ο Ιρανός αξιωματούχος υπογραμμίζει με έμφαση ότι οι επιθέσεις του ισραηλινού καθεστώτος και των Ηνωμένων Πολιτειών, που εκδηλώθηκαν λίγες ώρες μετά την υιοθέτηση ανάλογων αποφάσεων, αποτελούν αδιάσειστη απόδειξη της κρυφής ατζέντας των υποστηρικτών του ψηφίσματος. Η έκκληση προς τους διπλωμάτες είναι ρητή και κατηγορηματική: να καταδικάσουν τις παράνομες αυτές επιθέσεις.

Η ψηφοφορία και οι αμερικανικές θέσεις

Η ψηφοφορία επί του αμερικανικού σχεδίου ενδέχεται να διεξαχθεί ακόμη και το απόγευμα της Τετάρτης. Το κείμενο που έχει κατατεθεί καλεί το Ιράν να προχωρήσει σε άμεση διόρθωση της μη συμμόρφωσής του και να επιτρέψει την πρόσβαση των επιθεωρητών για τους απαραίτητους ελέγχους. Στόχος, σύμφωνα με το σκεπτικό του, είναι να διασφαλιστεί ότι δεν υπάρχει καμία εκτροπή πυρηνικού υλικού από τις προβλεπόμενες και δηλωμένες χρήσεις του.

Ο Αμερικανός Πρόεδρος, Ντόναλντ Τραμπ, έχει ήδη προϊδεάσει για την πρόθεση της Ουάσιγκτον να εξετάσει το ενδεχόμενο νέων πληγμάτων. Στις 4 Σεπτεμβρίου, μάλιστα, προχώρησε σε μια ιδιαιτέρως αινιγματική δήλωση, αναφερόμενος σε μια βαριά οχυρωμένη εγκατάσταση, γνωστή με την ονομασία "Pickaxe", η οποία βρίσκεται σε μεγάλο βάθος εντός βουνού, νότια της κύριας μονάδας εμπλουτισμού ουρανίου στη Νατάνζ. "Μπορεί να χτυπήσουμε το Pickaxe πολύ σύντομα", ανέφερε χαρακτηριστικά, προσθέτοντας πως "γνωρίζουμε ποιοι κινούνται στο Pickaxe. Αν κάτι πάει στραβά, θα τους χτυπήσουμε". Οι δηλώσεις αυτές έρχονται να επιβεβαιώσουν τη στρατηγική που έχει χαράξει η αμερικανική διοίκηση, η οποία δικαιολογεί την εμπλοκή της στη σύγκρουση από τα τέλη Φεβρουαρίου ως προσπάθεια αποτροπής της απόκτησης πυρηνικού όπλου από την Τεχεράνη.

Η θέση της Τεχεράνης και ο ρόλος του Γκρόσι

Η τρέχουσα σύγκρουση, η οποία διήρκεσε δώδεκα ημέρες τον Ιούνιο του 2025, ξεκίνησε μία ημέρα μετά από μια ακόμη ανακοίνωση της IAEA περί εντοπισμού δραστηριότητας κοντά σε εγκαταστάσεις που είχαν προηγουμένως υποστεί βομβαρδισμούς. Το γεγονός αυτό καταδεικνύει τον φαύλο κύκλο της αντιπαράθεσης, όπου οι διπλωματικές ενέργειες και οι στρατιωτικές κινήσεις βρίσκονται σε διαρκή αλληλεπίδραση.

Η διεθνής υπηρεσία, από την πλευρά της, εκφράζει ολοένα και πιο έντονα τη δυσαρέσκειά της για τα προσκόμματα που συναντούν οι επιθεωρητές της. Ο γενικός διευθυντής της IAEA, Ραφαέλ Μαριάνο Γκρόσι, σε δηλώσεις του τη Δευτέρα, περιέγραψε με μελανά χρώματα την κατάσταση: "Δεν υπάρχει συνεργασία, δεν υπάρχει ενημέρωση και μας λένε ότι δεν πρόκειται να συνεργαστούν έως ότου υπάρξει κάποια συμφωνία στο πλαίσιο της ευρύτερης πολιτικής διαπραγμάτευσης".

Απαντώντας στις αιτιάσεις του Γκρόσι, η Τεχεράνη, στο σημείωμα της Τρίτης, υποστήριξε ότι οι ανησυχίες περί διάδοσης των πυρηνικών όπλων είναι πλέον "άσχετες" υπό τις παρούσες συνθήκες. Το Ιράν αντιτείνει ότι ο πόλεμος έχει υπονομεύσει θεμελιωδώς τη διεθνή και περιφερειακή ειρήνη και ασφάλεια, καθιστώντας αδύνατη την εφαρμογή των προηγούμενων συμφωνιών. "Η δραματική μεταβολή των συνθηκών που προέκυψε από τις στρατιωτικές εχθροπραξίες έχει επηρεάσει πολλές πτυχές της εφαρμογής των δικλίδων ασφαλείας", αναφέρεται χαρακτηριστικά, ενώ προστίθεται ότι "εφόσον τερματιστούν οι πολεμικές συνθήκες, θα δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις για την επανέναρξη των δραστηριοτήτων επαλήθευσης". Η διαφαινόμενη ρήξη μεταξύ των δύο πλευρών θέτει εν αμφιβόλω το μέλλον του πυρηνικού ελέγχου στην περιοχή, με το διπλωματικό πεδίο να παραμένει εξαιρετικά ευμετάβλητο.