«Ήρεμα νερά» με φουρτούνα στο Μαξίμου: Έφυγε ο σύμβουλος που έβλεπε τουρκικά τετελεσμένα

Η αποχώρηση του Σωτήρη Σέρμπου από το επιτελείο του Μεγάρου Μαξίμου, η οποία επισημοποιήθηκε με τη δημοσίευση του σχετικού ΦΕΚ, καταγράφεται ως μια ακόμη ένδειξη εσωτερικής απόστασης στο κυβερνητικό στρατόπεδο, ιδιαίτερα σε ζητήματα εξωτερικής πολιτικής και ελληνοτουρκικών σχέσεων.

Ο καθηγητής Διεθνούς Πολιτικής είχε το τελευταίο διάστημα εκφράσει δημόσια θέσεις που σε κρίσιμα σημεία αποκλίνουν από την επίσημη κυβερνητική γραμμή, τόσο για τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή όσο και για τη στάση της Τουρκίας στο Αιγαίο.

Σύμφωνα με πληροφορίες, ο Σωτήρης Σέρμπος είχε ουσιαστικά απομακρυνθεί από τον στενό κύκλο του πρωθυπουργικού επιτελείου εδώ και τουλάχιστον έξι μήνες, διατηρώντας περισσότερο τυπικά την ιδιότητά του.

Η σχέση του με το Μέγαρο Μαξίμου φαίνεται ότι είχε διαταραχθεί ήδη από τον Απρίλιο, όταν ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης αναγκάστηκε να πάρει δημόσια αποστάσεις από τοποθετήσεις του κατά τη διάρκεια της ενημέρωσης των πολιτικών συντακτών.

Η δημόσια διαφοροποίηση που άνοιξε το ρήγμα

Αφορμή είχαν αποτελέσει δηλώσεις του Σωτήρη Σέρμπου σχετικά με τις επιλογές του Ντόναλντ Τραμπ στο Ιράν, τις οποίες είχε χαρακτηρίσει «απερίσκεπτη ενέργεια».

Ο ίδιος είχε περιγράψει την αμερικανική στρατηγική ως μια επιχείρηση που, κατά την εκτίμησή του, ξεκίνησε με λογική «Βενεζουέλα 2.0» και κατέληξε σε κατάσταση «Βόρεια Κορέα 2.0», διατυπώνοντας μια ιδιαίτερα αιχμηρή κριτική απέναντι στις επιλογές της Ουάσιγκτον.

Ο Παύλος Μαρινάκης έσπευσε τότε να ξεκαθαρίσει ότι οι συγκεκριμένες απόψεις δεν εκφράζουν την ελληνική κυβέρνηση, παρουσιάζοντας τον Σωτήρη Σέρμπο ως ακαδημαϊκό που καταθέτει προσωπικές επιστημονικές εκτιμήσεις.

Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος είχε παράλληλα υπογραμμίσει ότι την επίσημη εξωτερική πολιτική της χώρας καθορίζουν ο πρωθυπουργός και το ΚΥΣΕΑ.

Η δημόσια αυτή αποστασιοποίηση είχε προκαλέσει έντονη εντύπωση, καθώς επρόκειτο για συνεργάτη που συνδεόταν θεσμικά με το πρωθυπουργικό περιβάλλον και εξέφραζε θέσεις σε ένα εξαιρετικά ευαίσθητο πεδίο.

Στο κυβερνητικό επιτελείο οι τοποθετήσεις αυτές φέρονται να θεωρήθηκαν ιδιαίτερα προβληματικές, σε μια περίοδο κατά την οποία η Αθήνα επιδίωκε να διατηρήσει ανοιχτούς διαύλους επικοινωνίας με την κυβέρνηση Τραμπ και να ενισχύσει τις σχέσεις της με τον Λευκό Οίκο.

Οι «ήρεμες θάλασσες» και η διαφορετική ανάγνωση για την Τουρκία

Η απόσταση μεταξύ των δύο πλευρών έγινε ακόμη μεγαλύτερη τον Ιούνιο, όταν ο Σωτήρης Σέρμπος παρουσίασε σε συνέντευξή του μια σαφώς πιο ανήσυχη εικόνα για τις ελληνοτουρκικές σχέσεις.

Ο καθηγητής προειδοποίησε ότι η Άγκυρα επιδιώκει τη δημιουργία τετελεσμένων στο Αιγαίο και εμφανίζεται περισσότερο επιθετική σε μια σειρά γεωπολιτικών μετώπων.

Παράλληλα, αναφέρθηκε στη στάση της Τουρκίας απέναντι στο Ισραήλ, εκτιμώντας ότι η τουρκική ηγεσία κινείται σε τροχιά αυξανόμενης αντιπαράθεσης.

Οι τοποθετήσεις αυτές βρίσκονταν σε εμφανή απόσταση από το κυβερνητικό αφήγημα περί «ήρεμων νερών» στις ελληνοτουρκικές σχέσεις, το οποίο είχε χρησιμοποιηθεί επανειλημμένα από το Μέγαρο Μαξίμου για να περιγράψει το κλίμα μετά την επανεκκίνηση του διαλόγου Αθήνας και Άγκυρας.

Ο Σέρμπος, αντίθετα, περιέγραφε ένα περιβάλλον στο οποίο η Τουρκία εξακολουθεί να επιδιώκει στρατηγικά οφέλη και να διατηρεί πίεση στο Αιγαίο, ακόμη και όταν οι τόνοι στις δημόσιες δηλώσεις παραμένουν χαμηλότεροι.

Η παραίτησή του αποκτά έτσι ιδιαίτερο πολιτικό βάρος, καθώς δεν αφορά μόνο μια διοικητική αλλαγή στο πρωθυπουργικό επιτελείο. Έρχεται έπειτα από μια περίοδο επαναλαμβανόμενων διαφοροποιήσεων σε δύο από τα πλέον κρίσιμα πεδία της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής: τις σχέσεις με τις ΗΠΑ και κυρίως τη διαχείριση της τουρκικής στρατηγικής.

Το Μέγαρο Μαξίμου επιχειρεί εδώ και καιρό να παρουσιάσει τη σχέση με την Άγκυρα ως πιο ελεγχόμενη και προβλέψιμη. Η δημόσια τοποθέτηση ενός μέχρι πρόσφατα θεσμικού συμβούλου του πρωθυπουργού, ο οποίος προειδοποιούσε για τουρκικές κινήσεις δημιουργίας τετελεσμένων, δημιουργεί αναπόφευκτα ερωτήματα για το κατά πόσο η πραγματική εικόνα στο πεδίο συμβαδίζει με το κυβερνητικό αφήγημα.

Η επίσημη αποχώρηση του Σωτήρη Σέρμπου έρχεται, συνεπώς, να επικυρώσει μια ρήξη που είχε γίνει ορατή εδώ και μήνες και να φέρει ξανά στο προσκήνιο τη συζήτηση για το εάν η κυβέρνηση υποβαθμίζει τις κινήσεις της Τουρκίας προκειμένου να διατηρεί πολιτικά ζωντανή την εικόνα των «ήρεμων νερών».