Καμπανάκι από το Ευρωκοινοβούλιο: Η παρένθετη μητρότητα ως πεδίο κινδύνων και εμπορευματοποίησης

Το ζήτημα της παρένθετης μητρότητας επανέρχεται δυναμικά στο ευρωπαϊκό προσκήνιο, μετά και την πρόσφατη απόφαση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου να την καταδικάσει ως πρακτική που δύναται να οδηγήσει σε αναπαραγωγική εκμετάλλευση. Παρά τη βαρύτητα του θέματος, η συζήτηση πέρασε σχεδόν απαρατήρητη από τα περισσότερα μέσα ενημέρωσης, αν και το ψήφισμα της 13ης Νοεμβρίου 2025 θέτει σαφείς προειδοποιήσεις και καλεί τα κράτη μέλη να λάβουν αυστηρά μέτρα προστασίας.

Στο ψήφισμα επισημαίνεται ότι η παρένθετη μητρότητα, ειδικά όταν εμπλέκει οικονομικά ανταλλάγματα ή κοινωνικά ευάλωτες γυναίκες, ενέχει κινδύνους παραβίασης δικαιωμάτων και σωματικής ακεραιότητας. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ζητά από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να καταρτίσει ενιαίο πλαίσιο για την αποτροπή της εμπορευματοποίησης της διαδικασίας, διατυπώνοντας την ανησυχία του για ένα φαινόμενο που, χωρίς επαρκείς ασφαλιστικές δικλίδες, μπορεί να οδηγήσει σε καταστάσεις εκμετάλλευσης.

Η Ελλάδα βρίσκεται μεταξύ των λίγων κρατών-μελών της Ένωσης – μαζί με την Κύπρο, την Ιρλανδία και την Πορτογαλία – που έχουν ήδη θεσμοθετήσει τη δυνατότητα παρένθετης μητρότητας. Ωστόσο, οργανώσεις και ειδικοί εκφράζουν προβληματισμό για τα κενά που παραμένουν στο εθνικό πλαίσιο. Εντοπίζονται ελλείψεις στους μηχανισμούς παρακολούθησης της υγείας των γυναικών που συμμετέχουν στη διαδικασία, καθώς και απουσία ξεκάθαρων διαδικασιών για την ασφαλή διεξαγωγή της. Σύμφωνα με τους επικριτές, η απουσία ολοκληρωμένων ρυθμίσεων αφήνει εκτεθειμένες όσες εμπλέκονται, με την πολιτεία να μην έχει διασφαλίσει τις απαραίτητες προϋποθέσεις προστασίας.

Παράλληλα, ειδικοί προειδοποιούν ότι το ισχύον πλαίσιο μπορεί να δημιουργήσει και δευτερογενείς κοινωνικούς ή οικονομικούς κινδύνους. Εξετάζονται περιπτώσεις κατά τις οποίες ανακύπτουν θέματα σχετικά με επιδόματα και παροχές που παραδοσιακά συνδέονταν με τη γυναικεία κύηση, γεγονός που, όπως σημειώνεται, ενδέχεται να οδηγήσει σε στρεβλώσεις ή ακόμη και σε καταχρήσεις, εάν δεν υπάρξει έγκαιρη ρύθμιση και αποτελεσματικός έλεγχος. Η απουσία δομημένων μηχανισμών εποπτείας, σύμφωνα με αναλυτές, δημιουργεί ένα περιβάλλον που μπορεί να επιβαρύνει τη δημόσια διοίκηση και το σύστημα κοινωνικής πρόνοιας.

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, μέσα από το ψήφισμά του, ζητά από όλες τις χώρες μέλη να ευθυγραμμιστούν με ένα αυστηρότερο πλαίσιο προστασίας των γυναικών και να αντιμετωπίσουν με σοβαρότητα τους κινδύνους που ενέχει η εμπορευματοποίηση της αναπαραγωγής. Τονίζει ότι η παρένθετη μητρότητα δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως ζήτημα ελεύθερης αγοράς, αλλά ως μια διαδικασία που απαιτεί ιατρική, νομική και ηθική εποπτεία.

Στο ελληνικό πλαίσιο, ο δημόσιος διάλογος αναζωπυρώνεται. Νομικοί, γιατροί και κοινωνικοί επιστήμονες υπογραμμίζουν την ανάγκη διαμόρφωσης ενός ολοκληρωμένου συστήματος ελέγχου, με σαφείς κανόνες, πλήρη ιατρική παρακολούθηση και ρυθμίσεις που θα αποκλείουν κάθε πιθανότητα οικονομικής εκμετάλλευσης. Η συζήτηση πλέον επικεντρώνεται στο πώς η χώρα μπορεί να εναρμονιστεί με τις ευρωπαϊκές προειδοποιήσεις, διασφαλίζοντας παράλληλα ότι τα δικαιώματα και η αξιοπρέπεια των γυναικών θα προστατεύονται χωρίς κενά και αμφισημίες.

Η ανάγκη για ένα στιβαρό, αξιόπιστο και κοινωνικά δίκαιο πλαίσιο θεωρείται κρίσιμη, όχι μόνο για την προστασία των εμπλεκομένων γυναικών, αλλά και για τη συνολική αξιοπιστία των θεσμών και τη διασφάλιση ότι τέτοιες ευαίσθητες διαδικασίες δεν μετατρέπονται σε πεδίο εκμετάλλευσης ή αθέμιτων πρακτικών.