Ισραηλινή επίθεση στη Ντόχα: Ανατροπή ισορροπιών στη Μέση Ανατολή με στόχο τη Χαμάς

Με φόντο την εντεινόμενη παγκόσμια ανησυχία για τις γεωπολιτικές εξελίξεις στην Πολωνία και την αναδιάταξη στρατιωτικών ισορροπιών στην Ευρώπη, ένα εντελώς απρόσμενο γεγονός ήρθε να ταράξει ακόμη περισσότερο τα νερά της διεθνούς σκηνής: η Ισραηλινή Πολεμική Αεροπορία πραγματοποίησε επίθεση στο εσωτερικό της Ντόχα, πρωτεύουσας του Κατάρ, με στόχο υψηλόβαθμα στελέχη της Χαμάς, σηματοδοτώντας μια ιστορική μεταστροφή στη στρατηγική του Ισραήλ και πιθανώς ένα νέο κεφάλαιο στην ήδη έκρυθμη κατάσταση της Μέσης Ανατολής.

Η επιχείρηση πραγματοποιήθηκε το μεσημέρι της Τρίτης, με τα ισραηλινά μαχητικά να χτυπούν με χειρουργική ακρίβεια κατοικία στην περιοχή Leqtaifiya, προάστιο της Ντόχα όπου φέρεται να διαμένουν στελέχη της πολιτικής πτέρυγας της Χαμάς. Σύμφωνα με πληροφορίες που μεταδόθηκαν από την Jerusalem Post αλλά και από διεθνή μέσα ενημέρωσης, ο στόχος ήταν να εξοντωθούν κορυφαία στελέχη της οργάνωσης, μεταξύ των οποίων ο αναπληρωτής επικεφαλής Χαλίλ αλ-Χάγια, ο πρώην ηγέτης της Χαμάς Χαλέντ Μασάαλ, καθώς και ο οικονομικός διαχειριστής της οργάνωσης, Ζαχέρ Τζαμπάριν. Αν και οι βασικοί στόχοι της επίθεσης επέζησαν, έξι άτομα σκοτώθηκαν, ανάμεσά τους και ο γιος του αλ-Χάγια, ένας συνεργάτης του, καθώς και ένας Καταριανός φρουρός ασφαλείας.

Η συγκεκριμένη ενέργεια προκάλεσε άμεσες αντιδράσεις σε παγκόσμιο επίπεδο. Η Κίνα καταδίκασε την επίθεση χαρακτηρίζοντάς την παραβίαση της κυριαρχίας του Κατάρ και προειδοποίησε για τον κίνδυνο περαιτέρω αποσταθεροποίησης της περιοχής. Η Ρωσία μίλησε για «κατάφωρη παραβίαση του Καταστατικού Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών και του Διεθνούς Δικαίου», ενώ η Γερμανία χαρακτήρισε την επίθεση «απαράδεκτη» και τόνισε την ανάγκη συνέχισης των διαπραγματεύσεων για κατάπαυση του πυρός μεταξύ Ισραήλ και Χαμάς. Ο Πρόεδρος του Κατάρ με δηλώσεις του έκανε λόγο για «επίθεση κατά της ειρήνης και της μεσολαβητικής αξιοπιστίας του εμιράτου».

Η επιχείρηση αυτή, ωστόσο, φαίνεται πως εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο αλλαγής στάσης από πλευράς Ισραήλ, όπως σχολιάζουν πολιτικοί αναλυτές και ισραηλινά μέσα ενημέρωσης. Για δεκαετίες, το Ισραήλ λειτούργησε εντός των ορίων των δυτικών προτύπων διαχείρισης κρίσεων, δίνοντας έμφαση στη διπλωματία, τις διαπραγματεύσεις και την αποφυγή μονομερών ενεργειών που θα μπορούσαν να προκαλέσουν διεθνείς αντιδράσεις. Η χθεσινή επίθεση στη Ντόχα, όμως, αποτελεί ενδεικτικό παράδειγμα ότι η κυβέρνηση του Μπέντζαμιν Νετανιάχου επιλέγει να εγκαταλείψει αυτό το μοντέλο, υιοθετώντας μια περισσότερο επιθετική και απροκάλυπτη στρατηγική αποτροπής.

Η Jerusalem Post, σε εκτενή ανάλυσή της, ανέφερε ότι η χθεσινή επιχείρηση αποτελεί μήνυμα προς την ηγεσία της Χαμάς και τους υποστηρικτές της, ότι κανένα έδαφος δεν θεωρείται πλέον ασφαλές και καμία διπλωματική ευαισθησία δεν θα αποτελεί εμπόδιο σε επιχειρήσεις που αποσκοπούν στην εξουδετέρωση των «ενορχηστρωτών της τρομοκρατίας», όπως χαρακτηριστικά αναφέρεται. Ο Νετανιάχου δήλωσε με σαφήνεια πως «οι μέρες της ασυλίας έχουν τελειώσει» και ότι το Ισραήλ θα αναλάβει δράση «παντού και πάντοτε», αν πρόκειται να προστατεύσει τα εθνικά του συμφέροντα και την ασφάλεια των πολιτών του.

Η στρατηγική αυτή δεν αποτελεί ένα αποσπασματικό φαινόμενο, καθώς έρχεται σε συνέχεια προηγούμενων ισραηλινών επιχειρήσεων με στόχο στελέχη της Χεζμπολάχ και της Χαμάς στο εξωτερικό, όπως η επίθεση στην Τεχεράνη το 2024 και η δολοφονία του ηγέτη της Χεζμπολάχ, Χασάν Νασράλα. Ωστόσο, η διαφορά έγκειται στο γεγονός ότι αυτή τη φορά η επίθεση πραγματοποιήθηκε εντός του εδάφους ενός κρατικού εταίρου της Δύσης και βασικού μεσολαβητή στις συνομιλίες Ισραήλ-Χαμάς, γεγονός που περιπλέκει ακόμη περισσότερο την πολιτική εξίσωση.

Η χρονική συγκυρία της επίθεσης προκαλεί επίσης ερωτήματα, καθώς ήρθε μόλις λίγες ώρες μετά από τρομοκρατική επίθεση στην Ιερουσαλήμ, στην οποία σκοτώθηκαν έξι πολίτες, καθώς και τον θάνατο τεσσάρων Ισραηλινών στρατιωτών στη Γάζα. Πολλοί αναλυτές εκτιμούν ότι η Ντόχα επελέγη όχι μόνο ως επιχειρησιακός στόχος, αλλά και ως συμβολικός, προκειμένου να σταλεί το μήνυμα ότι το Ισραήλ δεν θα ανεχθεί πλέον την ύπαρξη «ασφαλών καταφυγίων» για ηγεσίες τρομοκρατικών οργανώσεων, ακόμη και αν αυτά βρίσκονται σε φιλικές ή ουδέτερες χώρες.

Σύμφωνα με τον Νταν Ντίκερ, πρόεδρο του Κέντρου Δημοσίων Υποθέσεων της Ιερουσαλήμ, η επίθεση εντάσσεται σε μια ευρύτερη απόρριψη της δυτικής λογικής διαχείρισης κρίσεων, η οποία προτάσσει τη διαπραγμάτευση, τον συμβιβασμό και τη μετριοπάθεια. Αντίθετα, η νέα ισραηλινή στρατηγική υιοθετεί αυτό που ο ίδιος αποκαλεί «γλώσσα της Μέσης Ανατολής», δηλαδή την προβολή ισχύος ως βασικό εργαλείο για την απόκτηση σεβασμού και τη διασφάλιση πολιτικής επιρροής. «Στη Μέση Ανατολή, η δύναμη είναι αυτή που φέρνει νομιμότητα. Η αδυναμία φέρνει επίθεση», υπογράμμισε ο Ντίκερ σε δηλώσεις του στην ισραηλινή εφημερίδα.

Επιπλέον, η επίθεση στη Ντόχα θέτει υπό αμφισβήτηση τον ρόλο του Κατάρ ως ουδέτερου διαμεσολαβητή. Η φιλοξενία της ηγεσίας της Χαμάς στο έδαφός του, αν και είχε γίνει ανεκτή από τη διεθνή κοινότητα στο πλαίσιο των ειρηνευτικών διαδικασιών, πλέον τίθεται στο επίκεντρο σφοδρής κριτικής. Το Ισραήλ φαίνεται να θεωρεί ότι αυτή η διπλωματική «διπλή γλώσσα» του Κατάρ δεν εξυπηρετεί πλέον τις δικές του στρατηγικές ανάγκες και, αντιθέτως, προσφέρει στην Χαμάς το περιθώριο να συνεχίζει τις επιθέσεις της χωρίς αντίποινα.

Η κλιμάκωση αυτή συμπίπτει με την πέμπτη επέτειο από την υπογραφή των Συμφωνιών του Αβραάμ, που άλλαξαν τα δεδομένα στην περιφερειακή διπλωματία, επιτρέποντας σε πολλά αραβικά κράτη να συνεργαστούν ανοικτά με το Ισραήλ απέναντι σε κοινές απειλές όπως το Ιράν και οι πληρεξούσιοί του. Η χθεσινή επίθεση ενδέχεται να αποτελέσει καταλύτη για νέες επανατοποθετήσεις στην περιοχή, ιδιαίτερα αν η ισραηλινή στάση επιδείξει συνέπεια και συνέχεια παρά τη διεθνή κατακραυγή.

Η επόμενη φάση αυτής της δυναμικής αναμένεται με έντονο ενδιαφέρον. Η διεθνής κοινότητα θα παρακολουθεί στενά αν η επίθεση στη Ντόχα ήταν μεμονωμένη αντίδραση ή η αρχή μιας ευρύτερης στρατηγικής αναθεώρησης του Ισραήλ. Το ερώτημα που τίθεται πλέον είναι αν το Τελ Αβίβ είναι αποφασισμένο να οδηγήσει την Χαμάς σε πλήρη ήττα, εγκαταλείποντας οριστικά τη λογική της «διαχείρισης» της σύγκρουσης και αντ’ αυτής επιλέξει τον δρόμο της αποφασιστικής επιβολής. Σε ένα τέτοιο σενάριο, οι διπλωματικές ισορροπίες στην περιοχή θα κλονιστούν περαιτέρω, ενώ ο πόλεμος στη Γάζα μπορεί είτε να πλησιάσει στο τέλος του είτε να εισέλθει σε ακόμη πιο επικίνδυνη φάση.